Archiefmappen van de Faculteit der Letteren en Wijsbegeerte
Archiefmappen van de Faculteit der Letteren en Wijsbegeerte

Van inktpotje tot introductieboekje: in jouw kantoor ligt misschien wel erfgoed

In aanloop naar de verhuizing naar het Maria Montessorigebouw wordt er al flink opgeruimd op de faculteit. Tussen al die bewaarde papieren, beeldjes en kunst, kunnen waardevolle toevoegingen aan het erfgoed van de Radboud Universiteit zitten. Marianne Waldekker en Chris Dols van Radboud Erfgoed beheren allerlei documenten en voorwerpen die op het oog misschien weinig waarde hebben, tot je het verhaal erbij hoort. Maar wanneer is iets geschikt voor Radboud Erfgoed?

Wat is erfgoed?

Volgens de nieuwste definitie vallen onder academisch erfgoed niet alleen objecten die door de eeuwen heen zijn voortgebracht of gebruikt in de context van universitair onderwijs en onderzoek, maar ook objecten of rituelen die verbonden zijn met de geschiedenis, cultuur en tradities van de universiteit. Chris legt uit: “Primair bestaat academisch erfgoed uit archieven, boeken en handschriften, maar tegenwoordig kijken we daar breder naar. Een portret, beeldje of onderscheiding kan erfgoed van de universiteit zijn, maar ook een straatnaambord, prullenbak, notitieboekje of stropdas. Zo lang het maar een verhaal bevat.” 

Op zichzelf is het een doodnormaal inktpotje, maar als je weet dat hiermee waarschijnlijk de eerste belangrijke documenten van de Radboud Universiteit zijn ondertekend, wordt het ineens heel bijzonder.

Chris Dols houdt een straatnaambordt van het Poeter Bondamplein vast
Chris Dols, conservator bij Radboud Erfgoed

Inktpotje

Er wordt op de campus dus meer bewaard in het archief dan alleen institutionele stukken, zoals notulen van bestuursvergaderingen, bouwbescheiden en inschrijvingen van studenten. Maar waarom bewaren we dit? Chris: “Geschiedenis en erfgoed helpen ons vertellen wie we zijn en waar we vandaan komen. Het laat zien hoe de universiteit zich heeft ontwikkeld, wie er hebben rondgelopen, hoe het studentenleven was en wat voor onderzoek hier is gedaan. Een object maakt dat verleden tastbaar. Zo hebben we het inktpotje van de eerste rector, professor Schrijnen. Op zichzelf is het een doodnormaal inktpotje, maar als je weet dat hij hiermee waarschijnlijk de eerste belangrijke documenten van de Radboud Universiteit heeft ondertekend, wordt het ineens heel bijzonder.” 

Introductieboekjes en carrièredagen

Door de aanloop naar de verhuizing naar het Maria Montessorigebouw zijn er al een aantal donaties geweest van de Faculteit der Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen. Bijvoorbeeld posters en flyers van Radboud Reflects-programma’s en introductieboekjes die teruggaan tot de jaren ’80. “Deze boekjes geven een beeld van het alledaagse studentenleven van die tijd, maar ook wat de faculteit destijds belangrijk vond om aan studenten te presenteren. Hiermee ga je een laagje dieper: voorbij het instituut naar de studenten”, legt Marianne uit.

Ook in het bezit van Radboud Erfgoed: een klapper vol posters voor Carrièredagen voor filosofen uit de jaren 2000. Marianne: “Studenten Filosofie maakten zich in die tijd erg zorgen over hun baankansen. Sindsdien is dit een belangrijker onderdeel van het curriculum, maar destijds was dit iets heel nieuws. Dit soort tendensen kan je uit vrij alledaagse voorwerpen destilleren.” 

Portretfoto Marianne Waldekker
Archivaris Marianne Waldekker

Wanneer is iets erfgoed? 

Elk voorwerp kan in potentie dus vallen onder erfgoed, maar het moet wel aan bepaalde criteria voldoen: “Het belangrijkste is dat er een verhaal bij een voorwerp zit. Hiermee krijgt een voorwerp inbedding in de academische gemeenschap waar het uit is voortgekomen. Het liefst krijgen we dus zo veel mogelijk informatie. Sommige objecten zijn zo bijzonder dat ze van zichzelf al spreken. Voor een toga bijvoorbeeld is het dan wel weer belangrijk om te weten van wie het is geweest. Helaas kunnen we niet alles bewaren. Opslag kost geld en brengt verantwoordelijkheden met zich mee, dus we zijn selectief over wat we aannemen. We kijken bijvoorbeeld of het voorwerp niet op termijn uit elkaar valt van ouderdom. Toekomstige generaties moeten we niet opzadelen met een oneindig grote hoeveelheid spullen,” vertelt Chris. 

Uiteindelijk gaat het om het verhaal van de Radboud Universiteit en de faculteiten. Als een object op de een of andere manier iets kan vertellen over de geschiedenis van de faculteit, het onderzoek of onderwijs kan het voor Chris en Marianne al interessant zijn. Marianne: “Mensen denken niet snel aan foto’s, films en geluidsopnames, maar dat zijn juist de bronnen die later enorm worden gewaardeerd.” 

Erfgoed doneren

Hoe gaat het doneren van mogelijk erfgoed in z’n werk? “We krijgen het liefst vooraf al zo veel mogelijk informatie over het voorwerp: van wie is het geweest, uit welke tijd komt het, waar komt het vandaan? En het helpt als de spullen al uitgezocht en georganiseerd zijn. We hebben helaas niet de tijd om dozen vol spullen uit te zoeken. Kunst valt in toenemende mate ook onder erfgoed. Als het van de universiteit is, zit er een stickertje op de achterkant. Neem het in dat geval niet mee naar huis en gooi het niet weg, maar bel het telefoonnummer dat op de sticker staat. Zo komt het goed terecht.”

Kom je bij het opruimen van je kantoor iets tegen wat mogelijk interessant is voor Chris en Marianne? Stuur een mail naar radbouderfgoed [at] ru.nl (radbouderfgoed[at]ru[dot]nl), liefst met een foto en een verhaal. 

Introductieboekjes van de Faculteit der Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen door de jaren heen
Introductieboekjes van de faculteit door de jaren heen

Zelf in het archief kijken?

In de kelder van het Elinor Ostromgebouw staan kasten vol vergadernotulen, beleidsstukken, studiegidsen en scripties. Iedereen die aan de Radboud Universiteit gestudeerd heeft, is hier terug te vinden. Het archief van Radboud Erfgoed is – met een gemotiveerd verzoek – voor iedereen toegankelijk. Marianne is hier zelf bijna dagelijks te vinden: “Het komt nog wel eens voor dat juristen moeten controleren of een alumnus daadwerkelijk een diploma heeft behaald hier. In sommige gevallen komen we dan inderdaad fraude tegen.” 

Studenten en promovendi gebruiken het archief voor onderzoek en beleidsmedewerkers voor vergaderstukken. “Regelmatig nemen nabestaanden van een alumnus contact op omdat ze graag meer willen weten over hun familielid of herinneringen willen ophalen. Soms krijg ik achteraf een foto opgestuurd dat de familie dit samen aan het bekijken is. Dat zijn mooiste momenten van dit werk.” 

Een groep maakt echter amper gebruik van het archief: het wetenschappelijk personeel. “Onlangs maakte een aankomend hoogleraar gebruik van het archief om meer te weten te komen over de geschiedenis van de leerstoel die binnenkort zou worden aanvaard, als voorbereiding op de oratie. Het was erg leuk om te zien dat daar gebruik van werd gemaakt, want wetenschappelijk personeel weet de weg naar onze archieven nog relatief weinig te vinden, terwijl er juist ontzettend veel interessant materiaal te ontdekken is,” verzucht Marianne.

Contactinformatie

Wil je iets doneren aan Radboud Erfgoed of zelf een kijkje nemen in het archief? Neem dan contact op via radbouderfgoed [at] ru.nl (radbouderfgoed[at]ru[dot]nl)