Kaars
Kaars

In Memoriam Bert Felling

Wij ontvingen het verdrietige bericht van het overlijden van prof. dr. Bert Felling. Bert was hoogleraar Methodenleer bij de afdeling Sociologie van de Faculteit der Sociale Wetenschappen. Daarnaast trad hij op als leeropdrachthouder in de Faculteiten der Beleidswetenschappen, der Letteren en der Godgeleerdheid. Lees hier het volledige In Memoriam opgesteld door Prof. dr. Peer Scheepers.

Bert Felling studeerde sociologie aan onze universiteit en behaalde in 1962 zijn doctoraal examen, cum laude, alsook zijn doctoraat in 1974, eveneens cum laude. Hij is ruim 60 jaren nauw en intensief verbonden gebleven aan onze faculteit en universiteit, die hij op ongelooflijk veel verschillende wijzen wist te dienen. Vanaf 1975 vervulde hij de leeropdracht Mathematische Sociologie, die in 1980 werd omgezet in de functionele leerstoel Methodenleer in de Faculteit der Sociale Wetenschappen. Zijn inzichten en competenties werden in dank afgenomen door andere faculteiten waarin hij ook als leeropdrachthouder optrad: vanaf 1988 in de Faculteit der Beleidswetenschappen, vanaf 1994 in de Faculteit der Letteren en vanaf 1998 in de Faculteit der Godgeleerdheid. In 2002 nam hij op grootscheepse wijze afscheid, maar zijn intrinsieke verbondenheid met onze universiteit en haar stafleden zou voortduren tot aan zijn dood.

Bert werd gedurende zijn loopbaan als het ware een ‘homo universalis’ binnen al deze faculteiten op zeer uiteenlopende wetenschappelijke velden waarop hij de inspirator was van fundamenteel onderwijs in de methodologie en de statistiek. Hij publiceerde evenwel ook veelvuldig en eveneens over zeer uiteenlopende methodologische en substantiële thema’s.

Eerst en vooral publiceerde hij over de methodologie van sociale netwerkanalyse, het centrale thema van zijn dissertatie. Maar hij stond, vanaf de vroege jaren tachtig toen de informatisering/ automatisering een hoge vlucht nam, ook aan de bakermatten van de sociaal-wetenschappelijke informatiekunde en de methoden van beleidsontwikkeling. Inhoudelijk verschoof zijn aandacht naar sociaal-culturele ontwikkelingen in Nederland, vooral naar trends in secularisering en modernisering, op grond van een lange reeks grootschalige surveys, die hij vanaf het einde van de jaren zeventig en begin jaren tachtig organiseerde en die langjarig succesvol voortduurden. Met zijn aandacht voor surveys naar primaire relaties en sociale ondersteuning keerde hij in de jaren negentig in zekere zin terug bij zijn eerste veld, sociale netwerken van gewone mensen die elkaar helpen in het alledaagse leven.

Naast deze veelvuldige publicaties, ontleende Bert evenwel de groots mogelijke trots aan de enorme hoeveelheid promovendi die hij begeleidde bij hun dissertaties op zeer uiteenlopende substantiële velden. Legendarisch was het enorme schoolbord op zijn werkkamer, waarop hij de voortgang van elk van zijn promovendi registreerde en dirigeerde. Zo mogelijk nog trotser was hij daarna op de promovendi die, in zijn voetsporen, eveneens een positie als hoogleraar verwierven.

Bert leefde hen allen het rolmodel voor, dat destijds innovatief was en intussen zeer productief is gebleken: hij koppelde individuele wetenschappers met bijzondere competenties aan elkaar zodat trio’s ontstonden met uiteenlopende expertises die elkaar complementair versterkten bij de vervaardiging van publicaties. Hij zocht actief de weg naar maatschappelijke partners om hen te laten delen in de wetenschappelijke kennis, al lang voordat valorisatie een belangrijk criterium werd in de wetenschappelijke wereld. Ook wees hij hen allen de weg van nationale naar internationale tijdschriften, al lang voordat zulks gevraagd en gewaardeerd werd in disciplinaire onderzoeksvisitaties.

Bert beleefde ook veel plezier, als sociale netwerker ‘pur sang’, aan diverse subfacultaire, facultaire en universitaire besturen waarvan hij deel uitmaakte. Daarin zette hij zich steeds met een scherp oog en onvermoeibaar in voor de kwaliteitsverbetering van het gebruik van sociaal-, en beleidswetenschappelijke methoden voor onze gehele universiteit. Onze universiteit beloonde Bert dan ook, vanwege zijn onderwijs-, en onderzoeksactiviteiten die gedurende een lange reeks van jaren rijkelijke vruchten hadden gedragen, met de Academiepenning. Maar ook buiten onze universiteit waren zijn enorme inspanningen zichtbaar geworden waardoor hij lid werd van de Koninklijke Nederlandse Academie voor Wetenschappen alsook van het ‘Interuniversity Centre for Social Science Theory and Methodology’. Voor de volle breedte van zijn wetenschappelijke bijdragen werd hij benoemd tot Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw.

Ook na zijn afscheid bleef Bert bijzonder actief in wetenschappelijke besturen, zoals het NWO Gebiedsbestuur van de Maatschappij en Gedragswetenschappen, maar ook in Raden van Advies van de Nederlandse Maatschappij der Tandheelkunde, het Koninklijk Genootschap Fysiotherapie, het Instituut Toegepaste Sociale Wetenschappen, het Europese Social Survey, en het Wetenschappelijk Onderzoek-, en Documentatie Centrum van het Ministerie van Veiligheid en Justitie. Ook in maatschappelijke besturen was hij een gewaardeerde kracht, zoals in de Raad van Commissarissen van het Maasziekenhuis, de Woningcorporatie Pantein, en het Waterschap Peel-, en Maasvallei. Tot aan zijn dood bleef hij actief als burgerraadslid van de gemeente Gennep.

Als persoon was Bert weliswaar klein van gestalte, maar enorm indrukwekkend met zijn overtuigende en krachtige stem waarmee hij vloeiende en eloquente argumentaties voortbracht. Hij was zeer aimabel in de alledaagse omgang, altijd op zoek naar productieve consensus, met groot respect voor al zijn gesprekspartners. Hij had een enorm groot hart voor ‘zijn’ mensen, de grote aantallen stafleden die onder en voor hem werkten. Zijn warme belangstelling voor het wel en wee van zijn mensen was ongeëvenaard, maar ook hun partners konden op zijn aandacht rekenen. Bijzonder trouw stuurde hij jarenlang verjaardagskaarten naar zijn mensen, maar ook naar hun partners, altijd voorzien van authentieke en meelevende teksten, alsof hij als het ware over hun schouders mee keek naar de wederwaardigheden van hun levens. Voorafgaande aan de kerstperiode was Bert altijd een van de eersten die kerst-, en nieuwjaarswensen liet bezorgen in een zeer brede kring van stafleden, die hij allen een warm hart toedroeg. Vaak kwam hij onverwacht langs met cadeautjes ter viering van uiteenlopende feestelijkheden. Ontwapenend waren de gestes waarmee hij zijn waardering voor ondersteunende stafleden liet blijken. Toch was hij ook veeleisend. Hij leefde ons allen voor dat het werk pas klaar was, als er een excellent product was verschenen, ook al moest je daarvoor lang na kantooruren doorwerken. Ook in deze vele opzichten was Bert een rolmodel, edoch welhaast onnavolgbaar.

We gaan, met het overlijden van Bert, een bijzonder iconische man missen in de gemeenschap van onze faculteit en universiteit, die hij beschouwde als een groot dorp, aan de sociale cohesie waarvan hijzelf enorm heeft bijgedragen, met zo’n sterke intrinsieke motivatie om uit iedereen het beste te halen zodat de kwaliteit van het geheel veel meer is geworden dan de optelsom der delen.

Hiervoor zijn wij Bert zeer dankbaar en gedenken hem met veel respect.

Wij wensen zijn familie, vrienden en alle ex collega’s veel sterkte toe bij dit verlies.

Contactinformatie