Zoek in de site...

18|10|24 Laat ons ook ongelukkig zijn | Lezing door psychiater Dirk De Wachter

Laat ons ook ongelukkig zijn | Lezing door psychiater Dirk de WachterLaat ons ook ongelukkig zijn | Lezing door psychiater Dirk De Wachter | Wo 24 oktober 2018 | 19.30 – 21.00 uur | Stadsschouwburg Nijmegen, Keizer Karelplein 32H

Podcast | Video |  VOX - Dirk De Wachter pleit voor herwaardering van ongeluk | Radboud Recharge - 'Geef meer ruimte aan het ongelukkig zijn'

"Het was inspirerend, filosofisch en prikkelend voor het onderbewuste. Een mooie wijze van nieuw kijken naar huidige visie en de maatschappij." (Uit een deelnemersevaluatie)

We wonen in een van de gelukkigste landen van de wereld. Toch geven steeds meer Nederlanders aan ongelukkig te zijn. Wat zijn geluk en ongeluk eigenlijk? En hoe kunnen we omgaan met ongeluk? De grote zaal van de Stadsschouwburg zat vol met toeschouwers op zoek naar antwoorden op deze vragen. Dirk De Wachter, verbonden aan het Universitair Psychiatrisch Centrum van de Katholieke Universiteit Leuven en een van de bekendste psychiaters van België, stelt dat het obsessief nastreven van meer geluk averechts werkt en ons juist ongelukkiger maakt. In plaats daarvan moeten we meer ruimte creëren voor tegenslag. Na de lezing ging De Wachter in gesprek met theoloog en programmamaker Liesbeth Jansen.

Leven met lastigheden is de kunst van het leven

“We zetten in op gelukkig zijn als ultiem doel van het bestaan. Zo obsessief bezig zijn met geluk veroorzaakt veel misère”, begint De Wachter zijn lezing. Geluk wordt gezien als product van het autonome zelf. Dit creëert de illusie dat je als individu zelf verantwoordelijk bent voor je eigen geluk en lot. “Geluk wordt gezien als iets maakbaars, iets dat je zelf doet, en dat gemeten kan worden aan de lengte van je auto of de diepte van je zwembad.”

Foto: Ted van Aanholt

Zelfs als men gelukkig is, moet het nog altijd beter, wil men nog altijd meer grenzen verleggen om het succes nog origineler en fantastischer te maken. Dit leidt tot het probleem dat lastigheden naar de achtergrond verdwijnen. “Het aardse leven is af en toe moeilijk. Maar in een maatschappij die de illusie creëert dat alles altijd fantastisch moet zijn, hebben lastigheden geen plaats.” Juist kunnen leven met de lastigheden is volgens De Wachter de kunst van het leven.

Verbinding

Om ongelukkig te zijn moeten we vooral samenleven, stelt De Wachter. “De mens is een samenlevend zoogdier en moet de ongelukkigheid kunnen richten tot de ander. Als men er alleen voor staat met lastigheid dreigt men er ziek van te worden, als je er samen voor staat leidt het tot liefde en verbinding.” Maar er is in de samenleving steeds meer verbrokkeling: sociale structuren verdwijnen en er is steeds meer individualisme.

Volgens De Wachter is het ontbreken van verbinding de hel. “Als ongelukkigheid niet gedeeld wordt, wordt ze ingeslikt en wordt ze een ziekte. We kunnen gezond ongelukkig zijn door te delen.” Mensen hebben veel nood om zich aan elkaar te hechten, maar dat gebeurt te weinig. We zitten allen apart, met veel Facebookvrienden die we niet zien. De Wachter stelt dat deze nieuwe media tot een paradox hebben geleid. We hebben nog nooit zo veel mogelijkheden gehad om contact te maken, maar doordat we zo veel verbindingen online kunnen maken, zijn we afgeschermd van direct menselijk contact. “Juist het directe menselijke contact, en de mogelijkheid om elkaar te kunnen aanraken, hebben we nodig bij verdriet.”

Foto: Ted van Aanholt

Seinsvergessenheit

Buiten het gebrek aan menselijk contact signaleert De Wachter nog een probleem in de maatschappij: Seinsvergessenheit. “We zijn altijd maar bezig met doen, maar niet met het zijn. We zijn niet meer bedachtzaam aan het nadenken over wat we doen, of waarom we dat doen.” De Wachter benadrukt dat verveling heel belangrijk is, maar dat dat door nieuwe media steeds moeilijker wordt. “Ik denk dat het goed is als het brein even geen input heeft. We zijn veel te weinig bezig met het fundamentele denken: wat is de wereld? Wat is het goede leven?” Ook moeten we de tijd nemen voor het ongelukkig zijn. We moeten er niet van weglopen, maar het toelaten en er over praten.

De kleine goedheid

“Het belangrijkste is dat wij elkaar nodig hebben”, sluit De Wachter zijn lezing af. “We hebben innige individuen nodig. Gevoeligheid en kwetsbaarheid zijn nodig om samen te leven, terwijl de samenleving juist aanstuurt op onkwetsbaarheid en individualiteit. We moeten juist onze eigen kwetsbaarheid durven kennen en durven tonen.”De Wachter pleit voor ‘de kleine goedheid’, een partiële, kleine daad van goedheid tegenover de individuele ander. “De kleine goedheid is betekenisvol en wijst op een bescheiden en concrete goedheid, zonder te wachten op een organisatorische structuur die oplossingen brengt. Dit is veel belangrijker dan top-down oplossingen die lang op zich laten wachten. De kleine goedheid kan niet alles oplossen, maar kan wel iets goeds doen voor de ander. En juist van het goed doen voor de ander word je zelf ook gelukkig.”

Foto: Ted van Aanholt

Elkaars psychiater zijn

Na afloop van de lezing ging De Wachter in gesprek met Liesbeth Jansen. Jansen wees er onder meer op dat in verschillende Nederlandse kranten berichten stonden dat Nederlanders te snel naar de psycholoog stappen en vroeg of De Wachter die mening deelde. De Wachter vindt dat hulp heel toegankelijk moet zijn, maar: “Ik vind ook dat we wat meer elkaars psychiater moeten zijn in de gewone lastigheden van het leven. We moeten niet noodzakelijk naar de psychiater, maar we moeten elkaar vinden.”

Ook stelt De Wachter dat we vaker en eerder moeten nadenken over zingeving. “Vroeger werden vragen over zingeving behandeld in de kerk. Tegenwoordig denken we pas na over de zin van het leven bij tegenslagen. Ik ben daarom groot voorstander voor filosoferen vanaf jonge leeftijd. Het is fantastisch om te zien met welke antwoorden kleuters komen als je hen moeilijke vragen stelt.”

Geen grijzig leven, maar getemperd geluk

We zijn het vermogen verloren om het ongelukkige te laten zijn en te bespreken en hebben oververhitte verwachtingen van het leven. “Dit betekent niet dat ik pleit voor een grijzig, saai leven”, stelt De Wachter. “Ik ben een romanticus, fantastische momenten vind je niet op de Kaaimaneilanden, maar als je na een vervelende dag thuiskomt en in de armen van je geliefde wordt gesloten.” Het steeds maar streven naar meer geluk maakt juist ongelukkiger. “Nederland scoort een 7,8 in het internationale geluksonderzoek en nog zijn we bezig met de vraag hoe we dat kunnen verhogen.” De Wachter pleit voor getemperd geluk. “Probeer eens iets te doen voor iemand anders. Altruïstisch leven maakt uzelf ook gelukkiger.”

Door: Bas Nordkamp

Foto: Ted van Aanholt

Podcast:

Aankondiging

Wil je op de hoogte blijven van onze activiteiten? Schrijf je dan in voor de tweewekelijkse nieuwsbrief.