Hondenfluitje

Hondenfluitjes: een goed verstaander…

Op 14 juni organiseerde Peitho een middag over de dialoog aangaan en met elkaar in gesprek blijven in tijden van polarisatie. Die middag leverde een mooi rijtje tips op, om het gesprek aan te blijven gaan. We hoorden tijdens deze middag echter ook voorbeelden van situaties waarin of omstandigheden waaronder het heel lastig is om dat vol te houden. Een strategie die bijdraagt aan polarisatie en die tegelijkertijd vaak wordt ingezet om vooral het gesprek te ontlopen is de dog whistle of het hondenfluitje.

Iemand die een dog whistle gebruikt verstopt een extra boodschap in zijn communicatie. Voor de beoogde doelgroep is zo’n verborgen of gecodeerde boodschap heel duidelijk, terwijl veel anderen de verborgen extra boodschap niet op zullen merken. Als toch iemand voor wie die extra betekenis niet bedoeld was, doorheeft dat er meer verborgen zit in de boodschap, dan is dat voor degene die de dog whistle gebruikte makkelijk te ontkennen, juist doordat de boodschap zo impliciet is. 

Een bekend voorbeeld: in een post die Amerikaans Presidentskandidaat Robert Kennedy vorig jaar op X (voorheen Twitter) plaatste herkennen veel mensen twee hondenfluitjes. In dat bericht zegt hij ‘Typical turnaround time for pro forma protection requests from presidential candidates is 14 days. After 88-days of no response after several follow-ups by our campaign, the Biden Administration just denied our request.’ De getallen 14 en 88 zijn twee van de bekendste antisemitische hondenfluitjes. Het getal 14 kan gebruikt worden om te verwijzen naar veertien woorden/ fourteen words, waarmee dan weer verwezen wordt naar een uitspraak over het verzekeren van het bestaan en de toekomst van ‘our people’ en ‘white children’. Het getal 88 kan staan voor de letters HH (omdat de H de achtste letter van het alfabet is) en zou op die manier kunnen worden ingezet met de betekenis ‘Heil Hitler’. In verschillende posts op X werd direct gesteld dat deze getallen in deze post ook met die betekenis werden ingezet. Juist omdat de getallen zo dicht bij elkaar gebruikt worden, vallen ze voor wie ze op die manier kent erg op. 

Twitter bericht van Robert F. Kennedy Jr.
Twitter bericht van anoniem reagerend op Robert F. Kennedy Jr

Robert Kennedy kan natuurlijk eenvoudig ontkennen: hij kan zeggen dat hij alleen maar feiten rapporteert: dat aanvragen voor bescherming normaal gesproken echt 14 dagen duren en dat dat nu echt 88 dagen geduurd heeft. De vraag is natuurlijk of dat zo is. Overigens maakt de community note met context van X-gebruikers die onder de post van Kennedy is geplaatst in ieder geval duidelijk dat zijn aanvraag vorige zomer veel te vroeg was, dus als de termijn normaal gesproken al 14 dagen is, zou dat hier niet per se te verwachten zijn. 

Een minder vaak voorkomend voorbeeld was deze week te zien op het voetbalveld, tijdens het EK in Duitsland. Merih Demiral scoorde namens Turkije beide doelpunten tegen Oostenrijk. Dankzij zijn doelpunten, plaatste Turkije zich voor de kwartfinale tegen Nederland. Door de manier waarop hij zijn doelpunten vierde ontstond er echter discussie of hij niet geschorst moet worden voor die kwartfinale. Hij stak zijn armen in de lucht en maakte met beide handen een gebaar dat door veel mensen meteen werd herkend als de ‘wolvengroet’ (een foto en verdere uitleg over dit ‘geuzenteken van de ultranationalistische en extreemrechtse Turkse groepering Grijze Wolven’ is HIER te vinden). 

In het interview na de wedstrijd werd Demiral gevraagd wat het gebaar betekende (zie het filmpje hieronder). Hij gaf als antwoord dat hij mensen op de tribune dat gebaar zag maken en dat het gebaar met de Turkse identiteit en met trots te maken had. Hij voegde eraan toe ‘maar er is geen verborgen boodschap of zo, ik wilde alleen laten zien hoe blij en trots ik was op dat moment’. Het is opvallend dat hij expliciet stelt dat er geen verborgen boodschap in het gebaar gezocht moet worden, nadat hij de vraag al beantwoord lijkt te hebben. De UEFA onderzoekt Demiral geschorst moet worden en in de tussentijd roept de Turkse regering de Duitse ambassadeur ter verantwoording, omdat Duitsland als gastland hier een rol in speelt. Turkije stelt dat Demiral ‘een historisch en nationaal gebaar gemaakt’, waarmee de in ieder geval lijken toe te geven dat er meer aan de hand is dan een uiting van vreugde. Zo kunnen gebaren, maar ook bepaalde woordkeuzes en formuleringen voor een deel van het publiek een sterk signaal geven, terwijl een ander deel van het publiek er niets in ziet. Degene die de verborgen boodschap lijkt te gebruiken, kan altijd nog ontkennen. In de politiek in binnen- en buitenland komen we veel van deze dog whistles tegen. In deze blogs zullen we er ook af en toe aandacht aan besteden. 

Geschreven door
dr. Y.F.M. Linders (Yvette)
dr. Y.F.M. Linders (Yvette)
Dr. Yvette Linders is Universitair docent bij het Centre for Language Studies en het Departement Moderne talen en culturen.