In zijn toespraak strooit hij met cijfers: hij heeft het over hoeveel geld er eerder werd verspild en hoeveel hij daar nu al op bezuinigd heeft. Zijn bijzonderste voorbeeld daarvan is de 8 miljoen dollar die zouden worden uitgegeven ‘for making mice transgender’. Voor de zekerheid voegt hij daar ook nog aan toe: ‘this is real’. Dat bleek echter niet zo te zijn – het ging om transgenic, niet transgender – en zijn fout leidde al snel tot veel memes. Niet alleen de uitspraak over het onderzoek naar transgender muizen, maar ook veel andere bedragen en getallen werden gecheckt. Bij die checks werden veel gegevens als onjuist of onvoldoende onderbouwd beoordeeld (voor een uitgebreide factcheck van de toespraak ZIE HIER). Dat was veel minder het geval voor de vele anekdotes die hij gebruikte. Vaak zullen die specifieke verhalen ook op waarheid gebaseerd zijn. En hoewel zijn politieke tegenstanders het niet eens zullen zijn met de conclusies die hij aan die anekdotes verbond, deed hij minder uitspraken die heel zwart-wit te controleren zijn.
Beroep op emoties
In veel van die anekdotes speelde Trump sterk in op pathos: hij roept (in dit geval vooral negatieve) emoties op bij zijn toehoorders. Hij vertelt over heel heftige gebeurtenissen die angst of woede zullen oproepen en die volgens hem allemaal direct te wijten zijn aan het beleid van Biden en de democraten. Hij vertelt over high school-scholiere Payton McNabb die blijvend letsel heeft opgelopen ‘when her girls’ volleyball match was invaded by a man’ en zij een bal in haar gezicht kreeg. Door zijn taalgebruik kleurt Trump deze anekdote sterk. Het woord ‘invaded’ is hier niet passend en ook de keuze voor ‘man’ (volwassen) versus ‘girls’ (jong) draagt hier bij aan een heel uitgesproken beeld. Trump zegt vervolgens tegen Payton, die aanwezig is: ‘Payton, from now on, schools will kick the men off the girls’ team or they will lose all federal funding.’
En zo presenteert Trump meer verhalen waarbij er volgens hem ernstig onrecht en leed is ontstaan door de vorige regering, maar waar hij nu orde op zaken heeft gesteld: alsof een moord op een studente niet erg genoeg is, formuleert Trump dit als ‘Laken was stolen from us by a savage illegal alien gang member who was arrested while trespassing across Biden’s open southern border and then set loose into the United States under the heartless policies of that failed administration’. Maar ook hier heeft hij ingegrepen: ‘the very first bill I signed into law as your 47th president mandates the detention of all dangerous criminal aliens who threaten public safety.’ En zo vertelt hij over nog meer vermoorde Amerikanen die niet gestorven zouden zijn als Trump aan de macht zou zijn geweest in de afgelopen jaren, zo impliceert hij. Bij die verhalen zet hij veel in op emoties door treffende details te gebruiken en heftige elementen uit te vergroten. Dergelijke verhalen zouden angst kunnen oproepen, maar hij claimt bij elk verhaal het probleem of de dreiging te hebben opgelost. Hij heeft ervoor gezorgd dat buitenlandse criminelen nooit in de Verenigde Staten zouden kunnen zijn, of dat Amerikaanse criminelen strenger gestraft kunnen worden en de Mexicaanse autoriteiten zijn zo onder de indruk van de importheffingen waarmee hij dreigt dat ze 29 kartelleiders hebben uitgeleverd aan de Verenigde Staten.
Naast anekdotes over slachtoffers van criminaliteit vertelt Trump nog allerlei andere anekdotes die soms goed en soms minder goed verifieerbaar zijn. Zo vertelt hij over een Amerikaanse geschiedenisdocent die in een Russische strafkolonie zat en die dankzij Trump weer vrij is, maar ook over een meisje dat door docenten en schoolleiding stiekem ‘socially transitioned’ zou zijn. De school zou haar hebben aangemoedigd om een andere naam en voornaamwoorden te gaan gebruiken. Haar ouders zouden daarbij door de school misleid zijn en nu ze erachter zijn gekomen wat er speelde actievoeren tegen deze vorm van ‘child abuse’. Ook hier heeft Trump met een executive order een oplossing gebracht, zo stelt hij. Wat er bij zijn aanhang dan over blijft, als de angst is weggenomen, is woede op de vorige president.
Trumps ethos
Bij al deze anekdotes speelt echter niet alleen pathos (emotie) een rol, maar het gaat ook over Trumps en Bidens ethos (karakter). Biden was volgens Trump een slechte (zelfs de slechtste) president. Zichzelf zet Trump neer als een deskundige, betrokken en betrouwbare president die de problemen komt oplossen. Maar bij een aantal anekdotes doet hij er nog een schepje bovenop om nog wat meer aan zijn eigen ethos te werken. Dat is het geval als hij niet alleen vertelt hoe zijn beleid de problemen oplost, maar als hij ook nog een aantal persoonlijke tegemoetkomingen doet. Dat zit soms vooral in naamgeving: de wet die Trump als eerste tekende heet de ‘Laken Riley Act’, genoemd naar de vermoorde studente. Hij heeft een National Wildlife Refuge hernoemd naar Jocelyn, een 12-jarig meisje dat door bendeleden vermoord is. En hij laat een 13-jarige ernstig zieke jongen officieel benoemen tot agent van de United States Secret Service. Toehoorders zullen geraakt zijn door deze vormen van eerbetoon, maar het helpt Trump ook om zichzelf nog nadrukkelijker te presenteren als een heel betrokken president. Waar het aangepaste beleid een demonstratie van zijn deskundigheid moet bieden, vormen deze gebaren een bewijs van zijn betrokkenheid. Bij veel anekdotes wijst hij er bovendien op dat hij beloofd had actie te ondernemen en dat hij hiermee bewezen heeft dat hij dat gedaan heeft. Daarmee schetst hij een beeld van zichzelf als een betrouwbare president.
Voor zijn achterban kan deze combinatie van inzetten op ethos en pathos helpen om Trump als een geschikte president te zien en Biden niet alleen als ongeschikt, maar zelfs als gevaarlijk. Voor wie niet tot zijn achterban behoort zal dit echter vooral voelen als symboolpolitiek en als het gebruik van de verhalen van onschuldigen voor politieke winst. Bovendien zal die groep uitgebreid naar de factchecks kijken en tot de conclusie komen tot Trump geen betrouwbare president is.
De hele toespraak is HIER te zien.
Afbeelding: Sagearbor, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons
