Dinsdag 10 maart was hoogleraar parlementaire geschiedenis en directeur van het CPG Ronald Kroeze als expert te gast bij een technische briefing van leden van de Commissie voor de Verzoekschriften en Burgerinitiatieven (CVB) in de Tweede Kamer. Vanwege de nieuwe samenstelling van de Tweede Kamer waren experts uitgenodigd om meer te vertellen over de achtergrond van de CVB. Een eerder door Ronald Kroeze en Joris Oddens gemaakte factsheet over de CVB lag aan de bijeenkomst ten grondslag. Kroeze lichtte zijn factsheet kort toe.
Het recht om verzoekschriften in te dienen bestaat al heel lang. Het is een democratisch recht voor burgers en is verankerd in de grondwet (al sinds 1798 en 1814). Het petitierecht is niet alleen belangrijk als democratisch recht van burgers, maar ook als recht van de Kamer richting de regering: om te weten wat er speelt bij burgers en dit als input te gebruiken voor vragen aan de regering, en om beleidsverbeteringen te initiëren. Door de tijd heen, vooral na de jaren zestig is de werkwijze van de CVB meer gestructureerd en is de ambtelijke ondersteuning verbeterd. Dit geeft dan ook aan dat de werkwijze van de CVB om de zoveel tijd doorgelicht en aangescherpt kan en moet worden. Als het zo’n belangrijk democratisch gebruik en parlementair recht betreft, zou het petitierecht en ook de CVB dan niet veel belangrijker en centraler moeten staan? En waarom is dat dan nog niet zo? Volgens Kroeze heeft dat deels te maken met een aantal factoren:
- Er is begripsverwarring over wat onder het petitierecht valt: alleen schriftelijke verzoeken die worden ingediend bij het bevoegd gezag.
- In de loop van de tijd is er een scheiding ontstaan tussen collectieve petities (dus namens georganiseerde belangen en groepen) en een individueel verzoekschrift, waarbij is gegroeid dat collectieve petities niet door het CvB worden behandeld maar door een Vaste Kamercommissie die inhoudelijk meer raakvlak heeft bij het specifieke onderwerp. Maar historisch gezien hoeft dat niet zo te zijn. De vraag is ook of dat niet bijdraagt aan een te versnipperd beeld, vooral voor burgers (waar moet ik wat indienen?), maar ook voor nieuwe Kamerleden (wat is precies de functie van de CVB en individuele verzoekschriften ten opzichte van collectieve petities?) .
- Archieven zitten vol met verzoekschriften en in het verleden waren collectieve petities politiek ook belangrijk, maar er is weinig aandacht voor binnen en buiten de kamer: onbekend maakt onbemind. Nader onderzoek zou goed zijn om kennis over het functioneren en het belang van het petitierecht, verzoekschriften en CVB te bevorderen.
- Het zou dan ook helpen als de CVB in woord (bv op de website vd Kamer) en daad (dus daadwerkelijk meer verzoekschriften en petitie wil en organisatorisch kan oppakken) een meer centrale en coördinerende rol op zich neemt. Dat maakt het voor burgers en parlement(sleden) duidelijker wat de rol en het belang van het CvB is.
De eerder genoemde factsheet is geschreven voor Parlement en Wetenschap, een samenwerkingsverband dat Tweede Kamerleden voorziet van wetenschappelijke kennis over actuele onderwerpen in de samenleving. De Tweede Kamerleden kunnen hiervan gebruik maken tijdens het parlementaire proces.