Extra druk op het systeem
'In plaats van het systeem te ontlasten, zorgen deze maatregelen juist voor extra druk,' legt Terlouw uit. 'Door de afschaffing van vergunningen voor onbepaalde tijd moeten zaken steeds opnieuw beoordeeld worden. Dat betekent meer werk voor de IND, grotere druk op de rechtbanken en een verergering van het opvangprobleem.' Volgens Terlouw leidt deze maatregel daarnaast tot veel extra onzekerheid onder asielzoekers, terwijl hun land van herkomst vaak nog onveilig is. Dit bemoeilijkt vervolgens het integratieproces.
Hetzelfde dreigt te gebeuren als gevolg van de afschaffing van de Spreidingswet, het versoberen van opvanglocaties en het opvangen van statushouders buiten de steden, aldus Terlouw. 'Het is aannemelijk dat vluchtelingen moeizamer integreren wanneer ze onder mensonwaardige omstandigheden in getto’s buiten de stad leven.'
Nederland als strengste van Europa
'Met deze voorstellen zoekt de minister bewust de grenzen van het recht op', vervolgt Terlouw. Volgens haar laten deze maatregelen vooral zien hoe ver de coalitie bereid is te gaan om zich als strengste van Europa te profileren. Terlouw: 'Je ziet nu vrijwel overal in Europa een drang om de strengste te zijn op het gebied van asiel, maar alle landen binnen de Europese Unie hebben zich te houden aan het gezamenlijke Europese asielrecht. Gesuggereerd wordt dat deze ‘daadkracht’ zou leiden tot het ontmoedigen van asielzoekers om asiel in Nederland aan te vragen, terwijl de afschrikkende werking van strenge maatregelen nooit is aangetoond.
Het is de vraag of asielzoekers, maar ook mensensmokkelaars, een boodschap hebben aan de huidige houding van Europese landen zoals Nederland ten aanzien van asielzoekers. Nederland is bovendien nog steeds een welvarend land met een aantrekkelijke arbeidsmarkt. In tegenstelling tot deze pullfactoren zijn pushfactoren, zoals oorlog, armoede en klimaatverandering, die mensen dwingen hun land te verlaten, van veel groter belang. Het is dan ook opmerkelijk dat kabinet-Schoof juist snijdt in de ontwikkelingshulp.'
Kijk niet alleen naar de juridische haalbaarheid
De meeste maatregelen blijven net binnen wat juridisch toelaatbaar is. Dit betekent echter nog niet dat ze rechtvaardig zijn, stelt Terlouw. Het opzoeken van de grenzen van de wetgeving is namelijk in strijd met de gemeenschapstrouw binnen de EU: er mag geen afbreuk worden gedaan aan de doelstellingen en het nuttig effect van het Unierecht.
'Een minimalistische interpretatie van het recht ondermijnt het doel ervan. Je moet ook kijken naar de consequenties die maatregelen hebben voor individuen en jezelf de vraag stellen of deze consequenties geen mensonwaardige omstandigheden tot gevolg hebben. Wanneer dit wel het geval is, handel je als staat in strijd met de grondrechten en met de menselijke waardigheid zoals gewaarborgd door art. 1 van het Grondrechtenhandvest van de Europese Unie.'
Het ‘probleem’ van asiel
Volgens Terlouw zit het huidige probleem van asiel meer in de aanpak dan in het aantal mensen dat om asiel vraagt. 'Het lijkt er bijna op dat het systeem zodanig in de problemen wordt geholpen, dat er doelbewust een crisis wordt gecreëerd. Niet als gevolg van inkomende vluchtelingen, maar als gevolg van de tekorten bij de IND, het COA en de rechtbanken.
Het kabinet lijkt daarnaast te vergeten dat vluchtelingen slechts 11% van de totale migratie omvatten en dat slechts een klein deel hiervan zonder gegronde redenen asiel aanvraagt. Als iedere gemeente bijdraagt aan de opvang, zoals binnen de Spreidingswet geregeld was, is er nauwelijks sprake van een probleem, laat staan een crisis. Het overgrote deel van migratie bestaat nog altijd uit arbeidsmigranten die onze economie draaiende houden. Daaraan mag ook veel meer aandacht worden besteed.'