Viviana Buizert - Foto Ramon Tjan
Viviana Buizert - Foto Ramon Tjan

Broker. Over de voor- en nadelen van adoptie | Film & gesprek met filosofen Femke Takes en Viviana Buizert

Wat zijn de voor- en nadelen van adoptie? Hoe verhouden biologische en sociale kanten van ouderschap zich tot elkaar? En hoe kunnen we ervoor zorgen dat het belang van het kind altijd voorop staat? Bekijk de film Broker waarin twee mannen een slaatje proberen te slaan uit te vondeling gelegde kinderen en denk samen met filosoof Femke Takes* na over de implicaties van adoptie.

*door ziekte kon Femke Takes niet aanwezig zijn. Viviana Buizert heeft Femke Takes vervangen.

Video | Podcast 

Maandag 16 januari 2023| LUX, Nijmegen Bekijk de aankondiging.

Verslag

Door Thijs Meeuwisse

Broker. Over de voor- en nadelen van adoptie

Adoptie is een gevoelig thema, zeker voor mensen die er direct bij betrokken zijn. De meningen over adoptie lopen sterk uiteen en zowel voor- als tegenstanders hebben goede en geldige argumenten. Tijdens het programma van Radboud Reflects en LUX ging filosoof Viviana Buizert samen met het publiek op zoek naar een genuanceerd gesprek over adoptie. Buizert is voorzitter van de Stichting Filosofie Oost-West en als geadopteerde is zij bovendien ervaringsdeskundige. Aansluitend op de lezing van Buizert en het gesprek, gemodereerd door programmamaker Liesbeth Jansen, werd de film Broker vertoond. Deze film vertelt het verhaal over twee “adoptiemakelaars” die te vondeling gelegde kinderen voor veel geld ter adoptie aanbieden aan kinderloze echtparen.

Viviana Buizert en Liesbeth Jansen - Foto Ramon Tjan
Viviana Buizert en Liesbeth Jansen - Foto Ramon Tjan

Ontworteld door adoptie

“Vanavond vertel ik een verhaal vanuit mijn eigen ervaring,” ving Buizert haar lezing aan. “Ik ben opgeleid als filosoof en daarnaast ben ik zelf geadopteerd. Ik sta hier omdat ik er belang aan hecht dat we over adoptie spreken als een ingrijpende levenservaring.” Buizert schetste eerst kort haar eigen achtergrond: “Mijn leven begon in 1985 in Colombia, maar door adoptie moest ik mijn leven voortzetten in Nederland. Ontworteld en ontheemd moest ik hier een bestaan opbouwen. Ik werd niet gespiegeld in de achtergrond die ik oorspronkelijk had.” Ze vervolgde: “Een uiterlijk dat niet opvalt op straat en ouders die van nature op je zijn afgesteld, dat zijn dingen die ik niet heb meegemaakt in mijn jeugd.”

Buizert kaartte aan dat de politiek zich te weinig bezighoudt met wezenlijke vragen over adoptie: “Beleidskeuzes gaan over wet- en regelgeving voor adoptie en voorlichting voor aspirant-adoptieouders. Maar over de onderliggende aannames wordt niet gesproken, terwijl die juist zo belangrijk zijn.” Als voorbeeld noemde Buizert vragen over de waarde van genetische verwantschap en of er zoiets bestaat als recht hebben op een kind.

Buizert: “Adoptie raakt aan diepe, existentiële vragen die te groot zijn om in je eentje op te lossen. Complexe bestaansvragen werpen obstakels op in het opbouwen van een gelukkig bestaan.” Buizert beargumenteerde dat de geestelijke gezondheidszorg voor geadopteerden tekortschiet: “Voor wat onder de oppervlakte ligt, is nauwelijks ruimte. Psychische nood wordt vertaald in diagnoses, maar onderliggende vragen worden zelden geadresseerd op een manier die recht doet aan geadopteerden.”

Het belang van het kind

In de film Broker vervaagt de scheidslijn tussen goed en slecht. Hoe zit dat bij adoptie in het algemeen, vroeg programmamaker Jansen zich af? Buizert: “De basale vraag is voor wie we aan adoptie doen. Vaak zeggen we dat adoptie in het belang is van het kind, maar het kind heeft vaak nog geen taal en is niet in staat zich te uiten. Het is dus aangewezen op anderen om zijn belangen te uiten. Dat maakt het adoptiekind kwetsbaar: er wordt altijd gepraat over jou en zelden met jou.” Jansen merkte op dat dit probleem speelt voor alle kinderen, niet alleen adoptiekinderen. Op de vraag hoe adoptiekinderen specifiek beter betrokken kunnen worden, antwoordde Buizert dat er een scheve balans bestaat tussen de investeringen die adoptie mogelijk maken en het aantal kinderen dat daadwerkelijk geadopteerd wordt. Buizert: “Ik ben geschrokken van het ideologisch krachtenveld dat bestaat om adoptie koste wat kost in de lucht te houden.”

Bestaan er gevallen waarin het wel degelijk in het belang is van het kind om geadopteerd te worden? Buizert: “Er bestaan inderdaad situaties waarbij het een goed idee is om een kind uit de oorspronkelijke context  te halen, bijvoorbeeld wanneer het een fysieke beperking heeft die hier beter te behandelen is.” Buizert merkte tevens op dat Nederland zich inspant om eerst alternatieven voor het kind te zoeken in het land zelf. “Maar in hoeverre is Nederland bevoegd om zich hiermee te bemoeien?” vroeg Buizert zich af. “We kunnen ook vraagtekens zetten bij de kwaliteit van jeugdzorg in Nederland.”

Wat is familie?

Een terugkerende vraag in de film is wanneer je kunt spreken van familie. Buizert zag dit als volgt: “Mijn voorlopige antwoord is dat je je familie kunt kiezen. Daar zit iets verdrietigs aan. Mijn biologische familie is in mijn dagelijks leven niet aanwezig maar blijft wel altijd in de achtergrond, in mijn hart, als een gemis. Met dat gemis kun je omgaan, je kunt hier een bestaan opbouwen, maar dat gemis kleurt vaak hoe goed je in staat bent de keuzes te maken waar iedereen voor komt te staan.”

Buizert heeft haar biologische familie bezocht. Hoe was dat? “Het voelde een beetje als uit de kast komen richting mijn adoptieouders,” vertelde Buizert. “Ik had de luxe mijn biologische moeder snel te vinden, maar de ontmoeting was surrealistisch. Zij is weliswaar een bloedverwant, maar door mijn levensloop is ze een totale vreemde voor me geworden.” Een andere vraag is hoe je die relatie met je biologische familie voortzet. Buizert: “Mijn zoektocht leverde resultaat op, maar wat ga ik doen nu ik haar heb gevonden? We hebben geen gedeelde taal of geschiedenis. Het blijft zoeken naar een goed ritme.”

Zaal LUX Broker - Foto Ramon Tjan
Zaal LUX Broker - Foto Ramon Tjan

Aankondiging

Wat zijn de voor- en nadelen van adoptie? Hoe verhouden biologische en sociale kanten van ouderschap zich tot elkaar? En hoe kunnen we ervoor zorgen dat het belang van het kind altijd voorop staat? Bekijk de film Broker waarin twee mannen een slaatje proberen te slaan uit te vondeling gelegde kinderen en denk samen met filosofen Femke Takes en Viviana Buizert na over de implicaties van adoptie.

Broker

De kleermaker Sang-hyun haalt samen met zijn assistent Dong-soo te vondeling gelegde baby’s uit zogenaamde dropboxen om die voor veel geld ter adoptie aan te bieden aan kinderloze echtparen. De zaak raakt gecompliceerd wanneer de biologische moeder van hun laatste “aanwinst” zich meldt. De rechercheurs Soo-jin en Joo-young Lee liggen ondertussen op de loer om Sang-hyun bij een transactie op heterdaad te betrappen.

Kwalijke kanten van adoptie

Ook in Nederland waren de kwalijke kanten van adoptie de laatste tijd veelvuldig in het nieuws: kinderen die zonder toestemming van hun ouders zijn weggehaald of een valse identiteit kregen, adoptiebureaus die winst maakten bij de procedures. Te vaak was adoptie in feite kinderhandel.

Voorafgaand aan de film geeft filosoof Femke Takes een korte lezing en gaat in gesprek met gespreksleider Liesbeth Jansen en de deelnemers. Stel ook je eigen vraag!

Over de spreker

Femke Takes is filosoof van de Gedragswetenschappen aan de Radboud Universiteit. Als lid van de Afdeling advisering van de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming was ze betrokken bij het adoptieadvies dat is uitgebracht aan de minister. Ze promoveerde op een onderzoek naar het belang van het kind bij sperma- en eiceldonatie.

Contactinformatie

Wil je op de hoogte blijven van de activiteiten van Radboud Reflects? Schrijf je dan in voor de nieuwsbrief. 
Wil je verder denken over ethische vragen die spelen in jouw organisatie? Bekijk Radboud Reflects Professional – Ethische verdieping voor organisaties.

Organisatieonderdeel
Radboud Reflects
Thema
Diversiteit, Filosofie, Gedrag