Het lot, vertrouwen en kansen - Column Han van Krieken

Het lot, vertrouwen en kansen - Column Han van Krieken

Hoe vaak komt het niet voor dat we rondom de jaarwisseling denken dat het nieuwe jaar positieve veranderingen met zich meebrengt? Dat we het anders gaan doen, zelfs beter. En hoe vaak gebeurt het niet dat die positiviteit in de eerste dagen van dat jaar alweer snel wegebt?

Ondanks dat denk ik dat 2022 een jaar met veel kansen wordt. Kansen om gegrepen te worden.

We leven voor ons gevoel in onzekere tijden. Dominant is de onzekerheid over de effecten van het coronavirus op de nabije en verdere toekomst van onszelf en de samenleving. Hoewel de meeste van onze studenten en medewerkers niet direct zorgen lijken te hebben over een persoonlijke besmetting met de omicronvariant – jong en gezond – is de onzekerheid over de maatregelen en wat die voor ons leven betekenen groot.

In de westerse samenleving, en zeker in Nederland, waren we eraan gewend geraakt dat gevaren waar mensen vele duizenden jaren door bedreigd werden, vrijwel waren uitgebannen. De kans dat we geraakt zouden worden door honger, oorlog of ander geweld, leek verwaarloosbaar klein. Hoewel we in ons achterhoofd best realiseren dat er altijd risico’s zijn in het verkeer, ziekte, relaties, houden ons daar niet dagelijks mee bezig. Sterker, als er iets mis gaat accepteren we dat niet. We zoeken dan naar een oorzaak en willen een schuldige aanwijzen. Dat het kwaad soms goede mensen treft, kunnen we maar moeilijk accepteren. Dat er, zelfs als we alle risico’s op een eerlijke manier zoveel mogelijk hebben verminderd, er toch nog zoiets als het lot is, lijkt uit ons denken verdwenen.

Hoewel we vertrouwen hebben in onszelf en ons eigen leven, is het vertrouwen in de samenleving en in allerlei organisaties zoals de overheid, de media en ook de wetenschap (hoewel dat laatste nog wel meevalt) gedaald. We zien dat de overheid grote fouten maakt, van toeslagenaffaire tot door aardbevingen gedupeerde Groningers, dat media niet altijd correcte informatie bieden en dat wetenschappers niet alle antwoorden paraat hebben. Soms lijken we te vergeten dat heel veel goed gaat. Dat de meeste mensen deugen willen we eigenlijk wel geloven, maar het is soms best lastig.

Het begin van het nieuwe jaar is een mooi moment om met wat afstand naar onszelf te kijken, naar de mensen om ons heen en onze plaats in de samenleving. Om even onze ratio en het gevoel met elkaar laten dansen. In Nederland leven we ondanks de coronapandemie op een veiligere plek en tijd dan ooit. Toch voelt dat helemaal niet zo. De meest mensen om ons heen en ook bij de overheid, de media en de wetenschap doen hun best om het goede te doen. Toch lijkt het gevoel iets anders te zeggen. Wat kunnen we daarmee?

Als zekerheden en structuur wegvallen, biedt dat ook ruimte voor diepere en/of nieuwe contacten en activiteiten. Leren omgaan met tegenslag valt niet mee, maar kan ook verrijken. Wat kan er wel en wat missen we echt? Elke dag is er ook in deze tijd nog steeds kans op een belangrijke ontmoeting, ook met een mondkapje op en op anderhalve meter afstand. Er is volop nieuwe en interessante cultuur te ontdekken en je kunt je verheugen en voorbereiden op het moment dat de cultuursector weer opengaat, al weten we nog niet wanneer dat precies zal zijn. Luister alvast eens goed naar de teksten van de band of artiest die je straks wil gaan zien. Bezie de uitdagingen en kansen in studie en werk. Voor de universiteit lijkt het erop dat het coalitieakkoord en de nieuwe minister eindelijk ruimte gaat bieden om weer tot een normaal academisch peil te komen. Bedenkt eens wat dat voor kansen kan geven.

De eenzaamheid en somberheid, waar menigeen in deze periode tegenaan loopt zullen niet zomaar weggaan. Toch hoop en verwacht ik dat we de weg aan het vinden zijn naar een samenleving die minder bepaald wordt door Covid-19. Dat met het lengen der dagen, het wakker worden van de natuur optimisme weer terugkeert. Ik wens iedereen een mooie voorbereiding daarop, zodat 2022 een jaar wordt met meer begrip voor de rol die het lot kan spelen, maar vooral een jaar van vertrouwen en kansen. De eerste kans dient zich al bescheiden aan: fysiek onderwijs kan onder voorwaarden weer doorgaan.

Han van Krieken is rector magnificus van de Radboud Universiteit.

Aan deze website wordt nog gewerkt. Meer informatie: 'een nieuwe website'.