Startscherm belastinggame formeel belastingrecht
Startscherm belastinggame formeel belastingrecht

Game on! Masterstudenten Fiscaal Recht spelen game om kritisch denken te stimuleren

Hoe zorg je ervoor dat studenten verder kijken dan de letter van de wet? Die vraag stelde prof. dr. mr. Diana van Hout, hoogleraar Belastingrecht aan de Radboud Universiteit, zichzelf een paar jaar geleden. Het antwoord bleek niet te liggen in nóg een boek of extra colleges, maar in een onverwachte vorm: een game. Team Educational Design & Technology (EDT) ging ermee aan de slag.

Masterstudenten Fiscaal Recht zijn goed in het toepassen van regels, maar juist de nuance, de menselijke afwegingen die rechters in de praktijk maken, is lastig over te brengen. Diana van Hout zocht naar een manier om studenten te laten ervaren dat het recht niet zwart-wit is. De inspiratie kwam toen ze een verhalende game zag waarin keuzes het verloop van het verhaal bepalen. Wat als studenten zélf zulke keuzes zouden moeten maken en de gevolgen daarvan zouden ervaren?

Die onderwijsvraag vormde het startpunt van een lang traject. Samen met het team Educational Design & Technology (EDT) werd eerst geëxperimenteerd met eenvoudige versies met enkel tekst en stilstaande afbeeldingen in Brightspace. “Deze versie gaf echter geen gevoel van realisme of tijdsdruk, dus het moest anders.”, vertelt Mark Graner, medewerker van team EDT. Gaandeweg werd duidelijk: de kern zit niet in spectaculaire visuals, maar in een sterk verhaal waarin de nadruk ligt op het maken van doordachte keuzes.

Een realistisch verhaal zonder goed of fout

De uiteindelijke game plaatst studenten in de rol van directeur van de Belastingdienst. Het verhaal is opgebouwd uit een reeks realistische casussen, gebaseerd op echte jurisprudentie. Studenten krijgen steeds dilemma’s voorgelegd: wat doe je met onrechtmatig verkregen informatie? Hoe ga je om met vermoedens van fraude?

“Er zijn geen goede of foute antwoorden. Elke keuze leidt tot een logisch, realistisch vervolg. Wie eenmaal een pad inslaat, blijft dat pad volgen.”, legt Mark uit. Juist daardoor ervaren studenten hoe complex besluitvorming in de praktijk is en dat verschillende keuzes elk hun eigen consequenties hebben.

Het maakproces

Het ontwikkelen van de game nam flink wat tijd in beslag en kwam uiteindelijk in een stroomversnelling terecht. Mark: “Diana werkte het script verder uit, waarna ons team op zoek ging naar een passende vorm.” Video bleek te arbeidsintensief, maar met behulp van AI-gegenereerde illustraties, animatie en audio ontstond een donkere, shady en serieuze game in comic noir-stijl.

Kiesscherm belastinggame formeel belastingrecht

De productie was intensief. “We moesten de afbeeldingen handmatig bewerken en animeren, mede doordat AI nog beperkt is het consistent hergebruiken van elementen. Daarnaast was het een uitdaging om de game voldoende divers en representatief vorm te geven.” Later werd de audio opgenomen en is alles zorgvuldig op elkaar afgestemd. In totaal werkten meerdere EDT-medewerkers en een studenttalent maandenlang aan een game waarvan iedere play through ongeveer tien minuten duurt.

De eerste reacties

Op 4 december speelden masterstudenten Fiscaal Recht de game voor het eerst in het onderwijs. De reacties waren positief. “Studenten gaven aan zich echt verantwoordelijk te voelen voor hun keuzes en meerdere wilden het spel graag meerdere keren spelen om andere verhaallijnen te ontdekken. Dat is precies wat we wilden bereiken.” Een student deelt diens mening:

De game laat zien dat er vaak meer dan één mogelijkheid is om een casus aan te vliegen. Daarnaast is het leuk om op een interactieve manier na te denken over de stof.

Voor de docent biedt de game waardevolle inzichten. In de achtergrond is zichtbaar welke keuzes studenten maken en welke routes populair zijn. Dat vormt een sterke basis voor nabespreking en discussie: waarom kiest de meerderheid voor optie A en niet voor B?

Blik op de toekomst

De game heeft inmiddels een vaste plek in het curriculum, al wordt nog onderzocht wat het beste moment is om het spel in te zetten. “We blijven met Diana in gesprek en blijven kijken hoe de nabespreking nóg beter kan aansluiten op de spelervaring, zodat studenten de koppeling met juridische teksten makkelijker kunnen maken.”, vertelt Mark.

Daarnaast is er interesse van andere universiteiten en wordt het spel gezien als inspirerend voorbeeld van wat spelvormen in het onderwijs kunnen betekenen. Niet als kant-en-klare oplossing, maar als bewijs dat je met een sterke onderwijsvraag, creativiteit en samenwerking studenten iets kunt laten beleven wat met traditionele middelen moeilijk te bereiken is.

“We hebben hier als team heel veel ervaring mee opgedaan en bewezen dat we zoiets kunnen realiseren. Daar ben ik trots op!”, aldus Mark.

Benieuwd naar meer?

Tijdens de innovatielunch van dinsdag 3 maart komt Diana van Hout vertellen over de game. Ze legt uit hoe de game tot stand kwam en wat de studenten van de game vonden. Laat je inspireren door dit mooie voorbeeld van wat een sterke onderwijsvraag, creativiteit en samenwerking kunnen opleveren in de praktijk!