Mensen bekijken tentoonstelling in de bibliotheek.
Mensen bekijken tentoonstelling in de bibliotheek.

Foto's uit koloniale context krijgen opnieuw een stem. Terugblik op 'Glimpses of Colonialism'

Op vrijdag 24 april was de publiekspresentatie van de pop-up expo Glimpses of Colonialism in de stadsbibliotheek Mariënburg van Nijmegen. De expositie vraagt aandacht voor de verborgen verhalen achter archieffoto's uit voormalige Nederlandse kolonies en missiegebieden, zoals Suriname en Indonesië. Op deze bijeenkomst spraken drie betrokkenen over de totstandkoming van deze tentoonstelling: Hans Krabbendam (directeur van het Katholiek Documentatie Centrum - KDC), Dionne Faaij (namens de studenten) en Henk Moeniralam (Werkgroep Caribische en Aziatische Cultuur Nijmegen).

Hans Krabbendam vertelde dat de expositie voortkomt uit een project dat vijf jaar geleden startte. Studenten van de Radboud Universiteit, afkomstig van verschillende opleidingen, doken in opdracht van Radboud Erfgoed in de archiefcollecties van de universiteit. Zij stelden kritische vragen over het erfgoed van de universiteit dat afkomstig is uit een koloniale context. Het materiaal werd gemaakt voor en door Nederlanders met vaak weinig oog voor de lokale mensen. Voor hun onderzoek gebruikten  de studenten zich op fotoalbums uit de KDC-collecties, die vervaardigd waren door missionarissen. Deze foto's waren voorzien van bijschriften die qua inhoud en woordkeuze niet meer aansluiten bij onze hedendaagse normen en waarden (door vaak kwetsend taalgebruik). 

Verhaal achter de foto's

De studenten schakelden hulp in van experts (zoals Henk Moeniralam) om de locaties en personen die zichtbaar zijn op de foto's te duiden, zodat deze voorzien konden worden van aanvullende context die meer recht doet aan het verhaal achter iedere afbeelding. Dionne Faaij legde uit dat de studenten ervoor hebben gekozen om drie foto's uit de collectie uit te lichten in de tentoonstelling, zodat hun verhalen verteld konden worden: pupillen van het Katholiek Internaat Rajpur in Paramaribo, Suriname, een bezoek van kardinaal Alfrink en bisschop Kuijpers aan het dorpsbestuur van Santigron, Suriname en een school geleid door katholieke zusters in Malang, Oost-Java, Indonesië. Zij was blij verrast door de vele positieve reacties die volgden op de expositie, die vorig jaar te zien was in de Universiteitsbibliotheek en nu een reprise had gekregen in de Openbare Bibliotheek Gelderland-Zuid op de Mariënburg, Nijmegen. 

Onderzoeker en schrijver Henk Moeniralam, die heeft geholpen met het identificeren van het materiaal uit Suriname, vertelde over het belang van dit erfgoed voor de gemeenschap. Door het hercontextualiseren van de foto's krijgen de mensen die in beeld zijn eindelijk een stem. Het gaat om een gedeelde geschiedenis tussen Nederland, Suriname en Indonesië waar eindelijk meer aandacht voor komt. 

Deze kleine expositie
is geen klein verhaal.

Zij is een venster
op een geschiedenis
die nog steeds doorwerkt—
in Suriname,
in Indonesië,
in ons kijken van vandaag.

Lees de Spoken Word van Henk Moeniralam 

Indigenous children at missionary boarding school in Suriname
Indigenous children at missionary boarding school in Suriname (and backside of the photo), n.d.

Verbeterstappen voor het KDC

Het KDC heeft naar aanleiding van het project stappen gezet om de eigen fotocollectie systematisch door te lichten en aan te passen, legt directeur Hans Krabbendam uit. Foto's uit een koloniale context worden de komende periode stapsgewijs van verbeterde context voorzien. 

De pop-up tentoonstelling was tot eind april in Nijmegen te zien en is nog online te bekijken. Bent je geïnteresseerd in het erfgoed over de katholieke missie in Indonesië en Suriname dat het KDC bewaart? Neem dan gerust contact met ons op.

Bekijk de Virtuele tentoonstelling 

Neem contact op met het KDC