Landbouwgrond
Landbouwgrond

‘We hebben land niet alleen nodig voor ons voedsel’

Hoe kunnen we land zo gebruiken dat het niet bijdraagt aan klimaatverandering, maar juist helpt om de opwarming van de aarde te beperken? Dat onderzoekt Birka Wicke, hoogleraar land, klimaat en duurzaamheid en een van de sprekers tijdens de viering van Internationale Vrouwendag op de Radboud Universiteit. ‘Land is cruciaal voor de opslag van koolstof.’

De wijze waarop we met ons land omgaan heeft aanzienlijke invloed op het klimaat. 20 tot 25 procent van de CO2-uitstoot wereldwijd wordt erdoor veroorzaakt. Daarbij onderscheiden wetenschappers twee factoren die bijdragen aan de uitstoot. ‘Ten eerste verandering in landgebruik, onder meer door ontbossing, bosbranden of stedelijke groei’, zegt Wicke. ‘En ten tweede land management, de manier waarop we het land beheren, bijvoorbeeld hoe we landbouw bedrijven.’

‘Er zijn allerlei vormen van landbouw die in meer of mindere mate uitstoot veroorzaken, maar over het algemeen zien we duidelijk dat vlees- en zuivelproductie het meest vervuilend is’, zegt Wicke, die op 8 maart, in het kader van Internationale Vrouwendag, een lezing over haar onderzoek geeft. Vooral de productie van rundvlees en koemelk, zorgt voor flinke CO2-uitstoot. Bovendien kost deze productie in tegenstelling tot andere soorten voedsel veel ruimte. ‘Behalve voor de productie van voedsel, is land ook cruciaal voor de opslag van koolstof. Dit kan in zogenaamde carbon sinks, koolstofreservoirs zoals bossen en bodem’, stelt Wicke. ‘Minder vlees eten zorgt dus niet alleen voor minder uitstoot, het levert ook extra ruimte op die via opslag gebruikt kan worden om klimaatverandering tegen te gaan.’ 

Uitstoot compenseren

Wicke kijkt in haar onderzoek naar allerlei duurzame vormen van landgebruik. In het verleden deed ze bijvoorbeeld onderzoek naar de mogelijkheden van bio-energie zoals bio-elektriciteit – het opwekken van elektriciteit door organische materialen te verbranden – en biobrandstof. Momenteel werkt Wicke aan het onderzoeksproject ACHIEVE waar ze carbon credits, ofwel certificaten voor vermindering, vermijding of verwijdering van emissies elders, onder de loep neemt. ‘Organisaties kunnen deze credits kopen om te compenseren voor de uitstoot die ze veroorzaken. Een bedrijf kan bijvoorbeeld compenseren voor de uitstoot door te betalen voor een herbossingsproject.

Dit klinkt als een mooi systeem, maar er zitten een aantal bezwaren aan, somt Wicke op: ‘Hoe stel je vast of een compensatieproject inderdaad volledig compenseert voor de uitstoot? Wie verdient er aan die projecten? En worden er geen mensenrechten geschonden bij het opzetten van zo’n project?’ De ene verstrekker van carbon credits is wat dat betreft eerlijker en betrouwbaarder dan de ander. ‘Daarbij’, stipt Wicke aan, ‘kun je je afvragen of organisaties zich er met het kopen van carbon credits niet makkelijk van af maken. Ze moeten in eerste instantie zelf het voortouw nemen door hun productieprocessen te verduurzamen en hun eigen uitstoot te verminderen.’ 

Reisbeleid Radboud Universiteit

Als onderdeel van het onderzoeksproject kijkt Wicke samen met een van haar studenten hoe bedrijven als Nestlé en Coca Cola over hun emissies en duurzame ambities rapporteren. ‘Willen ze verduurzamen, gebruiken ze carbon credits en zo ja: hoe betrouwbaar is hun gebruik van carbon credits?’ 

Dichter bij huis zijn Wicke en collega’s betrokken bij het reisbeleid van de Radboud Universiteit. In het nieuwe beleid nemen medewerkers de trein als ze minder dan zeven uur hoeven te reizen naar hun bestemming. Wanneer ze toch moeten vliegen, spoort de universiteit afdelingen aan om te compenseren voor de uitstoot. ‘Met ons onderzoek kunnen we adviseren bij het kiezen van betrouwbare projecten om te compenseren voor de uitstoot.’

Samenwerking zoeken

In haar werk zoekt Wicke de samenwerking met wetenschappers uit andere disciplines. ‘Duurzaamheidsuitdagingen zijn complex. Daarom moeten we meerdere expertises samenbrengen. Binnen ACHIEVE werken we samen met onderzoekers van de faculteit der Managementwetenschappen, maar er zijn nog veel meer waardevolle perspectieven. Denk aan juristen, sociale wetenschappers en ethici. We hebben al die kennis meer dan nodig.’

8 maart Internationale Vrouwendag

Birka Wicke is op 8 maart een van de sprekers tijdens het evenement Vrouwen in de spotlights, waar drie vrouwelijke wetenschappers een lezing geven over hun onderzoek rond actuele vraagstukken. Dit evenement is onderdeel van de viering van Internationale Vrouwendag aan de Radboud Universiteit. 

Meer informatie en aanmelden

Foto: Markus Spiske via Unsplash

Contactinformatie

Thema
Duurzaamheid