Radboud Universiteit
Zoek in de site...

De Bijzondere Collecties in beweging: twee recente acquisities

Datum bericht: 29 maart 2021

‘Beetje laat’, stond er op het pakket. Onlangs werd een boek uit de achttiende eeuw terugbezorgd bij de Universiteitsbibliotheek van de Radboud Universiteit, tientallen jaren nadat het geleend was. Een bijzondere ‘aanwinst’. En ook recent toegevoegd aan de Bijzondere Collecties: een héél klein boekje met een goudgeborduurde boekband. Conservator Bijzondere Collecties Eefje Roodenburg vertelt waarom deze boeken zo bijzonder zijn.

Almanakje met vergulde boekband

Het kleine boekje blijkt een almanakje voor het jaar 1766 te zijn, gedrukt te Luik, door J. Dessain. Eefje: ‘Dit boekje is vrij recent aan ons geschonken door het Erfgoedcentrum Nederlands Kloosterleven in Sint Agatha. De UB bezit weinig geborduurde boekbanden, wat dit boekje een welkome aanvulling maakt. Extra bijzonder is dat dit exemplaar het enige is in Nederland en België.’ 

Ooit was dit bandje uitbundig goudgekleurd, maar door het vele gebruik zijn zowel de kleur van het garen als de afbeelding in het midden zeer vervaagd. Eefje: ‘Hoe het komt dat het bandje zoveel slijtage door gebruik laat zien, terwijl een almanak inhoudelijk maar een jaar meegaat, is eigenlijk vrij simpel: het bandje werd steeds weer hergebruikt, om een nieuw boekblokje voor weer een nieuw jaar. Het boekblok zat slechts heel losjes in de band.’

Het boekje is inmiddels opgenomen in de Bijzondere Collecties. ‘Zo'n boekje kunnen we eigenlijk niet zo in de kast zetten. Het is te kwetsbaar en vrij klein, waardoor risico op schade groot is. Daarom heeft de restaurator er een beschermend doosje omheen gezet en is het boekblok verstevigd.’

Beschrijving almanak

Titel: Etrennes mignonnes pour l'an de N. Seigneur M.DCC.LXVI.
Impressum: A Liege, chez J. Dessain, 1766
Opgenomen in de collectie onder de signatuur: OD c 2242

Zeldzame liedbundel

Het per post terugbezorgde boek is een driehonderd jaar oude druk met Hollandse liedjes. Er zijn nog slechts twee andere exemplaren bekend in Nederland. Het is niet helemaal duidelijk vanaf wanneer het boek uitgeleend is geweest. ‘In elk geval dertig jaar geleden, maar de kans is best aanwezig dat het nog veel eerder de UB heeft verlaten dan in de jaren 90.’

Eefje: ‘Bijzonder aan dit boek is dat het volledig is gegraveerd. Als het een boek met alleen teksten was geweest zou dat zeer uitzonderlijk zijn geweest; hoe dat is voor muziekboeken is voor ons nog een vraag. We weten wel dat er al lang voordat dit boek werd gedrukt muziek werd gedrukt met losse loden blokjes.’

Een mooi detail is dat de originele titelpagina van het eerste deel is vervangen voor een handgeschreven versie. ‘Uiteraard zo goed mogelijk gelijkend op het origineel.’ Het boek bevat geen of vrijwel geen handschriftelijke aantekeningen van eerdere gebruikers. Wel zitten er een briefje en een aantal snippers met aantekeningen in, vermoedelijk van degene die het boek hiervoor lang geleend heeft.

Eefje: ‘Overigens is er aan het begin van de jaren 70 van de vorige eeuw een replica uitgebracht van dit werk, maar niet van ons exemplaar. Ons exemplaar staat wel in die uitgave genoemd. Inmiddels begin ik te vermoeden dat het boek wel eens uitgeleend zou kunnen zijn geweest vanwege de productie van die replica.’

Lees ook het artikel dat De Gelderlander schreef over de liedbundel, of bekijk de uitzending van Goedemorgen Nederland (vanaf 7.05 minuten).

Beschrijving liedbundel

Titel: Oude en nieuwe Hollantse boeren lieties en contredansen
Impressum: Amsterdam, door Le Gene (begin 18e eeuw)