Leraren in het basisonderwijs gebruiken naast een leerlingvolgsysteem steeds vaker software, zowel vanuit methodes als los daarvan. Bijna al die systemen maken gebruik van een dashboard dat inzicht (data) geeft over de groep of een individuele leerling. Voor veel leraren zijn al die verschillende dashboards een steeds grotere last: hoe maak je daar chocola van? De ene keer gaat het over een stukje tekst, de andere keer betreft het een grafiek. Dat verzamelen en juist interpreteren, kost leraren veel tijd én het is ingewikkeld. Tijdens het eerste jaar van NOLAI was de roep om één slim dashboard dan ook de meest gestelde vraag vanuit het onderwijs.
mAIchart PO en het belang van bedrijven in co-creatie
Een slim dashboard voor leraren is een lang gekoesterde wens in onderwijs, en met AI moet dat toch mogelijk zijn! Het project mAIchart PO startte in 2023 vol goede moed. De praktijk blijkt weerbarstig. Het allereerste project van NOLAI stopt. Niet omdat zo’n dashboard niet mogelijk is (zo gemakkelijk geven we het niet op), maar omdat de eerste bevindingen om herbezinning vragen.
Een vraag die antwoord verdient
Annelies Wiggers, co-creatiemanager: “Eén dashboard maken dat een overzichtelijk en compleet beeld geeft van de groep of een leerling was een te grote opgave voor een project van drie jaar. We kozen in het project mAIchart PO daarom voor het samenbrengen van data uit rekensoftware voor de middenbouw. Rekenen is namelijk een lineair proces (eerst de tafels, dan de breuken, enz.). En dan nog wisten we dat het moeilijk zou worden. Maar deze handschoen konden we gewoon niet laten liggen. Als iemand zo’n dashboard voor elkaar zou moeten krijgen, dan toch het nationale onderwijslab, dus we gingen er voor!” Basisscholen van Lucas Onderwijs, Stichting Viertaal en Stichting Scala werden gekoppeld aan onderzoekers van Universiteit Utrecht en Hogeschool van Arnhem en Nijmegen.
Hout snijden van appels en peren
Gegevens laten inlezen in een overkoepelend dashboard is één (al best complex) ding, een slim dasboard maken dat met behulp van AI leraren helpt de gegevens gemakkelijker te interpreteren, is een heel ander ding. Annelies: “Het gaat over hele verschillende type data, van tekst tot grafiek, van detail- tot groepsniveau. Het is alsof je niet alleen appels en peren moet vergelijken, maar er ook nog nieuw fruit van moet maken. En dat geldt dus niet alleen voor de te ontwikkelen AI, dat zelfde vragen we van leraren. Zij moeten aangeven wat hout snijdt, en wat niet. Ook omdat zij de uitkomsten van zo’n slim dashboard moeten kunnen controleren”.
AI maakt het leraren niet per se gemakkelijker
Net als in andere projecten van NOLAI dwingt de ontwikkeling van een prototype tot nadenken over de bedoeling. Welke gegevens vinden we belangrijk, hoe interpreteer je die, kan elke leraar dat, en wat hebben ze daarvoor nodig? Om dan vervolgens tijd te vinden voor de benodigde verdieping is een uitdaging voor de meeste leraren en scholen. AI inzetten om het proces te versnellen of vergemakkelijken lijkt soms dé oplossing, maar zo simpel is het nooit. Annelies: “Een leraar die een vinkje plaatst en de instellingen verandert, verandert wellicht ook de uitkomsten. Dan moet je wel weten wat je doet”.
AI maakt het onderwijs mogelijk wel beter
Annelies: “Als het lukt zo’n slim centraal dashboard te maken, geeft het leraren met name ook eerder overzicht en inzicht in hoe het er met hun onderwijs voor staat. Het wordt gemakkelijker de koppeling te leggen tussen wat een leerling precies nog niet kan, en om welke vervolgstappen dat vraagt. Zo’n centraal dashboard maakt bijvoorbeeld inzichtelijk welke leerling cruciale uitleg heeft gemist of niet goed heeft begrepen. En daar kan een leraar wat mee!” Onderzoekers maakten ‘use cases’, zogenaamde leraarprofielen om in kaart te brengen aan welke informatie leraren behoefte hadden, op welk moment.
Wet van de remmende voorsprong
Het project mAIchart PO was het allereerste in een reeks van ondertussen 26 projecten (en er komen er meer aan). Annelies: “NOLAI was net gestart en we moesten alles nog uitvinden. Sommige dingen gingen gemakkelijker dan gedacht, maar er waren ook tegenvallers. Het project mAIchart PO startte zonder een bedrijf aan boord. We dachten de ontwikkelaars in de eerste projectfase te betrekken. Dat proces duurde veel langer dan gedacht. De conceptfase zijn we dus gestart zonder het bedrijfsperspectief, en dat blijkt nu een groot gemis."
Stoppen en opnieuw beginnen
In het afgelopen jaar zijn gesprekken met ontwikkelaars concreter geworden. Meerdere EdTech-bedrijven willen een verantwoord prototype van educatieve AI helpen ontwikkelen, onderzoeken en mogelijk implementeren. Daarmee is de driehoek in co-creatie compleet en werken onderwijs, wetenschap en bedrijfsleven gelijkwaardig samen. Deze nieuwe samenwerking vraagt om een nieuwe en frisse start voor een zo groot mogelijke kans op dit slimme dashboard. Annelies: “Want de vraag om zo’n centraal dashboard is er de afgelopen jaren niet minder op geworden. Het onderwijs verdient dit echt!”
Contactinformatie
- Organisatieonderdeel
- Nationaal Onderwijslab AI (NOLAI)
- Thema
- Kunstmatige intelligentie