Annelies de Mol is leraar Engels en teacher in residence bij NOLAI en  schrijft over AI in het voortgezet onderwijs

Digital agency - Annelies weet het beter! ...toch?

Bijna 80% van Gen Z, onze #leerlingen dus, gebruikt #AI in hun dagelijks leven. Programma’s als ChatGPT worden door hen het meest gebruikt. Naast de hype zijn er inmiddels ook genoeg artikelen over de negatieve effecten van AI. Maar al die informatie helpt mij als leraar niet direct om te weten wat ik nu moet doen in de klas.

Onderzoek toont aan dat er een specifieke groep leerlingen is die een positief effect ervaart van het gebruik van digitale middelen, waaronder AI. Deze leerlingen beschikken over de essentiële vaardigheid van digital agency. #Digitalagency, volgens prof. Dr. Nadira Saab, is de vaardigheid om technologie kritisch te begrijpen, bewust te beoordelen en doelgericht te gebruiken. Daarbij gaat het niet alleen om het weten, maar juist ook om het begrijpen. 

Leerlingen met digital agency maken bewuste keuzes en denken kritisch na over het beste gebruik van de beschikbare technologie. Ze weten wanneer AI hun leren ondersteunt en wanneer het verstorend kan zijn. 

Maar als #leraren weten we ook dat deze leerling een uitzondering is en niet de regel. Dus hebben we nog een belangrijke taak te vervullen. Ten eerste moeten we onze leerlingen helpen bij het ontwikkelen van voldoende kritische denkvaardigheden om bewuste keuzes te maken. Daarnaast moeten we ruimte bieden om gesprekken te voeren over de waardes achter technologie. Digital agency gaat namelijk verder dan technische vaardigheden en heeft naast de technische digitale competentie ook een persoonlijke waardendimensie. Je kunt dan denken aan waarden zoals #privacy, #authenticiteit en #welzijn
 

Annelies de Mol is leraar Engels en teacher in residence bij NOLAI en  schrijft over AI in het voortgezet onderwijs

#Onderwijs legt veel nadruk op kennis, maar inzicht en persoonlijke reflectie zijn nog veel belangrijker. Weten hoe een algoritme werkt is niet hetzelfde als begrijpen hoe het je blik op de werkelijkheid kan vertekenen en wat dit betekent voor jou als persoon en voor de samenleving om je heen. Maar hoe maak je je leerlingen bewust van hun eigen waarden ten opzichte van AI? 

Denk eens na over je eigen gebruik van AI. Welke AI-systemen heb jij de afgelopen week gebruikt? In hoeverre deed je dit bewust of onbewust? Welke persoonlijke waarden zijn voor jou belangrijk geweest hierbij? Zijn er waarden waarbij je merkt dat het schuurt? Wat weet je eigenlijk over het systeem dat je hebt gebruikt? Hoe werkt het? Hoe is het ontwikkeld? Wie beheert het? In hoeverre beïnvloedt het antwoord op deze laatste vragen jouw mening over het systeem? Welke #waarden zouden daarachter kunnen liggen? Van hieruit kun je het gesprek met je leerlingen beginnen. 

Geschreven door
Annelies de Mol is leraar Engels en examencoördinator op het Bonaventura Agora Leiden. Als teacher in residence is zij ook betrokken bij hashtag#NOLAI, het nationaal onderwijslab AI. Annelies schrijft over AI in het voortgezet onderwijs. Hoe kan AI écht van toegevoegde waarde zijn voor leraren en leerlingen?