Binnen dit Europese netwerk worden dertien PhD-studenten aangesteld. Eén van deze promovendi zal vanaf 2026 aan de Radboud Universiteit onderzoek doen naar de verwerking en maatschappelijke impact van buitenlandse accenten.
Internationale communicatie en accent-bias
In een steeds internationaler wordende samenleving spelen buitenlandse accenten een belangrijke rol in hoe mensen elkaar begrijpen en beoordelen. Accenten beïnvloeden niet alleen taalverwerking, maar ook sociale interacties en kansen in het dagelijks leven. Tegelijkertijd communiceren mensen steeds vaker met technologie, zoals spraakgestuurde AI-systemen. Het HUM.AI.N-ACCENT-project onderzoekt hoe mensen en AI-systemen buitenlandse accenten waarnemen en verwerken, en welke gevolgen dit heeft voor communicatie en inclusie.
Onderzoeksdoelen
Het project combineert inzichten uit taalwetenschap, psychologie, neurowetenschappen en AI-onderzoek en richt zich op vier centrale vragen:
- Hoe beïnvloedt buitenlandse-accentspraak taalverwerking en cognitie gedurende de levensloop, en welke hersenmechanismen spelen daarbij een rol?
- Welke verschillen bestaan er tussen accentverwerking in mens-menscommunicatie en interacties tussen mens en AI?
- Welke neurale processen liggen ten grondslag aan uitspraak en perceptie van spraakklanken, en hoe kan deze kennis worden ingezet voor accentadaptatietraining?
- Hoe ontstaan negatieve vooroordelen ten opzichte van sprekers met een buitenlands accent, en welke strategieën kunnen bijdragen aan het verminderen van accentgerelateerde discriminatie?
Deze vier onderzoekslijnen laten zien dat buitenlandse accenten geen puur taalkundig verschijnsel zijn: ze raken aan cognitie, hersenprocessen, sociale beoordeling en technologie. Door die niveaus samen te onderzoeken, kunnen we begrijpen waar accentgerelateerde ongelijkheid ontstaat en hoe die kan worden verminderd.
- Susanne Brouwer
De onderzoekers willen onderzoek gaan doen naar hoe mensen accenten verwerken. Ze kijken daarbij niet alleen naar taal zelf, maar ook naar wat luisteraars verwachten van een spreker, bijvoorbeeld op basis van uiterlijk of context. In een virtual-reality omgeving laten ze participanten luisteren naar avatars die met verschillende accenten spreken, terwijl ze tegelijkertijd hun oogbewegingen meten. Zo kunnen ze op het moment zelf zien hoe taal en sociale verwachtingen samen bepalen wat mensen horen en begrijpen.
Opleiding van jonge onderzoekers
Marie Skłodowska-Curie Doctoral Networks zijn Europese samenwerkingsprojecten die jonge onderzoekers opleiden in een internationale en multidisciplinaire context. Binnen HUM.AI.N-ACCENT werken universiteiten, onderzoeksinstituten en maatschappelijke partners uit verschillende Europese landen samen. De promovendi volgen gezamenlijke trainingen, nemen deel aan internationale uitwisselingen en lopen stages buiten de academische wereld. Susanne Brouwer: "Met dertien promovendi die aan verwante, maar complementaire projecten werken, ontstaat een onderzoeksomgeving waarin inzichten continu worden gedeeld en aangescherpt. Die schaal en inhoudelijke samenhang zie je zelden."
Meer informatie over het project is te vinden op de projectwebsite.