The newly elected MPs of the DS'70 group on 11 May 1971. Source: National Archives, CCO
The newly elected MPs of the DS'70 group on 11 May 1971. Source: National Archives, CCO

Jaarboekpareltjes – Nieuwkomers in de Kamer (2002)

Beeld: : De nieuw gekozen Tweede Kamerleden van de fractie van DS'70 op 11 mei 1971. Bron: Nationaal Archief, CCO

Vanaf nu zijn onze Jaarboeken Parlementaire Geschiedenis weer te lezen via onze website. Ook de delen van de serie Parlementaire Geschiedenis zijn open access beschikbaar. De komende weken zullen we regelmatig een pareltje uit onze jaarboeken onder de aandacht brengen.

De Tweede Kamerverkiezingen van 22 november 2023 leverde veel nieuwe Kamerleden op, maar slechts 1 nieuwe partij: Nieuw Sociaal Contract (NSC). De door Pieter Omtzigt opgerichte partij haalde 20 zetels, een flink aantal maar geen record. Dat is nog steeds in handen van de Lijst Pim Fortuyn (LPF). Die partij maakte in 2002 een stormachtig debuut door met 26 zetels in de Tweede verkozen te worden, een nog niet eerder vertoond aantal. De grootste nieuwe partij tot dan toe was DS’70 die in 1971 met 8 zetels in de Kamer kwam. 

Het Jaarboek Parlementaire Geschiedenis van 2002 had als thema Nieuwkomers in de politiek. Onderzoeker bij het DNPP Paul Lucardie schrijft in dit Jaarboek over het ontstaan van politieke partijen. Dat kan zijn door fusie (CDA, 1980) of afsplitsing (SP, 1971/72) maar ook als initiatief van burgers die verontrust raakten door bepaalde problemen (D66, 1966). 

Lucardie gaat ook in op het feit dat veel partijen proberen in de Kamer te komen, maar dat het slechts een zeer beperkte groep ook daadwerkelijk lukt. De kans als nieuwe partij in de Tweede Kamer gekozen te worden is, zelfs met onze lage kiesdrempel, beperkt: hooguit één op de zeven nieuwe partijen lukt het. 

Wanneer die drempel echter is genomen is het voor een nieuwe partij van essentieel belang een eigen ‘niche’ te vinden en een eigen electoraat op te bouwen. Lucardie schrijft daarnaast over regeringsdeelname door nieuwe partijen, iets waar nieuwe partijen in het verleden zelden meteen de kans toe kregen. LPF en DS’70 overkwam het binnen een half jaar respectievelijk een jaar na hun oprichting. In de meeste gevallen leidde het tot electorale neergang en weinig resultaten. 

Meeregeren is dus niet altijd een garantie tot succes. Is een rol in de oppositie beter? Wat is wijsheid voor een nieuwkomer? Lucardie zag in 2002 vier mogelijke rollen voor een nieuwe partij: als een profeet nieuwe ideeën verkondigen, als extern geweten gevestigde partijen in een bepaalde richting sturen, min of meer verwaarloosde belangen aan de orde stellen of aan de regering deelnemen. De tijd zal leren welke rol NSC zal gaan spelen.

Contactinformatie

Thema
Actualiteiten, Geschiedenis, Politiek