Voordat het zijn eigenlijke naam kreeg, was de voorloper van het “Forum Descartes” een samenwerking tussen Amerikaanse en Franse universiteiten met als doel Amerikaanse promovendi in de geschiedenis van de vroegmoderne Europese filosofie die naar Frankrijk kwamen hun Franse collega's te laten ontmoeten en elkaars werk te bespreken. In de loop der jaren sloten ook beginnende onderzoekers uit andere landen zich aan. Nadat de COVID-19 pandemie deze routine had verstoord, vond in januari 2024 in Parijs het eerste “Forum Descartes” plaats, waaraan universiteiten uit vijf landen deelnamen (VS, Frankrijk, Nederland, Italië en Roemenië). De opzet was gedeeltelijk gelijk aan die van de eerdere Frans-Amerikaanse bijeenkomsten: 20 promovendi en postdocs presenteerden hun onderzoek in lezingen van 20 minuten. 20 andere promovendi en postdocs gaven commentaar op deze papers in commentaren van 15 minuten, en tot slot werd het publiek uitgenodigd om deel te nemen aan de discussie. Bovendien was een ochtend gewijd aan twee sessies van het type “auteur ontmoet critici”, waarin een teksteditie en een stimulerende monografie werden besproken door de aanwezige senior onderzoekers.
Voor de editie van dit jaar traden Christoph Lüthy & Carla Rita Palmerino van het Center for the History of Philosophy and Science (Radboud Universiteit) en Paul Ziche & Ariane den Daas van het Descartes Centrum (Universiteit Utrecht) op als organisatoren. De verhuizing van het Forum Descartes van Parijs naar Utrecht had een zekere logica. Hoewel Descartes Fransman was, schreef hij de meeste van zijn werken in Nederland, en het was in Utrecht waar zijn filosofie voor het eerst werd onderwezen - en voor het eerst verboden werd!
Van 16 tot 18 januari kwamen ongeveer zestig wetenschappers uit ongeveer vijftien verschillende landen bijeen om een breed scala aan onderwerpen en auteurs in de geschiedenis van de vroegmoderne filosofie te bespreken. De verscheidenheid aan thema's en benaderingen was verfrissend! De sessie “auteur ontmoet criticus” was, net als in 2024, gewijd aan de bespreking van één nieuwe baanbrekende monografie en één belangrijke nieuwe teksteditie. Dit jaar bespraken Denis Kambouchner & Annie Bitbol-Hespériès met Tad Schmaltz (ter vervanging van Delphine Antoine-Mahut) en Steven Nadler de nieuwe Gallimard-editie van Descartes' Le Monde and L'Homme (2023/4), en Tarek Dika besprak met Tad Schmaltz en Élodie Cassan zijn nieuwe boek Descartes' Method: The Formation of the Subject of Science (Oxford: OUP, 2023). Naast de sessies was er volop gelegenheid voor alle wetenschappers om elkaar te leren kennen - een gelegenheid die resulteerde in veel nieuwe ideeën en samenwerkingen. Verder werd de filosofische geschiedenis van de stad verkend tijdens een stadswandeling, waarbij Paul Ziche in de voetsporen trad van Descartes, Spinoza en Anna Maria van Schuurman.
Aan het eind van de conferentie vestigde Lüthy, het hoofd van het organisatiecomité, de aandacht op de vriendelijke geest die deze bijeenkomst had beheerst. In een tijd van one-upmanship, influencers en big claims, leek de samenwerking, beleefdheid en oprechte interesse van alle deelnemers in elkaars werk, bijna subversief. Het zou als voorbeeld kunnen dienen, zo concludeerde hij, voor de toon waarop discussies in de academische wereld en de samenleving in het algemeen zouden moeten worden gevoerd. Met deze woorden droeg hij de organisatie over aan Antonella del Prete van de Universiteit van Turijn, die de volgende editie van het Forum Descartes zal organiseren.
Bekijk hieronder het volledige programma van het Forum Descartes.
