Trefwoorden in historische context
De trefwoorden waarmee bibliotheekmaterialen, zoals boeken en tijdschriften, worden beschreven, zijn in de loop der jaren toegekend. Ze zijn ontstaan in een specifieke historische context en kunnen daardoor een bepaalde bias bevatten, bijvoorbeeld doordat ze zijn gebaseerd op koloniale denkbeelden of een overwegend Europees perspectief. Sommige termen doen inmiddels geen recht meer aan de personen, groepen of gebeurtenissen die ermee worden aangeduid, of zijn ronduit discriminerend.
Respectvolle alternatieven voor verouderde of kwetsende termen
Een voorbeeld is het trefwoord ‘gehandicapte’, dat nu in de catalogus wordt weergegeven als ‘persoon met beperking’. Dit is een zogenoemde person-first formulering: eerst wordt de persoon benoemd, daarna pas een kenmerk. Zo wordt voorkomen dat iemand wordt gereduceerd tot dat kenmerk.
De alternatieve trefwoorden zijn onder andere gebaseerd op de publicatie Woorden doen ertoe van het Nationaal Museum van Wereldculturen. De Vrije Universiteit Amsterdam heeft het voortouw genomen in het toekennen van alternatieve trefwoorden voor verouderde of kwetsende Nederlandse termen. Ook andere bibliotheken wereldwijd hebben bijgedragen aan een gezamenlijke lijst met alternatieven.
Zo werkt het in RUQuest
Wanneer je in RUQuest zoekt op ‘gehandicapte’, vind je materialen waarin deze term in de titel of omschrijving voorkomt, én materialen waarbij de term als trefwoord is toegekend. In dat laatste geval wordt nu het alternatief ‘persoon met beperking’ getoond. Klik je op dit trefwoord, dan verschijnt er een pop-up met een korte toelichting. Je kunt er vervolgens voor kiezen om verder te zoeken met de oorspronkelijke term, zodat je deze materialen alsnog vindt.
Oorspronkelijke trefwoorden blijven vindbaar
Beledigende of verouderde trefwoorden zijn niet uit de metadata verwijderd, maar in eerste instantie afgeschermd. Het blijft dus mogelijk om onderzoek te doen met de oorspronkelijk toegekende trefwoorden. Op deze manier blijft de geschiedenis van de opbouw van de bibliotheekcollectie zichtbaar, juist ook om het gesprek te blijven voeren over de vooroordelen en bias die daarin besloten liggen.
Samen op weg naar een inclusieve bibliotheek
De Universiteitsbibliotheek streeft ernaar steeds inclusiever te worden. Kom je in RUQuest beledigende of achterhaalde trefwoorden tegen? Of heb je andere ideeën om de UB inclusiever te maken? Neem dan contact op via Ask Your Librarian.
Meer informatie over inclusief zoeken vind je in de RUQuest LibGuide.