Zoek jij nog een mooi cadeau om te geven tijdens de aankomende feestdagen? Net als vorig jaar hebben we een lijst samengesteld van boeken die dit jaar uitgegeven zijn door onderzoekers van het Radboud Institute for Culture and History (RICH). Van Nederlandse grappen uit de afgelopen eeuw tot satire uit het oude Griekenland biedt deze lijst een mooi inzicht in de publicaties uit het afgelopen jaar. De lijst, met zes Nederlandse boeken, is tot stand gekomen met het oog op zowel het publiek binnen de universiteit als daarbuiten en daarom voor iedereen geschikt. Met deze boeken heb je hoe dan ook een leuk cadeau!
RICH Holiday Wish List 2023
Het was maar een grapje. Nederland in tien humorschandalen
Ivo Nieuwenhuis | Atlas Contact | augustus 2023
Weet je nog die keer dat Thierry Baudet wegliep bij Jinek vanwege een scherpe satirische speech van cabaretier Martijn Koning? Of ken je dat verhaal van Paul de Leeuw die een klein jongetje afzeek in zijn tv-programma en vervolgens zijn excuses moest maken in het Jeugdjournaal? Deze en andere incidenten worden besproken in Het was maar een grapje van Ivo Nieuwenhuis. Aan de hand van tien zogenaamde ‘humorschandalen’, rellen of publieke ophef naar aanleiding van een grap of sketch, praat hij de lezer door zeventig jaar Nederlandse cultuur- en mediageschiedenis. Het is een boek dat de nodige ‘o ja’-ervaringen zal opleveren, maar ook verrassende nieuwe feiten aan het licht brengt. Ontdek bijvoorbeeld dat Annie M.G. Schmidt zich achter de schermen heel kwaad maakte over het censureren van haar radiohoorspel De familie Doorsnee, of dat het beroemde duo Koot & Bie hun creatie De Tegenpartij moedwillig om zeep hielp, omdat sommige kijkers wel erg enthousiast en instemmend reageerden op de racistische leuzen van deze fictieve partij ‘voor alle Nederlanders die nie meer tegen Nederland kenne’. In het licht van de recente verkiezingsuitslag een hoogst actueel verhaal! Wat deze en andere humorschandalen vertellen over de steeds weer veranderende tijdsgeest en de werking van de media lees je in Het was maar een grapje.
Troje is nooit veroverd! Trojaanse redevoering (Or. 11) ingeleid en vertaald door Floris Overduin
Floris Overduin | DAMON | maart 2023
In tijden waarin we treuren om de desinformatie van Ongehoord Nederland en het fake news van Trump en Baudet, valt er gelukkig ook plezier te beleven aan de 'kritische' blik van zogenaamde experts. Tweeduizend jaar geleden maakte de Griekse redenaar Dio al een vlammend spel van het beschuldigen van een gezaghebbende instantie. Inzet? De Trojaanse Oorlog en wie die gewonnen zou hebben. Met een vlijmscherpe redevoering veegt Dio de vloer aan met de grote Homerus, die de feiten zo verdraaid zou hebben dat het lijkt alsof de Grieken de Oorlog om Troje gewonnen zouden hebben. Als een listige advocaat haalt hij de gekste details erbij om in zijn betoog te laten zien hoe maakbaar 'de waarheid' is. Met zijn ludieke rollenspel – Dio meent niets van wat hij zegt – laat de redenaar haarfijn zien hoe woorden in staat zijn mensen te begoochelen, als het om Homerus' Ilias gaat, maar ook als het gaat om zijn eigen rede. Een prachtige paradox van een antieke schrijver die niet alleen als redenaar straalt, maar wiens grote bewondering voor Homerus juist voortdurend tussen de regels te lezen valt!
Hoera! Een boek. Over Nederlands en Nederlandse letterkunde van nu
Jos Joosten | AFdH | januari 2023
Over de studie en het vak Nederlands (de ‘neerlandistiek’) bestaan altijd nog wat vooroordelen, zowel bij een groter publiek (‘Nederlands studeren? Dat spreek je toch al!’) als in de pers, waar de wetenschappelijke verdiensten van het vak nog wel eens betwijfeld worden. Hoera! Een boek over Nederlands en Nederlandse letterkunde gaat op een vrolijke wijze de misverstanden te lijf en beschrijft enthousiast alle mooie kanten van het vak. Hoera! staat stil bij de geschiedenis van de neerlandistiek, die teruggaat tot de vroege negentiende eeuw. Verder geeft het even zinvolle als prikkelende leestips uit de recente Nederlandse letterkunde: wie of wat moeten we beslist niet lezen (Dimitri Verhulst of Jan Siebelink bijvoorbeeld) en wat zeker wél (Simone Atangana Bekono, L.H.Wiener of Hanna Bervoets)? Tot slot worden enkele vakinhoudelijke zaken belicht: de botsingen tussen schrijvers en rechtspraak, bijvoorbeeld, of de omgang met de ‘werkelijkheid’ door eenentwintigste-eeuwse auteurs. Een boek geschikt voor collega’s en liefhebbers – of de combinatie van de twee.
De Akropolis van Athene. Geschiedenis van een mythisch icoon
Eric Moormann & Janric van Rookhuijzen | Prometheus | maart 2023
De Akropolis van Athene. Geschiedenis van een mythisch icoon is een meeslepend boek over de iconische rots in het hart van Athene, met de ruïnes van marmeren gebouwen zoals het Parthenon. Achter de bekende klassieke tempels schuilt een diepgaande geschiedenis van 3000 jaar, waarin de Akropolis diende als een symbool van vroomheid, wedergeboorte en democratie. Eric M. Moormann en Janric van Rookhuijzen nemen de lezers mee op een boeiende reis door de tijd. Het boek werpt licht op de mythologie, gebouwen, en kunst van de Akropolis, maar bespreekt ook waarom de burcht zo'n cruciaal symbool is geworden van democratie en het Westen. Het onderzoekt daarbij hoe de site stereotype representaties van oosterse volkeren, waaronder Turken en Perzen, heeft. Er is ook een bespreking van de Elgin Marbles in Londen, die de afgelopen tijd veel media-aandacht hebben gekregen als het meest prominente geval van betwiste museumobjecten. Dit rijk geïllustreerde boek is een prachtig geschenk voor liefhebbers van geschiedenis en cultuur binnen en buiten de universiteit. Het dient ook als een uitstekende voorbereiding voor een bezoek aan Athene in 2024, waarbij het de lezers voorziet van diepgaande kennis over dit in zoveel opzichten iconische monument.
De vluchtelingenrepubliek. Een migratiegeschiedenis van Nederland
David de Boer & Geert Janssen | Prometheus | januari 2023
Van Willem van Oranje tot Anne Frank en van Frans Hals tot Ayaan Hirsi Ali: Nederland is in veel opzichten gevormd door vluchtelingen. Maar met hun komst stak ook al eeuwen geleden de angst voor asielzoekers als een bedreiging voor onze veiligheid, welvaart en cultuur de kop op. Geen vluchtelingencrisis lijkt aan Nederland voorbij te gaan zonder een fikse identiteitscrisis.
In De vluchtelingenrepubliek vertellen vijftien vooraanstaande en aanstormende historici hoe vluchtelingen ons in de afgelopen vijf eeuwen hebben gemaakt tot wie we zijn. Waarom waren ontheemde Vlamingen de eerste mensen die zich Nederlander gingen noemen? Hoe werden vluchtelingen een vloek en een zegen voor de koloniën? En welke Nederlanders openden hun deuren voor de miljoen Belgische asielzoekers aan het begin van de Eerste Wereldoorlog?
Dit boek is een ideaal geschenk voor iedereen die het grotere verhaal over asielzoekers, nationale identiteit en gastvrijheid wil begrijpen. En je leert ook nog eens waar de ‘oer-Hollandse’ oliebol echt vandaan komt.
Bestel het boek
Apuleius. Zwarte magie, demonen & andere speeches
Vincent Hunink | Noordboek | oktober 2023
Lucius Apuleius (2e eeuw na Chr.) was een belangrijk redenaar, filosoof en romanschrijver uit de Romeinse keizertijd, vooral bekend om zijn roman De Gouden ezel (Metamorfosen). In de hier vertaalde pronkredevoering Zwarte magie verdedigt hij zich tegen een aanklacht van toverkunst. Met groot gevoel voor humor en voor retorica beschrijft hij wat magie is en waarom hij er verre van blijft. Zijn redevoering is tegelijk een van de belangrijkste kennisbronnen over antieke magie en is nog altijd uiterst leesbaar. Verder bevat dit boek onder meer ook een fraaie redevoering over de vraag wat demonen precies zijn. Volgens Apuleius zijn ze vooral goede helpers van de mensen. Samen bieden de fonkelende teksten in dit boek een prachtig beeld van de Latijnse retorica in de 2e eeuw. Na Cicero blijkt die retorica nog lang niet gestorven. Integendeel, ze beleeft hier een nieuwe bloei, als entertainment op topniveau voor een groot publiek. Perfect amusement voor onder de Kerstboom!
Contactinformatie
- Organisatieonderdeel
- Radboud Institute for Culture and History, Faculteit der Letteren
- Thema
- Geschiedenis, Kunst & Cultuur