Het besluit om met de Radboud Management Academy (RMa) en de afdeling Bestuurskunde deze leerlijn te ontwikkelen heeft twee redenen, vertelt Astrid van de Klift. De eerste reden is dat de Nijmeegse Rekenkamer een rapport uitbracht over de informatievoorziening aan het bestuur. Hieruit bleek dat kwaliteitsverbetering nodig is. ‘Dat moet je heel breed zien: van het archiveren van beleidstukken tot aan het schrijven van voorstellen die aan de gemeenteraad worden voorgelegd. In het laatste geval is er soms sprake van rolvervaging. Dan is een voorstel bijvoorbeeld zo gedetailleerd beschreven dat raadsleden in debat gaan over die details, terwijl hun rol eigenlijk is om op hoofdlijnen richting te geven.’
Gemeente Nijmegen en Radboud Universiteit zetten samen leerlijn op: ‘We willen bekend staan als de beste opleider van ambtenaren'
Voor het eerst in beider geschiedenis gaan de gemeente Nijmegen en de Radboud Universiteit een langdurige, intensieve samenwerking aan. Dankzij de nieuwe leerlijn politiek-bestuurlijke advisering ontdekken de komende jaren ongeveer 250 medewerkers van de gemeente Nijmegen hoe ze het adviseren en informeren binnen hun complexe organisatie kunnen aanscherpen. Gemeentesecretaris Astrid van de Klift en universitair hoofddocent bestuurskunde Marieke van Genugten vertellen over de leerlijn. ‘We willen bekend staan als de beste opleider van ambtenaren.’
Ambtelijk vakmanschap
De tweede reden is dat de laatste jaren een aanzienlijk deel van de gemeenteambtenaren met pensioen is gegaan en er veel nieuwe en jonge medewerkers bij zijn gekomen. Van de Klift: ‘We hebben voldoende aanwas, vaak mensen die eerder werkzaam waren in andere branches. Dat is heel fijn, al zorgt het ook voor uitdagingen. Deze nieuwe medewerkers hebben veel expertise op hun vakgebied, maar minder ervaring met het aanleveren van advies of informatie aan de raad of aan het college van burgemeester en wethouders. Dit ambtelijke vakmanschap behoeft aandacht.’
Die aandacht komt er nu in de vorm van de nieuwe leerlijn. Hierbij gaat het om opleiden, ontwikkelen en herontwerpen rond een aantal nog nader te bepalen thema’s, vertelt Marieke van Genugten. Niet iedere ambtenaar zal hier evenveel bij betrokken zijn, dat hangt af van het thema. ‘Eerst voeden we een kleine groep, die het meest betrokken is bij een thema, met passende kennis. Vervolgens verbinden we die expertise met wat er in de gemeentelijke organisatie speelt. We analyseren wat er moet veranderen aan de bestaande werkwijzen en maken dan een praktijkgerichte leermodule voor bredere groepen medewerkers die bij het thema betrokken zijn.’ Belangrijk is ook om de veranderingen in de werkprocessen te borgen, vult Van der Klift aan. ‘Op de lange termijn zullen onze eigen experts zelf de leermodule verzorgen voor nieuwe medewerkers. Zo houden we onze kennis up to date.’
Complexe organisatie
Dit alles heeft drie doelen: de kwaliteit van adviezen en bestuurlijke stukken verbeteren, de samenhang tussen beleid, financiën en uitvoering versterken en het zorgen voor een gedeelde standaard voor adviseren en besluiten. Dat is geen eenvoudige opgave in een complexe organisatie als de gemeente. Van de Klift geeft concrete voorbeelden van zaken die momenteel niet goed werken. ‘Het gebeurt weleens dat de raad precies dezelfde voorstellen ontvangt als het college, terwijl ze een heel andere rol hebben. Ook is het nog niet vanzelfsprekend om verschillende scenario’s aan te bieden als oplossing van een bepaald probleem. Verder is het van belang om transparant te zijn en eigen aannames uit de voorstellen te houden, anders neem je deels de rol van de bestuurder over.’
Van Genugten ziet dat de wisselwerking tussen raadsleden, bestuurders en ambtenaren bij meer Nederlandse gemeenten niet soepel loopt. ‘Als je als ambtenaar nieuw bent, kan een politieke setting heel lastig zijn. Je hebt maar korte tijd om te ontdekken hoe alles zich tot elkaar verhoudt. Als raadsleden naar jouw idee onnodig op de rem gaan staan of niet-relevante vragen stellen, kan dat frustrerend en ontmoedigend werken.’
Ambitie voor 2030
Twintig jaar geleden was er volgens Van de Klift meer aandacht voor het opleiden van nieuwe ambtenaren. Door allerlei omstandigheden is de focus nu vooral komen te liggen op leveren. ‘Het ontwikkelen en leren is naar de achtergrond geschoven. Met deze samenwerking komt daar verandering in. De gemeente heeft de ambitie om in 2030 bekend te staan als de beste opleider voor ambtenaren. Het kan zijn dat medewerkers die de leerlijn gaan volgen over een paar jaar weer ergens anders werken, maar dat moeten we elkaar gunnen binnen het openbaar bestuur.’
De Radboud Universiteit heeft via onderzoek, stages en uitstroom al jarenlang veel lijntjes lopen met de gemeente Nijmegen. Er is echter niet eerder zo’n intensieve verbinding gelegd als nu met deze leerlijn, ook niet met een andere gemeente. Van Genugten: ‘Het is heel mooi om deze samenwerking aan te gaan. Naast bestuurskunde is Radboud in'to Languages betrokken. Mogelijk gaan ook andere afdelingen binnen de Faculteit der Managementwetenschappen, zoals economie en planologie, nog meedoen. Dit hangt af van de thema’s die worden gekozen.’ Voor Van de Klift sluit de samenwerking goed aan bij de band die de gemeente al met de universiteit heeft. ‘We zijn trots op de universiteit in onze stad. Veel studenten komen in onze organisatie terecht, daar hebben we veel profijt van.’
Tekst: Willem Claassen
Foto van Marieke van Genugten: © Duncan de Fey
Foto van Nijmegen: © IntoNijmegen / Wilger Brevoord
Contactinformatie
Meer weten? Neem contact op met Marieke van Genugten. Ook samenwerken met de Faculteit der Managementwetenschappen (Radboud Universiteit)? Neem contact op met externerelaties.fm [at] ru.nl (externerelaties[dot]fm[at]ru[dot]nl).
- Contactpersoon
- dr. M.L. van Genugten (Marieke)
- Organisatieonderdeel
- Faculteit der Managementwetenschappen, Bestuurskunde, Radboud Management Academy