The Guild heeft een position paper gepubliceerd dat enerzijds de toenemende bedreigingen van de academische vrijheid benadrukt, maar anderzijds ook schetst hoe Europa zijn positie als baken van vrije en open wetenschap kan versterken.
Ombudsfunctionaris die snel kan reageren
Onafhankelijk onderzoek en onderwijs zijn van belang voor kenniscreatie en democratie, stelt het paper. Europa moet die onafhankelijkheid beschermen, onder meer via wettelijke maatregelen. Maar liefst ook met snellere en meer directe maatregelen, zoals een Europese ombudsfunctionaris voor academische vrijheid, met een mandaat om snel, onpartijdig en effectief te kunnen reageren op bedreigingen van de academische vrijheid.
Europa aantrekkelijk maken en houden
Om Europa aantrekkelijk te maken en houden voor onderzoekers is niet alleen het aantrekken van internationaal talent van belang, ook het behoud van Europese onderzoekers is cruciaal. Daarvoor is geld nodig, en moet ook geïnvesteerd worden in betere onderzoeksinfrastructuren (onder andere voor dataverwerking), en het verminderen van onzekerheid voor jonge onderzoekers. Hier ligt overigens niet alleen een taak voor ‘Brussel’, maar ook voor nationale regeringen.
Bescherm wetenschappers in levensgevaar
The Guild pleit verder voor bescherming voor wetenschappers die door hun werk in levensgevaar verkeren. Met als mogelijke maatregelen: veilige opvangplekken, speciale financiering, snelle procedures voor visa en verblijf en ondersteuning bij terugkeer. Structurele financiering van bestaande programma’s (Inspireurope+, MSCA4Ukraine, Scholars at Risk) is daarbij noodzakelijk.
Vrijheid en verantwoordelijkheid
José Sanders, rector van de Radboud Universiteit: ‘De onafhankelijkheid van wetenschappelijk onderzoek en onderwijs zou vanzelfsprekend moeten zijn, maar is dat niet. De Radboud Universiteit herkent zich in de boodschap van The Guild: we moeten die onafhankelijkheid beschermen en verankeren. Alleen op die manier kunnen we in Europa onze rol als wereldleider in vrije en excellente wetenschap waarborgen.’
Academische vrijheid gaat wel gepaard met verantwoordelijkheid, stelden Sanders en haar collega-rectoren eerder dit jaar al in een verklaring. Universiteiten dragen niet alleen een verantwoordelijkheid voor de kwaliteit en integriteit van de wetenschap zelf, maar ook voor een goed, respectvol gesprek over botsende overtuigingen en maatschappelijke druk. Debatten daarover worden aan de Radboud Universiteit ook georganiseerd en toegelaten, aldus Sanders.
Lees het position paper van The Guild: Defending the resilience of Europe’s research systems against the growing attacks on science worldwide
