Alarmdag Normaal Academisch Peil - speech Daniël Wigboldus

Toespraak Daniël Wigboldus, voorzitter college van bestuur Radboud Universiteit, bij Alarmdag 6 april 2021.

Alarmdag Normaal Academisch Peil - speech Daniël Wigboldus

Welkom studenten, collega’s en andere belangstellenden.

We staan hier aan de Spiegelwaal waar het water dat door de Waal stroomt alle ruimte krijgt. Een tijd lang is dat maar net goed gegaan. Er kwam te veel water op Nijmegen af. Met doordachte plannen, grote investeringen en gezamenlijke inspanningen, lokaal en nationaal, kan er nu meer water door de Waal, kan piekbelasting zonder al te veel problemen opgevangen worden.

We staan hier omdat we ook voor het wetenschappelijk onderwijs op willen naar een normaal academisch peil. De Nederlandse Universiteiten lijken er op het eerste gezicht goed voor te staan. Studenten studeren, docenten doceren, onderzoekers onderzoeken. En dat alles op internationaal topniveau met onderwijs en onderzoek van hoge kwaliteit en productiviteit.

Echter het water staat studenten en medewerkers aan de Nederlandse universiteiten aan de lippen. De afgelopen jaren zijn de studentaantallen aan de Nederlandse universiteiten almaar toegenomen. Daarmee is de financiering per student afgenomen. Geld voor onderzoek wordt voor een groot deel in competitie verdeeld. Hierdoor is de werkdruk op universiteiten onacceptabel hoog geworden. Dit gaat ten koste van de kwaliteit van onderwijs, de kwaliteit van onderzoek en de o zo belangrijke verwevenheid van onderwijs en onderzoek aan de Nederlandse universiteiten. Nog belangrijker, het gaat ten koste van onze medewerkers en studenten.

Niet alleen in Nederland, maar wereldwijd is het belang van wetenschap en academisch geschoolden zichtbaar. Klimaatverandering en het ontstaan van de covid-pandemie zijn twee voorbeelden van grote uitdagingen die de hele wereld raken. Academici komen met nieuwe ideeën en oplossingen: van nieuwe materialen voor zonnepanelen en betere accu’s, tot vaccins die ons uit de covid-pandemie helpen. Academici stellen kritische en soms lastige vragen die ons extra goed laten nadenken over hoe te handelen. Academici wijzen ons op ons verleden, heden en onze mogelijke toekomst.

De kracht van de Nederlandse universiteiten zit hem in de nauwe verwevenheid van wetenschappelijk onderwijs en onderzoek. Ja, er werken docenten en onderzoekers aan de Nederlandse universiteiten. Maar, van groot belang is dat dit niet verschillende mensen zijn, maar dezelfde mensen. Dat wil zeggen, de universitaire docent is ook onderzoeker, de universitaire onderzoeker is ook docent. Op deze wijze staan studenten in directe verbinding met en leren zij bij te dragen aan de laatste wetenschappelijke inzichten. Op deze wijze staan universitaire onderzoekers in directe verbinding met studenten die kritische vragen stellen en van wie zij veelal op z’n minst zoveel leren als de studenten van hen. Leren van elkaar in de wetenschappelijk praktijk en gezamenlijk, studenten en docent-onderzoekers, de grenzen van onze kennis verkennen staat centraal aan de Nederlandse universiteiten.

Het is deze verwevenheid van onderzoek en onderwijs die onder grote druk staat waar wij ons als college van bestuur grote zorgen over maken. Door de toenemende studentaantallen hebben onze docent-onderzoekers steeds minder tijd om aan hun onderzoek en eigen wetenschappelijke ontwikkeling te besteden. Het gevolg is dat medewerkers overdag doceren en studenten begeleiden, in de avonduren dit onderwijs voorbereiden en de weekenden en vakanties gebruiken om aan hun onderzoek te werken, verslag hiervan te doen in wetenschappelijke publicaties en onderzoeksaanvragen schrijven om in competitie subsidies te verwerven voor toekomstig onderzoek. Deze situatie is onhoudbaar.

Onze medewerkers hebben recht op rust en zekerheid. Recht op vaste aanstellingen voor het onderwijs dat zij verzorgen en het onderzoek dat zij verrichten. Recht op het kunnen verweven van hun onderwijs en onderzoek en daarvoor gewaardeerd en beloond te worden. En onze studenten hebben recht op universitair onderwijs van docent-onderzoekers die zelf aan het front van wetenschap opereren. Docent-onderzoekers die studenten vanuit hun eigen ervaring mee kunnen nemen in state-of-the-art kennisontwikkeling en alle dilemma’s die daarbij spelen. Extra geld voor de Nederlandse universiteiten is hoognodig voor het herstellen van deze belangrijke balans in onderzoek en onderwijs.

Investeren in wetenschappelijk onderwijs is de beste investering die we kunnen doen om ons voor te bereiden op een toekomst die altijd onvoorspelbaarder is dan we denken. Wie had bij het schrijven van het vorige regeerakkoord kunnen voorspellen dat we nu zoveel kennis over vaccinaties wereldwijd inzetten, dat we immunologen zo hard nodig hebben.  Academici zijn opgeleid om in een steeds veranderende wereld zich aan te passen, kansen te zien, zichzelf en hun omgeving te blijven ontwikkelen.  Niet, of te weinig investeren in wetenschappelijk onderwijs en onderzoek leidt tot achterstand op kennis- en op economisch gebied. Nederland zal achterblijven bij landen die juist nu investeren in kennisontwikkeling, kennisbenutting en kennisoverdracht.

Het academisch peil normaliseren is niet heel ingewikkeld. Wij zijn als universiteiten blij met de grote investering die onze regering recent nog deed in het onderwijs in Nederland. Het Nationaal Onderwijsprogramma is gericht op herstel en ontwikkeling van het onderwijs tijdens en na de coronacrisis. Echter, de structurele problemen aan de Nederlands universiteiten zijn ontstaan voor de covid-pandemie en vergen meer dan herstel. Wat nodig is, is dat de structurele financiering van de Nederlandse universiteiten weer op peil komt. Onafhankelijke onderzoeksbureaus geven het aan, de minister van onderwijs, cultuur en wetenschap geeft het aan, de kenniscoalitie inclusief het bedrijfsleven geeft het aan, wij geven het aan: Investeer structureel meer in het hoger onderwijs en onderzoek. Investeer in de toekomst van Nederland, Europa, de Wereld. Investeer in wetenschap, in de overdracht van kennis en cultuur, investeer in de toekomst nu het kan en moet.

Ik citeer Marie Curie: 'Nothing in life is to be feared, it is only to be understood. Now is the time to understand more, so that we may fear less.'

En ik citeer Nelson Mandela: 'Education is the most powerful weapon which you can use to change the world.'

Laten we nu de kans grijpen en ruim een miljard euro structureel extra investeren in de toekomst van Nederland en daarmee wetenschappelijk onderwijs en onderzoek op normaal academisch peil brengen en houden. Het is de beste investering in de toekomst die onze nieuwe regering kan doen.

Aan deze website wordt nog gewerkt. Meer informatie: 'een nieuwe website'.