'The Crown zegt net zoveel over ons heden als over het verleden'
'The Crown zegt net zoveel over ons heden als over het verleden'

'The Crown zegt net zoveel over ons heden als over het verleden'

Het nieuwe seizoen van The Crown gaat deze week in première op Netflix. Is ‘The Crown’ vooral een soap over de royals in een stijlvol jasje, of beïnvloedt de serie hoe we wereldwijd over Britse cultuur denken?

Eerlijk is eerlijk: ‘eigenlijk is The Crown gewoon een soap voor mensen die niet van Goede Tijden, Slechte Tijden houden,’ zegt Dennis Kersten, universitair docent gespecialiseerd in Engelstalige literatuur. ‘De aantrekkingskracht is vergelijkbaar met veel andere soaps. Aan de ene kant draait The Crown om een wereld die voor ons ondoordringbaar is, met mensen tegen wie we opkijken. Het zijn mensen van wie we verwachten of zelfs eisen dat ze bovenmenselijk warm en genereus zijn, maar aan de andere kant willen we ook echte emoties zien, hun ‘gewone’ menselijke kant.’

Geen documentaire

Toch moeten we oppassen dat we The Crown niet als een documentaire gaan zien. Dat is althans de vrees van verschillende bekende Britse kopstukken, van oud-premier John Major tot actrice Judi Dench. Allemaal spraken ze zich in de media uit over het risico dat de ‘sensatiezucht’ van de serie het Britse koningshuis ernstige schade kan berokkenen. Mede door die ophef wordt het nieuwste seizoen voorzien van een disclaimer, die waarschuwt dat The Crown een ‘fictieve dramatisering’ is van ‘waargebeurde verhalen’.

Kersten snapt wel waar die zorg vandaan komt. ‘De makers van The Crown doen op allerlei vlakken ontzettend hun best om de indruk te wekken dat alles waarheidsgetrouw is. Als Elizabeth een prachtige witte jurk draagt tijdens een bezoek aan Ghana in 1961, draagt ze exact dezelfde jurk in de serie. Na elk seizoen vind je online vergelijkingen terug van locaties en kostuums in de serie en in het echt, en dan zie je dat de makers daar veel werk in hebben gestopt. De verleiding is daardoor groot om te denken dat álles klopt. Als ze de kleine details gecheckt hebben, dan zullen de dialogen ook wel kloppen - toch? We weten dat het een dramatisering is, maar het is verleidelijk om er in mee te gaan.’

Britse identiteit

Maar The Crown is meer dan alleen een mooie soap: ook voor wetenschappers valt er voldoende uit te halen. Dat is voor Kersten zeker het geval: in zijn onderzoek is hij in het bijzonder geïnteresseerd in het biografische genre, en in zijn colleges komt regelmatig het thema ‘Britishness’ aan bod. Genoeg redenen om The Crown ‘met professionele interesse te volgen,’ aldus Kersten.

‘De Britse nationale identiteit, zeker voor de rest van de wereld, is voor een groot deel gebouwd rondom gemedieerde representatie. Dat wil zeggen dat die identiteit ontstaat op basis van films, boeken en series als The Crown,’ legt Kersten uit. ‘Als ik mijn studenten in hun eerste college vraag naar wat ‘Britishness’ voor hen betekent, krijg ik altijd antwoorden als thee, de rode telefooncel en het Britse koningshuis. Series als The Crown bieden een bevestiging van bestaande beelden, en versterken dat aspect van de Britse identiteit alleen maar verder.’

Heden en verleden

Wat The Crown voor Kersten zo interessant maakt is niet wat het zegt over het verleden, maar vooral wat het zegt over het Britse heden. ‘Elke geschiedschrijving is een product van deze tijd. In The King’s Speech, maar ook in The Crown, wordt Elizabeth’s oom Edward neergezet als een egocentrische man, die voor zichzelf kiest boven volk en vaderland. Maar in de jaren tachtig verscheen er een serie over Edward VIII waarin hij in een veel positiever daglicht werd gesteld. En in 2011 maakte Madonne nog W./E., een film die er ook een positievere draai aan gaf.’

‘Door ontwikkelingen in onze eigen tijd kijken we weer anders naar momenten uit het verleden. Denk bijvoorbeeld aan Elizabeth zelf. In de jaren zestig werd ze gezien als een wat saai, tuttig type: ze hield stevig vast aan tradities terwijl er grootse protesten in de samenleving waren en de Beatles en de Rolling Stones de Britse cultuur veroverden. Nu, bij haar overlijden zestig jaar later, is het indrukwekkend dat ze zo lang zo consistent is gebleven. Er is zoveel respect voor het plichtsbesef van Elizabeth, dat Edward nu een loser lijkt.’

Kersten blijft The Crown en andere (her)vertellingen van de geschiedenis van het Britse koningshuis met interesse volgen. ‘The Crown is een hele goede serie. Of je nou houdt van kostuumdrama’s als Downton Abbey, gefascineerd bent door Britse cultuur of aangesproken bent door de prachtige cinematografie, iedereen kan z’n hart ophalen aan The Crown. Maar het is ook maar één interpretatie van de rol die Elizabeth heeft gespeeld. Dat die kan veranderen, merk je nu al: er komt kritiek op gang over de wantoestanden in Afrika en Azië onder haar ‘toezicht’, vaak gepleegd in haar naam.’

‘De Britse uitgever Penguin bracht enkele jaren geleden de ‘Penguin Monarchs’ uit, een serie van 44 boekjes met in elk deel een korte biografie van een Britse vorst, van 924 tot nu. Dat gaf allerlei nieuwe inzichten in hoe we nu naar de royals van toen kijken. Eigenlijk moet elke generatie opnieuw het verhaal schrijven over de vorige generaties, schreef ik toen in een recensie. Voor The Crown geldt dat net zo goed: over honderd jaar betekent Elizabeth weer iets heel anders voor ons.’

Bron foto: Pexels

Contactinformatie

Thema
Actualiteiten, Geschiedenis, Media & Communicatie