Zoek in de site...

Hoe verloopt het leven?

geschiedenis1

Elk mens doorloopt een aantal fasen in zijn leven (kind, jeugdige, volwassene, bejaarde). We beschouwen dat vaak als iets vanzelfsprekends. Toch is de manier waarop mensen met deze levensloop omgaan geen onveranderlijk gegeven. In andere culturen of in eerdere perioden van de geschiedenis bijvoorbeeld, verschillen de definities over wat men onder 'een jongere' verstaat of vanaf welke leeftijd iemand 'oud' is, enzovoorts. Zulke definities en indelingen zijn niet alleen van belang voor de leeftijdsgroepen, maar zeggen ook iets over de samenleving in totaal. Je vindt dan ook interessante studies over de menselijke levensloop bij uiteenlopende wetenschappen als sociologie,  antropologie en geschiedenis.

Interessante vragen

  • Wat is de huidige opvatting in de westerse wereld over de fasering van het menselijk leven? Is dat één opvatting die zowel in het recht, het onderwijs en de reclame hetzelfde is?
  • In hoeverre wijken de opvattingen in de westerse wereld af van die in andere delen van de wereld (Azië, Afrika, Zuid-Amerika)?
  • Zou de levensloop van mensen die leefden rond 1850 dezelfde zijn als de onze? Zo ja, waarom is dit zo constant, en zo nee, waarin zitten de verschillen en waarom zijn ze opgetreden?
  • Bij alle verhalen over ontgroening en vergrijzing van de samenleving zou men haast vergeten dat ook deze problematiek afhankelijk is van definities. De Franse historisch-demograaf Patrice Bourdelais bijvoorbeeld heeft voor Frankrijk onderzocht wat men onder 'oud' verstaat. Gek genoeg is dat al vanaf de 18de eeuw 'boven de 60 jaar'. Toch kan men de 60-jarige van vandaag de dag moeilijk vergelijken met zijn leeftijdgenoot in de tijd van Napoleon. Als je dit meeneemt in beschouwingen over 'vergrijzing', zou er dan niet een ander, en wellicht minder somber, beeld geschetst kunnen worden? Is 'vergrijzing' niet een overschat probleem?
  • Waarom worden vrouwen ouder dan mannen? Waarom zijn er zulke grote verschillen in levensverwachting tussen regio's en sociale groepen binnen Nederland?
  • Welke verschillen zijn er in de loop van de tijd opgetreden in de opvattingen over en de positie van 17 à 18 jarigen. Welke rechten en plichten hadden je grootouders en ouders en in hoeverre verschilt dat van je eigen positie?
  • Welke verschillen zijn daarbij tussen mannen en vrouwen? Je kunt je overzicht uitbreiden door literatuur over dit onderwerp te raadplegen. Hoever je terug gaat in het verleden is afhankelijk van je eigen belangstelling. Naast of in de plaats van een verdieping in de tijd kan je je eigen situatie ook vergelijken met andere culturen.
  • Zijn er verschillen in levensloop tussen mannen en vrouwen?
  • Welke biologische, economische, religieuze en andere invloeden bepalen de rol die mannen en vrouwen op verschillende momenten in hun leven mogen spelen?
  • Zijn mensen, als gevolg van de secularisering en individualisering, meer in de gelegenheid om zelf hun levensloop te kiezen dan dat dit vroeger het geval was? Of gaat er onder de ogenschijnlijke verschillen toch een grote mate van overeenkomst schuil?

geschiedenis2

Literatuur

In de literatuurlijsten van deze boeken vindt men een enorme hoeveelheid nadere literatuur en statistische publicaties over het thema levensloop.

  • H.F.M. Peeters en F.J. Mönks (red.), De menselijke levensloop in historisch perspectief (Assen/Maastricht 1986).
  • Aart C. Liefbroer, Pearl A. Dykstra, Levenslopen in verandering: een studie naar ontwikkelingen in de levenslopen van Nederlanders geboren tussen 1900 en 1970 (Den Haag 2000).
  • J.P. Mackenbach, Ongezonde verschillen: over sociale stratificatie en gezondheid in Nederland (Assen 1994).

Links

  • Het NIDI (Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut). Met name het door dit instituut uitgegeven populair wetenschappelijke blad DEMOS biedt vele belangwekkende artikelen, met veel grafieken en plaatjes.
  • Het Centraal Bureau voor de Statistiek biedt veel nuttig materiaal, onder andere via STATLINE. Beide websites hebben trouwens vele 'doorklikmogelijkheden' naar andere interessante leveranciers van informatie.

Deze handreiking voor een profielwerkstuk is gemaakt door de Faculteit der Letteren.