Waarom spreken de grootste uitdaging blijft
Nederlanders behoren tot de beste niet-moedertaalsprekers van het Engels ter wereld. Toch voelen veel mensen zich onzeker wanneer ze actief moeten deelnemen aan een gesprek, reageren op onverwachte vragen of hun ideeën overtuigend moeten overbrengen. Om beter te begrijpen waar dat aan ligt, en vooral wat eraan te doen is, spraken we met twee van In’to’s experts Engels: docent en cursuscoördinator Myrte van Hilten en taal- en communicatietrainer Lorraine Faulds.
“Spreekvaardigheid blijft vaak achter bij andere vaardigheden,” vertelt Myrte. “Dat is ook niet zo gek, want terwijl je bij schrijven of lezen denktijd hebt en dingen kunt opzoeken, moet je als je praat natuurlijk ‘live’ taal produceren.” “Het is ook lastiger zelf te oefenen,” vult Lorraine aan. “Mensen hebben vaak te weinig gelegenheid om Engels te spreken in die situaties die ze het lastigst vinden, en daardoor blijft het spannend en onwennig.”
Het ligt (waarschijnlijk) niet aan je grammatica
“Mijn grammatica is niet goed genoeg,” horen Myrte en Lorraine vaak van mensen die hun Engels willen verbeteren. Maar bij gevorderde sprekers blijkt dat vaak niet écht de reden dat het niet lukt om effectief te communiceren. “Natuurlijk heb je grammatica nodig,” zegt Myrte, “maar het is eigenlijk helemaal niet zo belangrijk voor communicatie en begrip. Het probleem zit vaker in de onzekerheid over die grammatica, en over je taalvaardigheid in het algemeen.” Dit fenomeen staat bekend als ‘Foreign Language Anxiety’, een vorm van spreekangst. Mensen zijn bang om dom over te komen, of minder serieus te worden genomen als hun Engels niet perfect is. “Maar juist door deze angst functioneren de hersengebieden die je nodig hebt voor taal, minder goed,” weet Lorraine. “Daardoor spreek je minder vloeiend en kom je lastiger op de juiste woorden.”
Door de angst om fouten te maken, functioneren je hersenen minder goed en kom je lastiger op de juiste woorden
Bovendien zorgt onzekerheid er soms voor dat mensen bepaalde gesprekssituaties vermijden. Terwijl het actief gebruiken van de taal juist essentieel is om beter te worden. “Onderzoek laat zien dat mensen die vaker het woord durven te nemen of een gesprek aangaan, ook sneller vooruitgaan in hun taalvaardigheid. Zij krijgen zo automatisch meer oefening en daardoor groeit niet alleen hun taalvaardigheid, maar ook hun zelfvertrouwen. Kortom: durven spreken is eigenlijk veel belangrijker dan perfecte grammatica.”
Aanpassen aan de context
Hoewel onzekerheid bij velen een rol speelt, is dat niet de enige uitdaging waar gevorderde Engels-sprekers tegenaan lopen. “Als je een goede basis hebt in het Engels, is de volgende stap om je communicatie aan te passen op de situatie,” legt Myrte uit. “In een werkoverleg gebruik je andere woorden en uitdrukkingen dan in een gesprek met een vriend, en je praat ook weer anders in een telefoongesprek met een klant. Dat schakelen en nuance aanbrengen afhankelijk van de context, is iets wat je gericht moet oefenen in realistische situaties.”
Een voorbeeld van een situatie waarbij veel mensen merken dat hun Engels tekortschiet, is vergaderen. “Dit horen we keer op keer terug,” vertelt Lorraine. “Veel dingen komen hierin samen: je moet spontaan kunnen reageren, vaak in het bijzijn van ‘belangrijke’ mensen, en je moet rekening houden met bepaalde conventies van ‘hoe het hoort’. Wanneer er verschillende nationaliteiten bij betrokken zijn, spelen ook nog invloeden van de eerste taal, wisselende taalniveaus en culturele verschillen een rol. Dit alles vraagt een hoop van je communicatievaardigheden.”
Van prima Engels naar professioneel Engels
Als jij regelmatig Engels gebruikt op je werk of tijdens je studie, maar toch af en toe vastloopt, vraag je je misschien af: hoe kom ik verder? Hoe zet ik de stap van ‘prima Engels’ naar ‘professioneel Engels’? Volgens Myrte en Lorraine zit de oplossing niet alléén in grammatica of woorden leren, maar in gericht oefenen met de situaties waarin je Engels daadwerkelijk gebruikt. “Door in een veilige leeromgeving te oefenen met realistische situaties, vergroot je je zelfvertrouwen,” zegt Lorraine. “Een ervaren trainer kan je feedback geven en helpen om jouw Engels te laten passen bij de context. Zo wordt de drempel steeds lager om ‘in het echt’ te spreken.”
Door in een veilige leeromgeving te oefenen met realistische situaties, vergroot je je zelfvertrouwen en wordt de drempel om 'in het echt' te spreken lager
“We zien dat toegepast leren echt werkt,” vertelt Myrte. “Recent heb ik iemand lesgegeven die op haar werk vaak in lange, wollige zinnen sprak waardoor niemand haar goed begreep. In de training hebben we met rollenspellen haar werksituatie nagebootst en geoefend met kort en krachtig communiceren. Toen ze dit in haar werk toepaste, merkte ze direct dat haar boodschap wél landde. Dat gaf haar zelfvertrouwen, waardoor het steeds beter lukte om helder en effectief te communiceren.”
Veranderende leerbehoeften vragen om een andere aanpak
Hoewel het taalniveau van veel Engels-sprekers dus al hoog is, is er nog steeds behoefte aan scholing. Die behoefte ziet er alleen anders uit dan vroeger: de focus verschuift van algemene taalbeheersing naar effectiever en zelfverzekerder kunnen communiceren in de situaties waarin mensen Engels moeten gebruiken. Dat inzicht vormde ook het uitgangspunt bij het vernieuwen van het cursusaanbod Engels van Radboud in’to Languages.
De lange, algemene taalvaardigheidscursussen hebben plaatsgemaakt voor compactere cursussen, met keuzeruimte om te werken aan wat voor jou belangrijk is. Daarnaast zijn er zes nieuwe workshops waarin je kort en krachtig met een skill aan de slag gaat – van presenteren tot spontaan Engels spreken. Dit maakt het cursusaanbod niet alleen meer resultaatgericht, maar ook toegankelijker – zowel qua tijdsinvestering als kosten.
In alle trainingen is spreekvaardigheid leidend. “We doen bijvoorbeeld veel rollenspellen en spreekoefeningen, waarbij cursisten ook zelf situaties uit hun eigen leven of werkpraktijk kunnen inbrengen,” aldus Lorraine. “Daarbij streven we ernaar om elke les zo praktisch mogelijk, maar ook leuk en gezellig te maken, en de druk weg te nemen om de perfecte spreker te zijn. Want vergeet niet: fouten maken, aarzelen, en zinnen opnieuw beginnen zijn allemaal natuurlijke onderdelen van communicatie.”
