Afantasie
Laura Speed gebruikt de beurs om verder onderzoek te doen naar afantasie. Speed: “Als je gevraagd wordt om je een appel voor te stellen, “zien” de meeste mensen een innerlijk visueel beeld. Maar een deel van de bevolking ervaart geen dergelijk visueel beeld: ze hebben afantasie.”
Speed deed eerder al onderzoek naar het effect van afantasie op leesplezier. Nu gaat ze een test maken om afantasie te detecteren. “Afantasie wordt meestal getest door een subjectieve vragenlijst. Helaas vereisen de enige beschikbare objectieve tests voor afantasie een gecontroleerde laboratoriumomgeving. Om deze beperking op te lossen, ontwikkel en valideer ik een test voor afantasie die online kan worden gebruikt. Door de toegang tot en de detectie van afantasie te vergroten, opent dit project de weg voor baanbrekend onderzoek naar het belang van visuele beelden in menselijke cognitie.”
Inseminatiefraude
Adriejan van Veen gaat onderzoek doen naar de geschiedenis van inseminatiefraude in Nederland. De laatste jaren zijn er internationaal en in Nederland veel gevallen van inseminatiefraude onthuld – denk bijvoorbeeld aan “The Man With 1000 Kids” oftewel de Nederlandse donor Jonathan Meijers. Van Veen: “In de jaren 80 en 90 gingen minstens tien vruchtbaarheidsartsen in de fout. Zij gebruikten hun eigen of donorzaad in plaats van dat van de echtgenoten, gebruikten zaad van individuele donoren om op enorme schaal kinderen te verwekken, of begingen andere wanpraktijken.”
Dit project onderzoekt hoe deze structurele inseminatiefraude in Nederland tussen 1945 en 2004 mogelijk is geweest. “Daartoe onderzoek ik zowel het publieke debat over kunstmatige donorinseminatie (KID), als de medische praktijk en het toezicht erop, als het politieke debat over KID. Centraal staat de vraag hoe deze de ruimte gecreëerd hebben waarbinnen inseminatiefraude plaats kon vinden.”
Angstgeuren
Ilja Croijmans zal taalkundig onderzoek doen naar angstgerelateerde lichaamsgeuren. “Stel dat je een kamer binnenloopt en, zonder het te beseffen, angst waarneemt door geur. Dit kan de interacties die je hebt veranderen. Het is bekend dat we lichaamstaal en gezichtsuitdrukkingen gebruiken om anderen te begrijpen, maar ook geur kan een rol spelen.”
Experimenten in laboratoria hebben aangetoond dat mensen angst kunnen waarnemen in lichaamsgeuren. Door taalkundige experimenten te combineren met virtual reality tijdens blootstelling aan angstgerelateerde geuren, zet dit project de volgende stap om te ontdekken hoe geur taalverwerking tijdens interacties kan beïnvloeden. Dat levert waardevolle en heel bruikbare informatie op. “Kennis over hoe geuren interacteren met communicatie biedt mogelijkheden voor therapie, onderwijs, en virtuele omgevingen.”
SGW Open Competitie XS
De Open Competitie XS-subsidie Domein SGW van NWO is bedoeld om nieuwsgierigheidsgedreven en gedurfd onderzoek binnen de sociale en geesteswetenschappen te stimuleren, zodat veelbelovende ideeën snel kunnen worden onderzocht. Maar liefst 60 onderzoekers van verschillende Nederlandse universiteiten kregen deze ronde een subsidie van maximaal € 50.000 toegekend.