Dit themanummer put uit de database Bedevaartplaatsen in Nederland, een initiatief van het Meertens Instituut, waarmee al ruim dertig jaar geleden werd begonnen (met inmiddels 679 bedevaartplaatsen) en dat nog altijd wordt aangevuld en uitgebreid. De fysieke collectie met bronmateriaal verhuisde vijf jaar geleden naar het KDC in Nijmegen, waar een team aan verdere uitbreiding en verrijking werkt.
De artikelen laten zien hoe er in de negentiende eeuw een zeer dicht bedevaartnetwerk ontstaat, van eeuwenoude tot relatief recente pelgrimsoorden, dat katholieken aanzet om dichter bij huis vaker naar verschillende cultusplaatsen te gaan. De onderzoeksresultaten analyseren de factoren die doorslaggevend waren voor de enorme bedevaartbloei die de lage landen in negentiende en twintigste eeuw kenden en waarbij Mariaverering, beschermheiligen, verschijningen en miraculeuze genezingen belangrijke voorwaarden waren. Maar ook de relatie met de wetenschap en de medische stand waren van belang. En niet te vergeten de uitgekookte marketingen concurrentiestrijd en de steun of tegenwerking van civiele en kerkelijke overheden.
Spannend was de rol van de direct betrokkenen en de eigen behoeftes van de bezoekers. Aanvullend wordt de hedendaagse ervaring onderweg naar het bedevaartsoord en de reflectie achteraf onder de loep genomen. En de transformaties van oorspronkelijke plannen en aanpassing van praktijken. Met elkaar tonen deze historische artikelen (in open access) een dynamisch onderzoeksveld, dat uit te breiden is naar meer eigentijdse vormen. Vervolgonderzoek ligt open in de rijke collecties in op de sites van het Meertens Instituut en het KDC.
Download Trajecta-artikelen via Amsterdam University Press
Bezoek de database Bedevaartplaatsen in Nederland
Over Trajecta
Trajecta. Religion, Culture and Society in the Low Countries publiceert peer reviewed artikelen over de historische dynamiek tussen religie, cultuur en samenleving in de Nederlanden en het gerelateerde erfgoed. Het tijdschrift besteedt aandacht aan alle confessionele en religieuze tradities die in de geschiedenis van de Nederlanden en de (voormalige) koloniën een rol hebben gespeeld.
Trajecta wordt gepubliceerd in samenwerking met KADOC, Documentatie- en Onderzoekscentrum voor Religie, Cultuur en Samenleving, HDC Centre for Religious History aan de Vrije Universiteit Amsterdam, het Katholiek Documentatie Centrum aan de Radboud Universiteit Nijmegen (KDC) en het Archief- en Documentatiecentrum van de Gereformeerde Kerken in Nederland aan de Theologische Universiteit Kampen (ADC) en wordt uitgegeven door Amsterdam University Press.
