Old drawing of three men playing cards around a table.

“Ben je nog steeds niet tevreden met die fles wijn die ik je heb gegeven?”

Toen ik aan weer een nieuw jaar van mijn bachelor Geschiedenis aan de Radboud Universiteit begon, moest ik nog mijn laatste keuzevak afleggen. Tot dan toe waren mijn ervaringen met die vakken behoorlijk gevarieerd geweest: van onderzoek naar minderheden in het middeleeuwse Middellandse Zeegebied en het in kaart brengen van historische debatten over demonische krachten tijdens de Renaissance, tot het analyseren van migratiepatronen in het hedendaagse Europa. Ik had mijn studieprogramma volgepropt door me in te schrijven voor cursussen zodra ze werden aangekondigd, in een poging mijn diepe nieuwsgierigheid te bevredigen. Toen ik me op een impulsieve bui inschreef voor het seminar ‘Cape Town: From East to West’ van dr. Dries Lyna, had ik niet verwacht dat ik me zo verbonden zou voelen met een klein puntje op het Afrikaanse continent. Hoewel de locatie rijk aan geschiedenis was, leek ze in mijn jonge academische geest beperkt, en ik vreesde dat ik in de voetsporen van eerder onderzoek zou trappen zonder eigen nieuwe inzichten te bieden.

Naarmate onze colleges vorderden, groeide mijn indruk van de Kaap echter mee; niet alleen werd mijn interesse in het onderwerp steeds groter – de verschillende groepen die streden om een eigen plek, de wreedheid en de schijnbare glorie van de VOC – maar ik was ook onder de indruk van de manier waarop Dries ons, studenten, lesgaf. We werden aangespoord om als mieren tunnels te graven door de kleine kolonie van de Kaap; op zoek naar kennis, experimenterend met wat we wisten en dit toepassend op wat we nog niet wisten. Hij gaf ons de vrijheid om de verbannen mensen te verkennen, de mannen van lage afkomst die de eindeloze veroveringen van de VOC aandreven, vrouwen en kinderen en hun onzekere status als weduwen en wezen, plagen en periodes van ontbering die het platteland teisterden, en de heersende klasse met de slaven die onder de bedden van hun werkgevers en meesters sliepen.

Tijdens de colleges van Dries raakte ik gefascineerd door het leven van zeelieden en soldaten en de ervaringen die zij deelden op de schepen van de Compagnie en binnen de grenzen van de Kaap zelf. Veel van het eerdere onderzoek dat ik aantrof, was gericht op de vijandigheid tussen de jonge mannen en hun onwil om ervaringen te delen, tenzij dat strikt noodzakelijk was. Ik stelde dat dit niet het geval was, aangezien zowel hun keuze voor vermaak, hun arme achtergrond als hun behoefte aan contact hen meer dan eens met elkaar verbond. Ik zal mijn antwoord verder verfijnen met de hulp van het Economies of Trust-team en hun expertise. Ik hoop dat mijn onderzoek zal dienen als een spiegel voor de verkenning van permanente bewoners binnen het project, en zo nog een extra laag van diversiteit toevoegt.

Daarnaast zal ik fungeren als tijdelijk websitebeheerder en spin in het web voor het project: ik help waar ik nodig ben en zorg ervoor dat de achtergrondprocessen van de voorlichtingsactiviteiten soepel verlopen. Ik hoop dat ik niet alleen een bijdrage kan leveren aan het team, maar ook inzicht krijg in de interne werking van een onderzoeksproject als Economies of Trust. Zoals Yannis al aangaf in zijn artikel 'De reis van een historicus: van familieverhalen naar verhalen over vertrouwen' is geschiedenis geen eenzame bezigheid, en met zo’n sterk team van onderzoekers zal het een genoegen zijn om de vorming van ondersteuningsnetwerken in het (voormalige) Nederlandse koloniale gebied verder in de schijnwerpers te zetten.

Old drawing of three men playing cards around a table.

Informatie over de afbeelding

  • Titel: Kaartavond bij Lochner
  • Kunstenaar: Jan Brandes
  • Datering: 1787
  • Locatie: Kaap de Goede Hoop
  • Beschrijving: Zwartwittekening van drie mannen rond een tafel met een kandelaar bij een haardvuur. Met opschrift. Onderdeel uit het schetsboek van Jan Brandes, dl. 2 (1808), p. 51.
Petya Nikolova

Geschreven door

Petya Nikolova

Petya Nikolova is bachelorstudent Comparative European History. Als stagiair bij het Economies of Trust-team doet die onderzoek naar hoe zeelieden en soldaten in de Kaapkolonie banden smeedden op basis van hun gedeelde achtergrond, ervaringen en sociale activiteiten. Daarnaast is die verantwoordelijk voor de externe communicatie van het project.