1 jaar Trump: niet populair, wel efficiënt

Liever golfen

Die ongekende productiviteit is opvallend te noemen. ‘Trump is de luiste president ooit. Hij valt regelmatig in slaap, geeft vaak het idee niet te weten waarover het gaat. Uit zijn eerste termijn weten we dat hij zich nauwelijks met het beleid bemoeid en liever gaat golfen.’ De grote voortvarendheid in bijvoorbeeld het stappen uit internationale verdragen, het instellen van handelstarieven is dan ook vooral te danken aan de mensen achter de president. ‘Hij heeft een groep capabele, slagvaardige mensen om zich heen weten te verzamelen. Hoewel hij zelf weinig lijkt te doen, is hij een van de meest efficiënte Amerikaanse presidenten.’

Efficiënt ja. Populair? Steeds minder. ‘In populariteitspeilingen van presidenten bungelt Trump onderaan, al stelt hij zelf populairder te zijn dan George Washington, wat opvallend is aangezien dit soort peilingen rond 1800 niet bestonden. Je merkt dat zijn populariteit afbrokkelt, zelfs binnen de Republikeinse partij.’ 

Veelzeggend vindt Van der Heiden het grote percentage Independents: kiesgerechtigde Amerikanen die zich noch met de Democraten, noch de Republikeinen identificeren. ‘Pakweg veertig jaar geleden schaarde zo’n 30 procent van de Amerikanen zich onder de Independents. Tegenwoordig is dat zo’n 45 procent en het percentage groeit nog altijd, want steeds meer Amerikanen zijn de polarisatie tussen de Republikeinen en Democraten meer dan zat.’

Tijd voor een derde partij?

Voor die ontevreden Amerikanen zou een derde partij uitkomst kunnen bieden, maar de mogelijkheid van een nieuwe partij is volgens Van der Heiden vooral een theoretische. ‘De laatste keer dat een nieuwe partij in Amerika voet aan de goed kreeg was in 1860: de Republikeinse partij.’ Sindsdien zijn er meerdere pogingen geweest, zoals de Progressive Party van Theodore Roosevelt in 1912 die later opging in de Republikeinse partij. Of de conservatieve American Independent Party, in 1967 opgericht, maar vooralsnog niet in staat politieke invloed te vergaren. Toch is het gezien de grote onvrede met de twee huidige partijen geen gek idee. Van der Heiden: ‘Ik sprak laatst twee Amerikanen die vorige verkiezingen op Trump hadden gestemd. Toen ik vroeg waarom, was hun antwoord veelzeggend: “We zitten between a rock and a hard place”.’

Als Trumps eerste jaar iéts heeft geleerd, is het wel dat voorspellingen over de rest van zijn termijn, weinig zin hebben. Maar dat mensen binnen en buiten Amerika zich zorgen maken, lijkt Van der Heiden terecht. ‘Nog drie jaar rokende puinhopen liggen wel in de lijn der verwachting en het is te hopen dat we dit niet te letterlijk moeten nemen, zoals het geval was toen hij Iran bombardeerde.’ Of hij zijn termijn uitzit? ‘Tenzij Trumps gezondheid zo snel achteruitgaat dat hij niet meer kan regeren, moet hij het wel héél bont maken om te worden afgezet. Voorlopig zijn we dus nog niet van Trump af.’