Directeur NOLAI Inge Molenaar.
Directeur NOLAI Inge Molenaar.

Oratie Inge Molenaar: Onderwijs en Artificiële Intelligentie

“We weten meer dan ooit over onze leerlingen. Hoe gaan we die kennis inzetten om ons onderwijs beter te maken?” In haar oratie op 26 september, getiteld 'Mens-AI samenwerking in onderwijs: De hybride toekomst', geeft Inge Molenaar haar visie op het onderwijs van morgen. Hiermee bekleedt zij officieel haar ambt als hoogleraar Onderwijs en Artificiële Intelligentie aan de Radboud Universiteit.

Technologie en het menselijk leerproces. Het is een logische combinatie voor Inge. Ze leert als kind op de basisschool de beginselen van het programmeren. Tijdens haar studies internationale bedrijfskunde en psychologie aan de Universiteit Maastricht ontdekt zij niet alleen hoe een organisatie leert, maar ook hoe individuele mensen leren. De puzzelstukjes vallen perfect in elkaar met deze benoeming.

“Dat is wel de kroon op het harde werken”, lacht Inge. “Het is heel mooi dat deze leerstoel voor mij persoonlijk is geformeerd en dat betekent dat het heel erg dicht bij mij staat. AI speelt in mijn onderzoek twee rollen. Enerzijds kun je de techniek inzetten om het leerproces en het leren van leerlingen beter te begrijpen. Anderzijds kun je door die nieuwe inzichten de AI weer zo ontwerpen dat de techniek het leren verder kan ondersteunen en verbeteren.”

Het is ontzettend belangrijk dat we onderzoeken hoe we die samenwerking met AI optimaal kunnen inrichten, vooral in het onderwijs waar menselijke relaties heel belangrijk zijn en blijven.

Samenwerking mens-AI

Haar benoeming en het inrichten van deze leerstoel geven aan hoe relevant het is om AI in onderwijs te onderzoeken. “Binnen de AI bestaan het vervangingsperspectief en het vermeerderingsperspectief. In het eerste geval is het uiteindelijke doel dat de toepassing het hele proces uitvoert, van begin tot eind. In de hedendaagse discussie heeft AI dan ook vaak een handelende rol, die menselijke taken overneemt. In het tweede geval is er sprake van mens-AI samenwerking om tot een uiteindelijke uitkomst te komen en deze samenwerkingen, in verschillende vormen, zien we steeds vaker. Daarom is het ontzettend belangrijk dat we onderzoeken hoe we die samenwerking met AI optimaal kunnen inrichten, vooral in het onderwijs waar menselijke relaties heel belangrijk zijn en blijven.”

Meten en begrijpen van leren

AI heeft naast een handelende rol ook een andere, onderbelichte rol die belangrijk is voor het onderwijs, licht Inge toe: “Het kan namelijk ook gebruikt worden om het leren te meten en om leerprocessen in kaart te brengen. Met AI kunnen we dus het leren beter begrijpen en daardoor weten we nu veel meer dan ooit over onze leerlingen én hoe ze leren. Een belangrijk onderdeel in mijn onderzoeksprogramma richt zich op de vraag: Hoe zetten we die inzichten om in ondersteuning met behulp van AI, zodat zij beter leren en zodat leraren beter les kunnen geven?”

Inge Molenaar tijdens de NOLAI Wrap-up 2024.

Multidisciplinair

Naast wetenschapper is Inge ook ondernemer geweest. In 2001 ontwerpt ze een voorstel voor de prijsvraag ‘Onderwijs in de kennissamenleving’ van het ministerie van Onderwijs. Ze wint en hiermee start zij Ontdeknet, een e-learningomgeving die leerlingen en experts uit de samenleving bij elkaar brengt. “Ook het ondernemerschap zit in mij geworteld. Daarnaast stond ik tijdens de ontwikkeling van Ontdeknet veel voor de klas en eigenlijk vind je de interdisciplinaire driehoek van onderwijs, wetenschap en bedrijfsleven die we bij NOLAI sterk uitdragen ook terug in mijn eigen profiel.”

Hoewel Inge zelf de wetenschappelijke component van die driehoek vertegenwoordigt, benadrukt zij de verbindende kracht van de samenwerking. Inzichten uit het onderwijs en innovaties uit het bedrijfsleven geven mede vorm aan het onderwijs van de toekomst. “We moeten veel beter gaan begrijpen hoe mens en AI met elkaar kunnen samenwerken in het onderwijs. Hoe werkt die AI en wat betekent het voor het pedagogisch didactisch handelen van de leraar? Als we dat weten staan we voor designkeuzes: Wat pas je in de werking van AI aan, zodat het de leraar versterkt? Hoe ontwerp je de interactie tussen leraar en de AI? En, welk interface past daarbij?”

Feestelijke plechtigheid

Inge hoopt haar oratie te vieren met een divers publiek uit deze disciplines. “Ik verwacht dat we in de zaal een representatie zien van de wetenschappelijke gebieden die bij dit vraagstuk betrokken zijn. Het is tegelijkertijd ook een representatie van de driehoek waar NOLAI in werkt: onderwijs, wetenschap en bedrijfsleven. Ik kijk er dan ook naar uit om de mensen te zien die de afgelopen jaren deelgenoot waren bij het opstarten van NOLAI en het mogelijk hebben gemaakt om deze leerstoel in te richten.”

Wil je de oratie bijwonen? Je bent van harte welkom op 26 september in Concertgebouw De Vereeniging in Nijmegen (aanvang 15.45u). De inaugurele rede is ook online live te volgen.

Informatie en aanmelding oratie Inge Molenaar

Directeur NOLAI Inge Molenaar.

Over Inge

Inge Molenaar (Son en Breugel, 1975) studeert internationale bedrijfskunde en psychologie aan de Universiteit Maastricht. Ze promoveert in 2011 aan de Universiteit van Amsterdam op het gebied van geautomatiseerde ondersteuning bij zelfregulerend leren. Tegelijkertijd is zij initiator en eigenaar van Ontdeknet, een e-learningomgeving waarin leerlingen en experts samenkwamen om zelfregulerend leren te ondersteunen. Sinds 2012 is zij verbonden aan de Radboud Universiteit als universitair docent onderwijswetenschappen en start zij het Adaptive Learning Lab. Sinds 2022 is Inge algemeen en wetenschappelijk directeur van NOLAI. Op 1 augustus 2023 wordt ze officieel benoemd tot hoogleraar Onderwijs en Artificiële Intelligentie. Dit wordt feestelijk gevierd tijdens de inaugurele rede op 26 september 2024.

Contactinformatie

Organisatieonderdeel
Nationaal Onderwijslab AI (NOLAI)
Thema
Kunstmatige intelligentie