Links een foto van Frist van der Meer schrijvend aan zijn bureau. Rechts een foto van zijn zus Martina die aan het lezen is.

Meelezen over de schouders van Frits van der Meer en zijn zus Martina

16 december 2025 Nieuwsbericht

Frits van der Meer (1904-1994) was een gevierd priester-wetenschapper, essayist en kunsthistoricus, die in 1963 werd beloond met de P.C. Hooft-prijs. De 135 brieven, die hij aan zijn zuster Martina schreef - een kluizenares, iconen-schilderes en ongeschoeide karmelietes in Drachten - zijn bewaard gebleven. Onlangs zijn ze voorzien van verklarende aantekeningen en een sprankelende biografische inleiding door kerkhistoricus Ton van Schaik, uitgegeven door Amsterdam University Press onder de titel: 'Kunsthistoricus Frits van der Meer aan zijn zus Martina 1947-1987. Openhartige brieven over cultuur, geloof en landschap'.

Sleutelfiguren

Als priester was Van der Meer een sleutelfiguur tussen de religieuze wereld en de kunstgeschiedenis. Geniaal, met alle excentrieke gedragskenmerken die daarbij horen, een vernieuwer die de oudste bronnen serieus nam en met nieuwe betekenis verrijkte. Van der Meer bracht in zijn onderzoek en publicaties het katholiek erfgoed tot leven en legde de basis van het cultuur- en kunsthistorisch onderzoek aan de nog jonge Katholieke Universiteit Nijmegen, nu de Radboud Universiteit. Met zijn theologische geschriften en inspirerende kunsthistorische bestsellers bereikte hij een breed en groot internationaal publiek.

Zijn openhartige epistels zijn welluidend, informatief, humoristisch, met scherp commentaar op de actualiteit. Naast onomwonden opinies ook stiltes, verontwaardiging en vriendschap, verre oorden en verlangen naar Friesland.

links rector José Sanders en rechts overste zuster Lucia van Steensel, beide met een exemplaar van het boek in handen. — Boekpresentatie aan prof. dr. José Sanders, rector magnicifus Radboud Universiteit en overste zr. Lucia van Steensel, voorzitster federatie Ongeschoeide Karmelietessen

Persoonlijke ontmoetingen

Tijdens de presentatie van het brievenboek op 28 november 2025 op het KDC in Nijmegen voerde kerkhistoricus Ton van Schaik, de initiatiefnemer van deze publicatie, de vele fans van Van der Meer via hilarische persoonlijke ontmoetingen terug naar de persona van Frits. Historicus Brian Heffernan bracht ons in de binnenkamer van de Karmelietessen waar Martina zich thuis voelde en door haar hang naar strenge afzondering meebewoog met de hang naar individuele expressie uit de jaren 1960. Beide lezingen zullen als artikel in het januari 2026- nummer van Impressie verschijnen.

Kunsthistorisch belang

Willy Piron van het Centrum voor Kunsthistorische Documentatie legde uit hoe Van der Meer een omvangrijk kunsthistorische beeldarchief aanlegde en schonk aan de Nijmeegse universiteit. Hij werkte daarin nauw samen met de begaafde fotografen zoals Hans Sibbelee, die als communist haast zijn tegenpool was. Jurijn Timon de Vos volgde de levensloop en de kanteling in de reputatie van Frits van der Meer en Sible de Blaauw, emeritus hoogleraar kunstgeschiedenis in Nijmegen, bracht Frits als kunstenaar tot leven, met zijn fascinatie voor de Apocalyps, de oorspronkelijkheid van de oudchristelijke kunst, de gotische kathedraal als keerpunt in de Middeleeuwse cultuur en als promotor van jonge en oude schilders en kunstenaars.

Met elkaar gaven deze lezingen een stevige impuls voor een herwaardering van de vele kwaliteiten van deze eigenzinnige, originele kunstenaar-onderzoeker.

Meer informatie over het boek

Meer informatie over het tijdschrift Impressie