Zoek in de site...

Docentendag Nederlands: Huidig onderzoek voor nieuwe domeinen

Op woensdag 8 maart 2023 organiseert de afdeling Nederlandse Taal en Cultuur van de Radboud Universiteit, in samenwerking met het Radboud Pre-University College of Society en de Radboud Docenten Academie een nascholingsdag voor docenten Nederlands.

Huidig onderzoek voor Nieuwe domeinen

Het kan je niet ontgaan zijn: het vak Nederlands in het voortgezet onderwijs gaat vernieuwd worden. Tijdens studiedagen, curriculumbijeenkomsten, expertsessies en advieskringen buigen collega's zich over wat werkelijk belangrijk is om in de klas aan bod te komen. Hoewel de precieze tekst nog niet bekend is, kunnen we voorspellen dat het over deze domeinen gaat: Taalvaardigheid, Taal en taalgebruik en Cultuur.

Het onderdeel Taalvaardigheid lijkt van een afstandje op de huidige examendomeinen A (Leesvaardigheid), B (Mondelinge taalvaardigheid), C (Schrijfvaardigheid) en D (Argumentatieve vaardigheden). Taal en taalgebruik, dat uit de hoek van domein F (Oriëntatie op studie en beroep) getrokken zal worden, blijft niet meer beperkt tot taalweetjes of grammatica uit de onderbouwmethodes. De leerlingen moeten zich nu juist verdiepen in 'Systeem van taal' (grammatica), 'Gebruikers van taal' (sociolinguistiek) en 'Context van taal' (taalnormen tegenover werkelijk taalgebruik). En cultuur? Dat wordt meer dan alleen examendomein E (Literatuur), want er zal ook aandacht komen voor taalexpressie.

Tijdens deze docentendag zullen drie collega's van de opleiding Nederlands hún onderzoek op het gebied van een aantal van de toekomstige domeinen presenteren en aansluitend proberen we nu al lesideeën te bedenken voor toepassing op school.

Programma

14.15 - 14.30 Aanmelden en ontvangst
14.30 - 14.40 Opening

Prof. dr. Paula Fikkert

14.40 - 15.00 Het proces van vakvernieuwing Nederlands Drs. Robert Chamalaun (Levende Talen)
15.00 - 15.50 Spread the new(s): 17e-eeuwse krantentaal Machteld de Vos, MPhil
15.50 - 16.05 Pauze
16.05 - 16.55 De invloed van achtergrondgeluid op communicatie Dr. Susanne Brouwer
16.55 - 17.10 Pauze
17.10 - 18.00 Humorschandalen en de urgentie van populaire cultuur binnen het schoolvak Nederlands Dr. Ivo Nieuwenhuis
18.00 - 19.00 Diner
19.00 - 20.45 Hoorcollege over Beitelaar  (2022) van Ted van Lieshout Linda Ackermans MA

Meer informatie en aanmelden

Deze nascholingsdag vindt plaats op de campus van de Radboud Universiteit. De kosten voor deelname bedragen € 125,- per persoon inclusief diner en certificaat van deelname. Je doet de betaling via Ideal, PayPal of creditcard op de volgende pagina. Je ontvangt na aanmelding een bevestiging/factuur voor declaratie bij je werkgever. Bij annulering na 27 februari 2023 worden er annuleringskosten in rekening gebracht (50% van het inschrijfgeld).

Er geldt een gereduceerd tarief (€ 110,-) voor deelnemers van de cursus Recente Nederlandse en Vlaamse Letterkunde. Heb je je aangemeld voor deze cursus? Meld je dan aan voor de docentendag via onderstaande button.

Neem voor meer informatie contact op met het Radboud Pre-University College of Society via pucofsociety@let.ru.nl of telefonisch of via WhatsApp: 06-31132898.

Inhoud

Spread the new(s): 17e-eeuwse krantentaal

Dankzij honderden vrijwilligers hebben we sinds vorig jaar beschikking over een geweldige bron voor historisch taalkundig onderzoek: het Couranten Corpus, bestaande uit meer dan 6.000 overgetikte Hollandse kranten uit de jaren 1618 tot 1700. De krant als genre ontstond aan het begin van die eeuw in Duitsland, en vond al snel haar weg naar Nederland, dat spoedig uitgroeide tot een belangrijk internationaal nieuwscentrum. Hoewel we geen exacte oplagecijfers hebben, kunnen we uit indirect bewijs opmaken dat de kranten bedoeld waren voor en gelezen werden door een breed publiek. Kranten kunnen daarmee worden gezien als het eerste massamedium, ideaal voor het verspreiden van bijvoorbeeld het Standaardnederlands, dat in diezelfde eeuw vorm kreeg.

Tijdens mijn presentatie laat ik zien hoe ik, binnen het project Spread the new(s): understanding standardisation of Dutch through 17th-century newspapers, onderzoek of kranten inderdaad een rol hebben gespeeld bij de verspreiding van het opkomende Standaardnederlands. Binnen dit project is tevens ruimte begroot voor het ontwikkelen van een educatieve module ten behoeve van (taalkundige profielwerkstukken in) het middelbaar onderwijs, dus ik kijk ik ernaar uit na afloop van mijn presentatie van gedachten te wisselen over hoe we die module, met de werktitel: ‘Krantentaal vroeger en nu’, het beste kunnen vormgeven.

De invloed van achtergrondgeluid op communicatie

In ons dagelijks leven is er vaak achtergrondgeluid aanwezig. Bijvoorbeeld, in sociale gelegenheden zoals in restaurants, cafés of winkels wordt vaak muziek gedraaid of hoor je andere mensen op de achtergrond met elkaar praten. Aan de hand van een aantal wetenschappelijke studies laat ik zien welk type achtergrondgeluid het lastigst is om te negeren en welke factoren (bijv. gebaren) kunnen helpen om de verstaanbaarheid van een gesprekspartner te verhogen. Daarnaast leg ik uit of het uitmaakt of je in deze gevallen naar je moedertaal of een vreemde taal luistert.

Humorschandalen en de urgentie van populaire cultuur binnen het schoolvak Nederlands

Volgens mijn functieomschrijving ben ik letterkundige, maar in mijn onderzoek staat zelden een canonieke literaire tekst centraal. Liever pas ik methodes als de ideologiekritische leeswijze toe op populaire cultuur. Zo ontdekte ik al vroeg dat de ‘letterkundige bril’ zich prima leent voor de analyse van onder meer pamfletten, spotprenten, televisieprogramma’s en cabaret.

Inmiddels zijn we een aantal jaar verder, en ben ik in de afrondende fase van een boek over naoorlogse Nederlandse humorschandalen: publieke relletjes naar aanleiding van grappen. Meer en meer ben ik ervan overtuigd geraakt dat wie het onderdeel ‘cultuur’ van het vak Nederlands louter bestudeert aan de hand van traditionele genres als de roman of het gedicht een boel waardevols mist.

In mijn presentatie zal ik daarom een pleidooi houden voor de radicale integratie van de populaire cultuur in het schoolvak Nederlands. Ik gebruik daarbij mijn onderzoek naar humorschandalen als voorbeeld. In die schandalen komt namelijk veel samen wat ons vak maatschappelijk relevant en urgent maakt: de verknooptheid van taal en politiek, de rol van (nieuwe) media in onze beleving van cultuur en de dunne grens tussen spel en ernst en hoe op die grens te balanceren.