Is er sprake van afkalving van de democratie binnen Nederland en daarbuiten? Dragen populisme en een hang naar technische experts bij aan deze afkalving of kunnen zij deze afkalving tegengaan? Hoe gaan democratieën onder deze omstandigheden om met gewelddadige conflicten buiten hun grenzen? Deze en andere prangende kwesties rondom democratisch verval kwamen voorbij tijdens de Docentendag Maatschappijleer en Maatschappijwetenschappen op vrijdag 3 november 2023 die werd bezocht door zo’n 30 docenten en studenten maatschappijleer/maatschappijwetenschappen.
Het Elinor Ostromgebouw op de campus van de Radboud Universiteit in Nijmegen vormde het decor van deze studiedag die werd georganiseerd door de Radboud Docenten Academie (RDA) en de Afdeling Politicologie. De keynote-lezing werd verzorgd door populisme-expert Andrej Zaslove (Radboud Universiteit). Op basis van recent onderzoek deelde Zaslove drie belangrijke inzichten: ten eerste, ook al keren burgers zich tegen de bestaande politieke partijen, hedendaagse democratieën kunnen niet zonder politieke partijen; ten tweede, juist daarom is het belangrijk in kaart te brengen of burgers politieke partijen een grote rol willen toekennen: landenvergelijkend onderzoek laat zien dat er nog wel steun is voor politieke partijen, maar dat die steun sterk uiteenloopt tussen landen en dat in Nederland burgers rechters en politie belangrijker vinden voor onze democratie dan politieke partijen of de regering; ten slotte betoogde Zaslove dat populisme (regeren door het volk) en technocratie (regeren door experts) problematisch kunnen zijn voor de democratie omdat beide ideeën om verschillende redenen weinig ophebben met politieke partijen.
Na deze keynote volgden twee ronden met in totaal vier workshops. In twee workshops werden nieuwe wetenschappelijke inzichten gepresenteerd op het terrein van burgerparticipatie en over de rol van democratieën bij gewelddadige internationale conflicten. In de overige twee workshops stonden aspecten van democratische verval l centraal die direct relevant zijn voor de lespraktijk: het behandelen van controversiële onderwerpen zoals terrorisme en geweld in het klaslokaal, en de toepassing van bordspelelementen in het onderwijs over democratische besluitvorming.
De workshops stonden bol van interactie en discussies, over kwesties die de deelnemende leraren en leraren in spe in hun dagelijkse lessen regelmatig tegenkomen. De combinatie tussen het wetenschappelijke perspectief en de praktijk vanuit de scholen was de rode draad, die ook tijdens de afsluitende borrel het onderwerp van gesprek bleef.
Voor informatie over toekomstige studiedagen, neem contact op met Bertjan Verbeek (bertjan.verbeek [at] ru.nl (bertjan[dot]verbeek[at]ru[dot]nl)). Kijk voor meer informatie over de lerarenopleidingen Maatschappijleer/Maatschappijwetenschappen aan de Radboud Universiteit op www.ru.nl/lerarenopleidingen
