Deelnemers van het ECML symposium in Graz

AI in de taalles: Het is tijd dat Europa de regie neemt

Hoe moeten we omgaan met de opkomst van AI bij het lesgeven in moderne vreemde talen? Deze vraag stond centraal tijdens een tweedaags symposium van het European Centre for Modern Languages (ECML). Van Armenië tot IJsland en van Cyprus tot Litouwen: elk land van de Raad van Europa had een taaldocent afgevaardigd naar het pittoreske Graz om hierover in gesprek te gaan. NOLAI's teacher in residence Laurens Runderkamp schreef er een blog over.

Van Armenië tot IJsland en van Cyprus tot Litouwen: elk land van de Raad van Europa had een taaldocent afgevaardigd naar het pittoreske Graz. De eerste dag stond in het teken van de richtlijnen die het ECML ontwikkelt binnen een vierjarig project. Deze bieden docenten een houvast om lesactiviteiten te analyseren aan de hand van drie cruciale vragen:

  • Wettelijk kader: Hoe beweeg je je als docent binnen de kaders van privacy en auteursrecht?
  • Ethiek: Welke rol spelen diversiteit, duurzaamheid en sociaal welbevinden bij de inzet van AI?
  • Effectiviteit: Wanneer versterkt AI het leerproces en wanneer is het juist een hindernis?

Daarnaast werkt het ECML aan een online cursus voor taaldocenten, opgebouwd rond de vaardigheden lezen, schrijven, spreken en luisteren. De focus ligt hierbij op praktische toepassingen en effectieve 'prompting' voor modellen zoals ChatGPT, Co-Pilot en Gemini.

Een continent van uitersten

Tijdens de discussies werd duidelijk hoe groot de verschillen binnen Europa zijn. Terwijl AI-tools in Estland breed worden omarmd, speelt de digitale wereld in het Moldavische onderwijs nauwelijks een rol. Ondanks deze verschillen overheerste een positief narratief: "Zet de scepsis overboord en ga met AI aan de slag." 

Toch zijn er praktische hobbels. Populaire apps zoals Duolingo of Memrise zijn handig voor woordjes, maar minder geschikt in klassenverband. Specifieke tools voor taalleren zoals Diffit en Twee bieden prachtige functies, maar die functies verdwijnen vaak snel achter een betaalmuur; niet erg duurzaam.

Docent Duits en Geschiedenis Laurens Runderkamp

De AI-tools bieden grote gebruikersvriendelijkheid en functies die verbazen, maar zijn onder de oppervlakte niet gericht op effectief leren in een schoolsetting. 

De discussie naar een hoger plan

Hoewel het enthousiasme over nieuwe tools aanstekelijk werkt, moet de discussie wat mij betreft een niveau hoger gevoerd worden. We moeten durven vragen naar de fundamentele implicaties van generatieve AI:

  1. Motivatie: Waarom leren we nog talen als vertaaltechnologie nagenoeg perfect is? Hoe houden we leerlingen gemotiveerd nu de eerste opiniestukken om Duits en Frans te schrappen al in de krant verschijnen?
  2. Professionalisering: Hoe vergroten we de AI-geletterdheid van docenten, zodat zij leerlingen écht wegwijs kunnen maken?
  3. Digitale autonomie: Kunnen we in Europa zelf tools ontwikkelen die getraind zijn op vakdidactische principes en de privacy van leerlingen garanderen?

We moeten oppassen dat we niet verblind raken door de 'magie' van Amerikaanse Big Tech. De AI-tools bieden grote gebruikersvriendelijkheid en functies die verbazen, maar zijn onder de oppervlakte niet gericht op effectief leren in een schoolsetting. Hoe kunnen we de taalmodellen beter begrijpen en kritisch zijn over de toegevoegde waarde in de klas? Het is tijd dat Europa de regie neemt. Hopelijk kan het ECML hieraan bijdragen, zodat we toewerken naar verantwoorde, didactisch onderbouwde oplossingen waarmee onze leerlingen écht beter talen leren.

Geschreven door
Laurens Runderkamp is docent Duits en geschiedenis op Montessori Pax in Amsterdam. Hij is Teacher in Residence bij het Nationaal Onderwijslab AI (NOLAI) aan de Radboud Universiteit. Daarnaast is hij via SLO en CvtE betrokken bij de Vakvernieuwing Moderne Vreemde Talen.