Verhalen genoeg van mensen die contact hebben gehad met een overleden dierbare. Dat hoeft geen traditionele geestverschijning te zijn. ‘Er zijn bijvoorbeeld mensen die net die nacht over iemand gedroomd hebben en vlak daarna blijkt diegene te zijn overleden’, vertelt Chardonnens. ‘Of ze voelen contact met een overledene omdat ze opeens de favoriete bloem van diegene ruiken, terwijl die bloem helemaal niet in de buurt is. Dat gebeurt vaak op momenten dat mensen het moeilijk hebben, alsof de dode dan als een soort gids langskomt.’
De onderzoeker is niet geïnteresseerd in de objectiviteit van die verhalen, maar wel in de zeggingskracht ervan. ‘Veel mensen hebben het gevoel dat de dood niet echt het einde is van een relatie die je met iemand hebt, waardoor de relatie eigenlijk oneindig blijft bestaan. We blijven ons verbonden voelen met de ander, ook over de dood heen.’
Houvast bij problemen
Chardonnens onderzoekt middeleeuwse magie en is docent Engelse taal en cultuur. Hij bestudeert onder andere in historische bronnen en via objecten hoe mensen vroeger omgingen met goed en kwaad en het bovennatuurlijke, zoals engelen en demonen. Zo wordt in geschriften uit de zestiende en zeventiende eeuw soms heel exact beschreven hoe magiërs communiceerden met allerlei soorten geesten.
‘Zoals we nu naar een dokter gaan of naar de politie als we een probleem hebben, zo gingen mensen toen naar professionele tovenaars’, vertelt hij. Zo’n tovenaar vroeg dan bijvoorbeeld Beëlzebub (de duivel, red.) wat er aan de hand was, waarom iemand ziek was bijvoorbeeld. Als de cliënt dan terugkwam, had de tovenaar een verklaring voor het probleem van de cliënt, zoals dat het tafelzilver door de bediende was gestolen.
Chardonnens benadrukt dat dat geloof in magie niet alleen iets is van vroeger. ‘Hoewel magie voor ons heel ver weg lijkt, is het nog overal aanwezig, bijvoorbeeld in de vorm van bijgeloof of magisch denken. We kloppen iets af, als we het hebben over mogelijke gevaren in de toekomst. We koesteren dingen die voor ons belangrijk of betekenisvol zijn, alsof ze meer zijn dan materie. Ook de commercie is niet vrij van magie. Denk bijvoorbeeld aan shampoo met bamboe-extract om je haar veerkrachtig te maken. Het is pure magie om te denken dat de essentie van bamboe op je haar kan worden overgedragen. Ook het oproepen van geesten, zoals in de historische bronnen staat beschreven, wordt tegenwoordig nog bedreven, maar minder openlijk dan vroeger.’
