Rood vaandel hangt in het trappengat van de hal van de universiteitsbibliotheek.
Rood vaandel hangt in het trappengat van de hal van de universiteitsbibliotheek.

Kunstwerk 'Ongehoorzaam' van Frida Berntsen overgedragen aan het KDC

In 2025 was beeldend kunstenaar Frida Berntsen te gast als artist-in-residence bij de erfgoedcollecties van de Radboud Universiteit. Zij onderzocht vakbondsvaandels uit de collectie van het KDC en oude herbaria uit de Bijzondere Collecties van de Universiteitsbibliotheek in opdracht van Radboud Erfgoed. Met deze inspiratie maakte zij twee vaandels en een vlag voor de universiteit. Deze week draagt ze één van haar kunstwerken over aan het KDC.

Vakbondvaandels als inspiratiebron

Frida Berntsen werkt voornamelijk met textiel en natuurlijke materialen. "Textiel is tijdelijk en verweven met het dagelijks leven. Het leeft, beweegt, slijt en neemt nieuwe betekenissen aan in iedere context," vertelt ze in een artikel in ons erfgoedmagazine Impressie (2026-37). "Ik ben in het bijzonder geïnteresseerd in hoe we met dingen omgaan die ons dierbaar zijn. Deze worden vaak uit het gebruik gehaald en beschermd tegen onvermijdelijk verval." Het was daarom niet verwonderlijk dat de reeks historische vakbondsvaandels uit de collectie Stichting Vakbonds Archief Nijmegen e.o. (onderdeel van de KDC-collecties) Frida's aandacht greep: "De vaandels waren in beweging en hun betekenis ontstond door hoe ze werden gebruikt."

De oorbekerzwam als symbool voor wetenschappelijk ongehoorzaamheid

Op het vaandel pronkt een paddenstoel die in de 18e eeuw de oorbekerzwam werd genoemd (moderne wetenschappelijke naam: Wynnella Auricula). Frida trof deze aan in een herbarium van de Bijzondere Collecties van de Universiteitsbibliotheek. "Vanwege de vorm dacht men ooit dat deze zwam geneeskrachtig was voor het menselijk oor. Bij nader onderzoek bleek dat niet zo te zijn," legt ze uit. "Dat is voor mij ook wat kunst en wetenschap delen: dat je niet gewoon de wereld om je heen aanneemt zoals deze is, maar dat je twijfelt aan wat je ziet, vragen durft te stellen en ongehoorzaam durft te zijn."

Kunstenares en archivaris bergen vaandel op in een depot.
Frida Berntsen met vaandel in het KDC-depot, april 2026.

Overgedragen aan de universitaire gemeenschap

Frida creëerde het vaandel als eerbetoon aan de universitaire gemeenschap. Het was dan ook een logisch vervolg dat het na de tentoonstelling in de Universiteitsbibliotheek werd opgenomen in de erfgoedcollecties. Vandaag kwam de kunstenares persoonlijk naar het archief, waar zij samen met twee KDC-medewerkers het vaandel een plaats gaf in de depots. Daar zal het onder gecontroleerde omstandigheden worden bewaard.

Meer weten?

Bekijk of lees het hele verhaal van beeldend kunstenaar Frida Berntsen en haar werkproces terug in de mini-docu Ongehoorzame Objecten op YouTube of in de Impressie (2026-37). 

Bekijk video Ongehoorzame Objecten

Download Impressie

Contactinformatie

Thema
Geschiedenis, Kunst & Cultuur