Coronadilemma - Column Daniël Wigboldus

Coronadilemma - Column Daniël Wigboldus

De afgelopen weken denk ik geregeld aan de ‘tragedie van de meent’ (tragedy of the commons).

Op een gemeenschappelijke weide (meent) worden koeien gehouden door meerdere boeren. Een afzonderlijke boer kan besluiten een koe extra op de weide te plaatsen. Er zal dan voor elke koe op de weide iets minder gras beschikbaar zijn en dus iets minder melk per koe. Maar, voor deze ene boer levert de extra koe een hoop extra melk op. Het dilemma komt eruit voort dat de graskosten van de extra koe gedragen worden door het collectief, terwijl de extra melkopbrengsten bij een individuele boer terecht komen. Voor elke afzonderlijk boer is het interessant om extra koeien te plaatsen, maar het risico is dat er al snel zoveel koeien in de wei staan dat er sprake is van overbegrazing, waardoor alle boeren (en hun koeien) gedupeerd worden.

Er valt veel te zeggen over en te leren van dit soort sociale dilemma’s. Zie bijvoorbeeld het Nobelprijswinnende werk van Elinor Ostrom over hoe kleine groepen soortgelijke problemen onderling weten op te lossen. De tragedie is dat wij mensen best hardleers zijn waar het sociale dilemma’s en ons eigen gedrag betreft. Natuurlijk is het zo dat als je besluit om samen met een huisgenoot naar de supermarkt te gaan in plaats van alleen, dit op het totaal aantal supermarktbezoekers in Nederland weinig uitmaakt. Echter, als eenieder van ons zo redeneert (en daar ongetwijfeld goede redenen voor heeft) zijn er uiteindelijk wel tweemaal zoveel mensen in de Nederlandse supermarkten aanwezig dan noodzakelijk. En, natuurlijk zal die ene gast extra aan jouw kerstdiner niet veel bijdragen aan de verspreiding van het coronavirus in Nederland. Wanneer we echter allemaal een extra gast aan het kerstdiner toelaten wordt het een ander verhaal.

Het is maandagavond 14 december 2020 wanneer ik dit schrijf. Zojuist heeft onze minister-president een lockdown voor Nederland aangekondigd. De laatste weken van het jaar zullen we grotendeels afgezonderd van elkaar doorbrengen. Juist nu we onze naasten zo graag om ons heen zouden hebben aan het einde van een in vele opzichten moeilijk jaar. Blijkbaar hebben we met z’n allen de afgelopen periode te veel koeien de wei in gestuurd. We zullen gezamenlijk een stap terug moeten zetten, individuele belangen moeten opgeven om collectief het coronavirus geen kans te geven zich nog verder te verspreiden.

Ik hoop van harte dat we de komende weken ons aan de maatregelen weten te houden. Alleen samen krijgen we corona onder controle. Hopelijk kunnen we in 2021 elkaar weer in levenden lijve ontmoeten, elkaar op een levendige campus toevallig tegenkomen, samenwerken zonder scherm of masker, elkaar in de ogen kijken. Dat is wat ik voor ogen probeer te houden deze kerst. Laten we elkaar tot die tijd (virtueel) vasthouden, onverwachte berichtjes sturen, (video)bellen en alle andere vormen van coronavrije aandacht geven.

Uit de grond van mijn hart wens ik ons allemaal een gezond 2021 toe.

Daniël Wigboldus is voorzitter van het college van bestuur. De beide andere leden zijn vicevoorzitter Wilma de Koning en rector magnificus Han van Krieken.

Aan deze website wordt nog gewerkt. Meer informatie: 'een nieuwe website'.