Op dinsdag 10 maart was Ruben Ros te gast bij RICH-onderzoeksgroep The Eighties: Austerity, Reform, Conflict. Als postdoctoraal onderzoeker bij het Departement Geschiedenis en Kunstgeschiedenis aan de Universiteit Utrecht houdt hij zich onder meer bezig met begrips-historisch onderzoek, een benadering die hij ook toepaste in het proefschrift over technocratische politiek dat hij vorig jaar verdedigde aan de Universiteit Leiden. Ros sprak op de bijeenkomst over hoe ‘het politieke’ in het politieke debat van de jaren tachtig structureel veranderde, waarbij de nadruk werd gelegd op de vorm- en betekenisgeving van (anti-)politiek.
Ros liet zien dat hij met behulp van taalmodellen trends in woord- en taalgebruik heeft waargenomen in parlementaire debatten. Zo werd het ‘denken in decennia’ iets kenmerkend in de politiek van de jaren tachtig: de jaren zeventig werden door politici van CDA en VVD gebruikt als retorisch en anti-politiek wapen. De tijdsgeest van de jaren tachtig werd aangeroepen als politiek drukmiddel, om op die manier draagvlak te creëren voor het eigen beleid.
Ook de vernieuwde nadruk op het begrip ‘kwaliteit’ is een van de veranderingen die Ros waarnam in zijn analyse van het politieke debat. Dit sleutelbegrip van de jaren tachtig werd volgens Ros niet alleen binnen de beleidskamers van de ministeries steeds meer gebezigd, maar ook naar de kiezers toe. Het begrip was van groot belang bij de verkiezingen van 1989, en werd door de PvdA zelfs veelvuldig gebruikt in hun verkiezingsprogramma met de veelzeggende titel ‘Kiezen voor kwaliteit’.
Na afloop gaf Adriejan van Veen, universitair docent Politieke Geschiedenis aan de Radboud Universiteit, een reactie. Hierbij plaatste hij het verhaal van Ros in de context van het bredere depolitiseringsdebat. Op dit terrein publiceerde Van Veen, samen met de Duitse historicus Theo Jung, onlangs een artikelenbundel. Vervolgens was er ook voor de rest van de aanwezigen nog ruimte voor het stellen van vragen aan Ros.
Verslag: Mies Jacobs