Zoek in de site...

Frans

Lesmateriaal Domein F

Met onderstaande lesideeën kun je als docent op een eenvoudige manier de universiteit de klas in halen. De lesideeën kunnen naar  eigen inzicht worden aangepast en ingezet. Dit materiaal zal up-to-date gehouden worden en door de Teachers in Residence en de opleidingen met enige regelmaat worden aangevuld met nieuw lesmateriaal.

Lesideeën

Illustratie: Roel Venderbosch

Sociolinguistiek: Een themales over Franse leenwoorden in het Nederlands en de eeuwenoude veranderlijkheid van talen.

We maken geregeld onze excuses, zijn van ons à propos of hebben een déjà vu op het moment suprême. We dineren gesoigneerd in een restaurant of café, waar we een entrée of dessert bestellen om na afloop nonchalant over het trottoir te flaneren en ons zo te amuseren.

Zonder dat we het ons realiseren gebruiken we dagelijks talloze leenwoorden die oorspronkelijk afkomstig zijn uit het Frans. Het integreren van leenwoorden in een taal is een eeuwenoud en natuurlijk proces. Wat valt er in een notendop over dat proces te vertellen? In hoeverre zijn leerlingen in staat leenwoorden te herkennen, te vervangen door een alternatief en tegen welke taalspecifieke nuances loop je aan wanneer je zeg maar een soort van zin wil vertalen van het Nederlands naar het Frans of andersom? Het komt allemaal aan bod in deze interactieve, informatieve themales die eveneens uitnodigt tot een discussie over actualiteit in klassenverband.

Vertalen: De kunst van het vertalen; de dilemma’s van de vertaler die trouw wil blijven aan de originele tekst. Hoeveel creativiteit en lef is nodig voor een adequate vertaling?

Stiekem ontdekken leerlingen met grote regelmaat dat het vertalen van Nederlands naar Frans helemaal niet zo eenvoudig is, al is het maar omdat ze (jammer genoeg) Google Translate inzetten en erachter komen dat deze ‘jij’ als ‘vous’ vertaalt, of dat de docent in de feedback nog talloze fouten heeft kunnen aanstrepen, terwijl ze dachten een betrouwbaar vertaalprogramma gebruikt te hebben. Leerlingen gaan bij het schrijven van een Franse tekst uit van het Nederlands en gaan dan heel letterlijk te werk. In deze les(sen) zullen zij leren dat er heel wat meer komt kijken bij het maken van een goede vertaling en dat het niet zo eenvoudig is als woord voor woord de tekst vertalen, maar dat het een haast creatief en scheppend proces is waar een uitstekende beheersing van de taal voor nodig is.

Nadat de leerlingen eerst inventariseren welke verschillende soorten vertalingen er zijn (van een gebruiksaanwijzing tot middeleeuwse poëzie), worden zij geïntroduceerd in de wereld van de literaire vertalers en de kwaliteiten die deze nodig hebben om trouw te blijven aan de oorspronkelijke tekst, terwijl de leesbaarheid in de doeltaal zo natuurlijk mogelijk moet zijn. Vervolgens krijgen de leerlingen enkele teksten voorgeschoteld die aansluiten op hun belevingswereld en/of toegankelijk zijn qua niveau. Het gaat om het origineel en een vertaling, zowel van Frans naar Nederlands als andersom, die zij analyseren aan de hand van een serie vragen die hen uitnodigt kritisch te kijken op taal- en betekenisniveau en aanzet eventuele alternatieve vertalingen aan te dragen. Dankzij deze activiteiten leren zij de rijkdom van teksten kennen en zullen zij de volgende keer met andere ogen een vertaling lezen.

Letterkunde: Het pleidooi van Victor Hugo in Le Dernier Jour d’un condamné; een politiek standpunt in een literair jasje.

Via tekstanalyse, naar oordeelsvorming en een discussie waarin dit negentiende eeuwse werk ineens actueel wordt.
«Et je suis retombé sur ma chaise, sombre, désert, désespéré. À présent ils devraient venir ; je ne tiens plus à rien ; la dernière fibre de mon cœur est brisée. Je suis bon pour ce qu’ils vont faire. » Deze derde roman van één van Frankrijks grootste romantische schrijvers is een sterk voorbeeld van hoe literatuur kan worden ingezet voor politieke doeleinden.

Hugo, als geëngageerd schrijver ‘van het volk’, trachtte de onmenselijkheid van de doodstraf zichtbaar te maken dankzij een inkijkje in het dagboek van een terdoodveroordeelde. Vanuit de romantische opvatting dat een artiest niet vast moet zitten aan regels, durft Hugo het risico te nemen en verwoordt zijn pleidooi voor het afschaffen van de doodstraf. Alle inzet van Hugo ten spijt, duurde het nog anderhalve eeuw voordat in Frankrijk in 1981 de doodstraf werd afgeschaft. Een organisatie als Amnesty zet zich sinds 1977 nog altijd in voor wereldwijde afschaffing en voor het verdedigen van essentiële mensenrechten.

In hoeverre maakt het innerlijk monoloog van Hugo’s anonieme hoofdpersonage indruk op de leerlingen, die opgroeien in een moderne democratische rechtsstaat? Zijn zij het eens met Hugo dat de doodstraf ontoelaatbaar is, ongeacht wat iemand op zijn kerfstok heeft? En in hoeverre zijn de leerlingen van mening dat literatuur een (geschikt) middel is om een politiek standpunt kracht bij te zetten? Wanneer wel, en wanneer niet? Denk aan de ophef over de roman Sérotonine van Houellebecq, die begin 2019 verscheen en bestempeld werd als ‘vulgair, nihilistisch, pornografisch, seksistisch, vrouwonvriendelijk, homofoob, cynisch, populistisch, provocatief, conservatief, zwartgallig, fatalistisch, […]’ Een themales waarbij de originele Franse tekst kan leiden tot een discussie over de kracht van maatschappijkritische literatuur.

Het bijbehorende lesmateriaal is binnenkort te downloaden.