Doel van het programma Promoties in de geesteswetenschappen is om de aanwas en doorstroom van jong talent in de geesteswetenschappen een impuls te geven. Financiers zijn het Decanenoverleg Letteren en Geesteswetenschappen van de SSH-raad en het NWO-domein Sociale en Geesteswetenschappen. In totaal financiert het NWO 16 nieuwe promovendi, vier van hen zijn verbonden aan de Radboud Universiteit.
Emotionele taalverwerking in alledaagse luisteromstandigheden: de rol van meertaligheid, gezichtsuitdrukkingen en achtergrondruis
Aanvrager: dr. Susanne Brouwer
Kandidaat: M.W.J.M. Vermeer
Woorden zoals ‘oorlog’ roepen minder emotie op wanneer ze worden gelezen in een tweede taal dan in de moedertaal. Maar hoe sterk is onze emotionele reactie wanneer we emotionele woorden horen in alledaagse, rumoerige situaties? Begrijpen luisteraars de emotionele boodschap net zo goed wanneer de gesproken taal minder bekend is of wanneer er achtergrondgeluiden zijn? Vertrouwen zij dan nog op woorden, of meer op de gezichtsuitdrukkingen van hun gesprekspartner? Dit project onderzoekt hoe luisteraars emotionele betekenis begrijpen in gesproken taal en hoe gezichtsuitdrukkingen de boodschap ondersteunen wanneer taal minder betrouwbaar is in meertalige, alledaagse communicatie, wat bijdraagt aan effectieve communicatie.
Verbrand maar niet verloren: nieuwe verkoolde papyri uit Thmouis en de administratie van Romeins Egypte in de Nijldelta
Aanvrager: dr. Mark de Kreij
Kandidaat: J. Alexander
Het droge klimaat van Egypte heeft duizenden papyri bewaard en biedt uniek inzicht in de administratie van Romeinse provincies -behalve in de vochtige en dichtbevolkte Nijldelta, waar vrijwel alle documenten verloren gingen. Rond 200 na Christus verkoolde bij toeval een brand een kleine groep papyri uit Thmouis, die daardoor juist behouden bleven. Deze documenten zijn weliswaar meer dan een eeuw geleden opgegraven, maar recente technieken maken hun conservering en bestudering nu pas mogelijk. Ze werpen nieuw licht op lokale administratieve praktijken en op deze onderbelichte regio, haar inwoners en de mensen die deze archieven opstelden en bewaarden voor de toekomst.
De "molecularisering" van de biologie en haar filosofische raadsels: Een historisch-filosofische benadering
Aanvrager: prof. dr. Christoph Lüthy
Kandidaat: M.S. Burger
De medische en biologische wetenschap van nu zijn sterk gevormd door de moleculaire revolutie, die halverwege de twintigste eeuw plaatsvond. Wetenschappers verklaren biologische fenomenen zoals ziekte en evolutie sindsdien door te kijken naar de moleculaire mechanismen die hieraan ten grondslag liggen. Maar zijn deze verschijnselen wel te reduceren tot moleculaire processen? En is er in deze vastliggende opeenvolgingen van moleculaire interacties nog ruimte voor bijvoorbeeld toeval? Dit project kijkt vanuit een historisch en filosofisch perspectief naar de moleculaire biologie en haar conceptuele spanningen om er zo verheldering in te scheppen.
Voorbij “the Hard Problem”: Bewustzijn, Functie en Leven
Aanvrager: prof. dr. Marc Slors
Kandidaat: J.O. Ossebaard
De opkomst van moderne kunstmatige intelligentie heeft moeilijke vragen opgeroepen over de mogelijkheid van bewustzijn in dergelijke systemen. Onderzoek naar bewustzijn wordt gedomineerd door het zogeheten “hard problem”: hoe en waarom gaat bewustzijn samen met bepaalde hersenprocessen? Dit project ontwikkelt een kritiek op “the hard problem” vanuit het “enactivisme”. Enactivisten betogen dat “the hard problem” het debat heeft ontspoord door enkel te kijken naar de hersenen, terwijl het antwoord ligt in de fundamentele relatie van bewustzijn met biologisch leven. Als de enactivisten gelijk hebben, kan enkel biologisch leven bewustzijn ontwikkelen, en een systeem zoals ChatGPT dus niet.