Sabine Oertelt
Sabine Oertelt

Veiligheid onder artsen als basis voor diversere geneeskunde

TLC-voucherproject
Looptijd
2022 tot 2023
Projectleden
prof. dr. S. Oertelt (Sabine) , Linda Modderkolk
Projecttype
Onderwijs

Aanleiding

Sekse en gender zijn van grote invloed op de toegang tot gezondheidszorg, behandelingen en de algemene staat van de volksgezondheid. Toch worden deze factoren in biomedische onderwijsprogramma’s nog altijd verwaarloosd. Hoe kan een veilige sfeer in het onderwijs bijdragen aan de implementatie van sekse- en gendergerelateerde onderwerpen in biomedische curricula?

Het opnemen van sekse- en gendersensitieve thema’s in het onderwijs voor geneeskundestudenten vereist een geheel nieuwe benadering als het gaat om het ondersteunen van studenten in het ontwikkelen van kritische, zelf-reflectieve en empathische vaardigheden rondom die thema’s.

Uit eerder onderzoek onder studenten is namelijk gebleken dat er een expliciete behoefte aan veiligheid bestaat als het gaat om het bespreken van sekse- en gendergerelateerde onderwerpen in de geneeskunde. De huidige manier van onderwijs geven faciliteert het gevoel van veiligheid echter onvoldoende.

Gewenste oplossing

Het doel van dit voucherproject is het ontwikkelen van een transformatieve onderwijsstrategie waar geneeskundestudenten in een veilige omgeving kunnen leren over psychosociale vraagstukken als sekse- en gendersensitieve geneeskunde. Die strategie is gebaseerd op theorie, maar gericht op de praktijk waarin ook de eigen ervaringen en positie van studenten een rol spelen. 

Plan van aanpak

Om te verkennen welke rol kan worden toegewezen aan de factor veiligheid binnen een transformatieve onderwijssetting, organiseeren Sabine Oertelt-Prigione en Linda Modderkolk een weeklange Summer School voor artsen, onderzoekers en ondernemers uit verschillende landen. Tijdens deze week observeren en onderzoeken ze hoe ideeën rondom veiligheid voor medicus en patiënt worden gevormd. Er worden verschillende onderzoeksmethoden gebruikt om de workshops en groeps- en zelfreflecties vorm te geven. Participanten worden geobserveerd en geïnterviewd. Ook worden focusgroepen en creatieve interventies ingezet. Aan de hand hiervan kan de basis worden gelegd voor de transformatieve onderwijsstrategie.

Resultaten

Tijdens de vijfdaagse Summer School onderzochten deelnemers sekse- en gendervraagstukken vanuit het perspectief van de patiënt. Tegelijkertijd reflecteerden zij op hun eigen ideeën, steretypen en ontwikkeling als professional. De deelnemers werkten onder meer aan uitdagende groepsopdrachten met behulp van een digitale inspiratiebox, bezochten de tentoonstelling ‘Komt een mens bij de dokter’ en reflecteerden daarop. Vervolgens ontwikkelden zij oplossingen voor concrete sekse- en gendervraagstukken in de zorg, zoals onbegrepen hartklachten bij vrouwen en uitdagingen in de transgenderzorg. 

Oertelt en Modderkolk kijken terug op een zeer succesvolle Summer School, die ook door de deelnemers positief werd ervaren. Vooral de actieve werkvormen en de bijbehorende autonomie werden gewaardeerd. Voor een volgende editie is het belangrijk om interactieve werkvormen goed af te wisselen met interpersoonlijke uitwisseling en individuele reflectie. Daarnaast kunnen presentaties over sekse en gender deelnemers meer inhoudelijk houvast en veiligheid bieden om op voort te bouwen.  

Uit het onderzoek kwam naar voren dat een gevoel veiligheid onder de deelnemers een noodzakelijke, maar paradoxale voorwaarde voor leren is. Zonder veiligheid kan er niet worden geleerd, zeker niet bij gevoelige onderwerpen als sekse en gender. Tegelijkertijd hielden deelnemers zich soms juist in bij het stellen van vragen en geven van input, omdat zij hun eigen gevoelens en die van anderen wilden beschermen om op die manier de veiligheid te behouden. Dit kan leiden tot suboptimale leeruitkomsten. Daarom is het belangrijk om vooraf gezamenlijk afspraken te maken over wat veiligheid betekent, hoe een veilige leeromgeving wordt gecreëerd en hoe gevoelige onderwerpen in het onderwijs besproken kunnen worden. 

Benieuwd naar meer?

Lees de hele publicatie van Linda Modderkolk, Lori van den Hurk en Sabine Oertelt-Prigione.

Financiering

Dit project wordt gefinancierd door een TLC-voucher van het Radboud Teaching and Learning Centre. Dit voucherprogramma is bedoeld om projecten op te zetten op het gebied van onderwijsvernieuwing, docentontwikkeling en onderwijsonderzoek.

Bekijk alle voucherprojecten

Contactinformatie

Wil je meer weten? Neem gerust contact op met de voucherprojecthouder.