Zoek in de site...

Weer bij elkaar

"¡Hola!, ¿qué tal?", "¡Cuánto tiempo, qué alegría!". Bekende en onbekende gezichten. Groeten en alvast een beetje bijpraten bij de koffie. Badges en tasjes worden uitgedeeld bij de registratie. Het was eindelijk zover: donderdag, 14 oktober, iets voor voor drieën, de docentendag Spaans op de Radboud Universiteit gaat van start.

We werden verwelkomd door Brigitte Adriaensen, hoogleraar Spaanse Taal en Cultuur. Brigitte vertelde ons over het project om de website Platform Spaans op te richten en de feestelijke lancering ervan in het voorjaar van 2022, met zoveel mogelijk docenten en leerlingen Spaans op de Radboud Universiteit te vieren.

Daarna zijn we gestart met een workshop over literatuuronderwijs van Nina Kremers, vakdidactica Spaans aan de Radboud Docenten Academie. Na het delen en bespreken van onze definitie van literatuur en een tussenstop bij de TED-talk van Jelle Jolles over de grote invloed van stimulerende context op de ontwikkeling van het (tiener)brein, heb ik kennis gemaakt met de meervoudige benadering van MVT-literatuuronderwijs van Bloemert. Dit model heeft vier benaderingen: tekstgericht, contextgericht, taalgericht en lezersgericht. Vooral de lezersgerichte benadering heeft speciale aandacht gekregen omdat zij niet vaak wordt gebruikt en zij autonomie en motivatie van de leerlingen en het loslaten door docenten bevordert. Een belangrijk punt dat ik meeneem uit deze workshop is dat, door delen en bespreken van leeservaringen met of tussen leerlingen, we elkaar kunnen leren kennen en respecteren en dat dit proces ons doet groeien. Afhankelijk van het niveau van de leerlingen, kan het uitwisselen in het Spaans, in het Nederlands of in een combinatie hiervan.

We gingen aan de slag met het werk van een Spaanse dichteres op haar Instagram-account en een selectie van korte gedichten van Antonio Machado van begin van de 20e eeuw: hoe zouden we de gedichten van beide auteurs met elkaar kunnen verbinden? Zouden we een account van Insta-poetry met de gedichten van Machado kunnen maken? Vervolgens hebben we de songtekst van een liedje over liefde en de aanslagen in Spanje op 11 maart 2004 besproken. We hebben een “stiftgedicht” ermee gemaakt door het schrappen van woorden uit de tekst en het presenteren van wat we overhielden als een gedicht. Deze werkvorm sprak me erg aan omdat de leerlingen, door het manipuleren van de woorden in de tekst, aan taal- en leesvaardigheid werken en ze een eigen tekst creëren. Tenslotte, hebben we in groepjes lesactiviteiten voor deze tekst ontworpen met gebruik van het model van Bloemert. Nina rondde de workshop af met de eerste zinnen van Don Quichot en haar inspirerend pleidooi dat “todos somos hidalgos de la literatura”.

Het onderwerp van de tweede workshop was hoe we kunst en activisme kunnen verbinden. Het werd gegeven door Marloes Mekenkamp, onderzoekster aan de Radboud Universiteit. Zij doet promotieonderzoek naar poëzie en activisme in Mexico. Na een inleiding over het theoretisch kader van Stephen Duncombe over politieke weerstand, uit zijn boek Cultural resistance reader, hebben we vormen van politieke weerstand (content, vorm, activiteit en interpretatie) verkend door middel van projecten en bewegingen in de Spaanstalige wereld. Bijvoorbeeld, in Spanje de 15M-beweging, in Argentinië Radio La Colifara en in Cuba de beweging Movimiento San Isidro. Vervolgens hebben we ons gericht op feministische bewegingen in de Spaanstalige wereld: de oorsprong van de groene doek als symbool van deze protesten in de pro-abortus protesten in Argentinië, de Chileense performance “Un violador en tu camino” en de verspreiding van de beweging “Ni una menos” vanuit Argentinië naar landen zoals Mexico en Spanje. Als voorbeeld van verbinding tussen kunst en activisme hebben we gewerkt met een gedicht uit 2014 als reactie op een gedicht van Pablo Neruda. Verschillende docenten hebben hun standpunt naar voren gebracht over deze feministische interpretatie. Daarna hebben we ideeën besproken over hoe we deze twee gedichten zouden kunnen aanbieden aan onze leerlingen. Er heerste een geanimeerde sfeer tijdens dit groepswerk en deze betrokkenheid zette zich voort in de nabespreking van onze lesideeën. Het mondde spontaan uit in een debat over de voor- en nadelen van het behandelen in de les van onderwerpen, zoals gendergerelateerd geweld, die gevoelig kunnen liggen bij onze leerlingen. Als afsluiting verkenden we de opties van een middenweg in de vorm van een liedje over vrouwen, met een hoopvolle toon en met de focus op de maatschappelijke situatie in de Spaanstalige wereld.

De slotconferentie werd ingeleid door de ambassadeur van Colombia, Fernando Antonio Grillo Rubiano. Hij vertelde ons met enthousiasme over zijn doel om de Colombiaanse culturele rijkdom in Nederland dichter bij docenten en middelbare scholieren te brengen. De antropoloog Alejandro Munévar Salazar van het Instituto Caro y Cuervo heeft ons in een videoconferentie een presentatie gegeven over “colombianismos”: woorden met een andere betekenis in (delen van) Colombia dan in andere Spaanstalige landen. Hij nam ons mee in het proces van antropologisch onderzoek naar taalgebruik, met als doel dit onderdeel van cultureel erfgoed te bewaren en te beschermen. Wat mij het meest is bijgebleven is hoe woorden ons verhalen vertellen over manieren van denken en manieren van de wereld zien, zodat ze bijdragen aan elkaar leren kennen en elkaar begrijpen in onze verschillen: van personen in andere plaatsen of in andere gemeenschappen tot personen in andere historische tijdperken. De tijd vloog voorbij door Alejandro’s opgewekte verhalen over woorden zoals alcohol en guacas en babynamen zoals Covid de Jesús.

Gezellig samen dineren in De Refter. De gesprekken bij de wijn en thuisgemaakte empanada’s die de ambassadeur voor bij de borrel had meegenomen. Nieuwe collega’s leren kennen. Betrokken interactie tussen collega’s, zowel uit het voortgezet onderwijs als uit het wetenschappelijke onderwijs. Alle opgedane kennis en inspiratie. Het was voor mij genieten, we waren weer bij elkaar. ¡Hasta la próxima vez!