Black Lives Matter - Column Daniël Wigboldus

De dood van George Floyd door politiegeweld in Amerika leidt internationaal tot demonstraties en debatten over racisme. Ook aan onze, op dit moment vooral virtuele, campus wordt actiegevoerd, gedebatteerd over en aandacht gevraagd voor de Black Lives Matter-beweging. Mijn eerste reactie op deze beweging, enkele jaren geleden, bestond uit een combinatie van sympathie, betrokkenheid, maar ook twijfel. Doen immers niet alle levens ertoe?

Het duurde even voordat ik begreep dat natuurlijk alle levens ertoe doen, maar dat het daar niet om gaat. Black Lives Matter gaat om racisme en over de enorme invloed die racisme dagelijks heeft op het leven van velen. Dat gaat niet alleen over politiegeweld in Amerika, maar over vele voorbeelden van racisme, in de hele wereld, in heden en verleden. Racisme en de invloeden van racisme zijn overal terug te vinden. Ja, ook op onze campus.

Als ik iets geleerd heb uit onderzoek van psychologen naar stereotypen en vooroordelen, is het dat wij allemaal in hokjes denken en vol aangeleerde vooroordelen zitten. Ook ik, ook jij. Mijn heden beïnvloedt hoe ik tegen het verleden aankijk en mijn verleden – deels aangeleerd -  beïnvloedt hoe ik tegen het heden aankijk. Dat maakt het zo ontzettend moeilijk om uit je eigen culturele bubbel te stappen, onbevooroordeeld de ander tegemoet te treden en echt naar een ander te luisteren.

Onze universiteit komt voort uit de katholieke emancipatiebeweging aan het begin van de vorige eeuw. We kunnen het ons nu moeilijk voorstellen, maar aan het begin van de vorige eeuw waren de topfuncties in Nederland vrijwel geheel in handen van protestanten. Er was een emancipatiebeweging voor nodig om katholieken in een meer gelijkwaardige positie te brengen. Onderwijs speelde een belangrijke rol hierin.

Natuurlijk is de Black Lives Matter-beweging van nu niet te vergelijken met de katholieke emancipatiebeweging van toen. Toch verwijs ik naar onze ontstaansgeschiedenis omdat ondanks dat hier sprake was van de emancipatie van een specifiek deel van de bevolking, onze universiteit altijd open heeft gestaan voor alle studenten en medewerkers, katholiek en niet-katholiek, gelovig en niet-gelovig. Vanwege de katholieke universiteit kregen vele studenten wier ouders nooit gestudeerd hebben de kans om naar de universiteit te gaan en zich te ontwikkelen, zowel katholieken als niet-katholieken.

Ik herken deze openheid ook in de Black Lives Matter-beweging. Ja, het gaat er om dat black lives ertoe doen. Dit is belangrijk omdat alle levens er pas toe kunnen doen als black lives er ook toe doen. Van belang is dat iedereen welkom is om deze belangrijke boodschap uit te dragen. Daarmee is de focus op black lives niet excluderend maar juist includerend. Zoals gezegd, het duurde even voordat ik dit begreep.

Met ons onderzoek en onderwijs vormen we aan universiteiten de wereld van morgen, de breinen van morgen, de toekomst. Het is onze verantwoordelijkheid om onze bevindingen en ideeën steeds weer kritisch te bezien. Te reflecteren op ons eigen handelen en ruimte te bieden voor bezinning. Dit geldt ook voor onze onderwijsprogramma’s. Daarom moeten we juist aan de universiteit het gesprek aangaan over ons onderwijs, onderzoek en personeelsaanname beleid, over welke culturele aannames onze blik vertroebelen. Hoe moeilijk en confronterend ook, zeker waar het racisme betreft. Als college van bestuur faciliteren en initiëren we dit gesprek en moeten we het goede voorbeeld geven.

Onze geschiedenis kunnen we niet uitwissen. In een indrukwekkend interview in Buitenhof zei mensenrechtenactiviste en bestuurslid van ons stichtingsbestuur Lilian Gonçalves-Ho Kang You hier onlangs het volgende over in de context van “de beeldenstorm” en het slavernijverleden. “Dat alles weg zou moeten dat helpt niet, daarmee verdwijnt de geschiedenis niet. Maar, het betekent ook niet dat alles zo moet blijven als het is…”

Hier hebben we als universiteit een opdracht. Volgens onze missie willen wij als universiteit bijdragen aan “een gezonde, vrije wereld met gelijke kansen voor iedereen”. Dit kunnen we bereiken door naar elkaar te luisteren, met elkaar het gesprek aan te gaan over wat we leren uit ons verleden en heden en deze belangrijke lessen door te geven aan volgende generaties.

Education is the most powerful weapon which you can use to change the world.
- Nelson Mandela

Daniël Wigboldus is voorzitter van het college van bestuur. De beide andere leden zijn vicevoorzitter Wilma de Koning en rector magnificus Han van Krieken.

Aan deze website wordt nog gewerkt. Meer informatie: 'een nieuwe website'.