Zoek in de site...

Wat bezielt Trump?

A1_RR_Trump_NoMarks_02 jpegWhat is Trump doing?
Current Affairs Lecture
31 January 2017 
Foto's | Video | Podcast

"The best tweet I read lately was the one on the early morning of the twenty-first of January. It only read: ‘What’s taking the impeachment so long?’ It was even better than my own tweet: ‘The Earth seems to have survived the first day of the Trump presidency’. Both tweets can simply have been a bit premature." Lees de volledige column van Peter van der Heiden.

Wat bezielt Trump?

Met zijn decreten zwakte Trump Obamacare af, zette hij de subsidies stop aan non-profit-organisaties rondom abortussen en gezinsplanning, versnelde hij de aanleg van twee omstreden oliepijpleidingen, gaf hij het startschot voor de bouw van de muur tussen Mexico en de Verenigde Staten en dwong hij een immigratie- en vluchtelingenstop af. Wat bezielt Trump en wat wil hij bereiken? Welke gevolgen hebben zijn acties voor de democratie? Daarover spraken amerikanist Markha Valenta en politiek filosoof Tim Houwen tijdens een actualiteitencollege van Radboud Reflects en VOX.

Decreet

Amerikanist Markha Valenta legde uit dat de Amerikaanse president geen wetten kan maken. Die bevoegdheid komt alleen het congres toe. Hoe zit dat dan met decreten, zoals die nu door Trump worden uitgevaardigd? Valenta: “Decreten hebben het gewicht van een wet, maar zijn dat niet. Een decreet instrueert instanties over hoe ze een wet moeten uitvoeren.” Trump beweegt zich in de ruimte tussen de wet en de manier waarop de wet wordt uitgevoerd. Een decreet kan een aanvulling zijn op een wet, maar is tegelijkertijd ook een manier om een andere weg in te slaan dan het congres voor ogen had.

Guantanamo Bay

(c) Johannes FiebigWat zullen de gevolgen zijn van de decreten die Trump heeft uitgevaardigd? Er is nog een groot gat tussen een decreet en de werkelijke uitvoering ervan. Valenta: “Neem bijvoorbeeld de muur tussen de Verenigde Staten en Mexico waarover Trump rept. Hij zegt dat die muur er komt, maar vertelt niet hoe hij de bouw ervan gaat bekostigen. Zo zei ook Barack Obama in de eerste week van zijn termijn dat hij Guantanamo Bay zou sluiten, maar acht jaar later was dat nog niet gebeurd. Decreten kunnen dus een significante impact hebben, maar tegelijkertijd kan het ook gebeuren dat ze niet uitgevoerd worden.”

Bannon

En wie is toch de man achter Donald Trump, Steve Bannon? Trump riep voor hem de functie van chief strategist in het leven. Bannon mag zitting nemen in de nationale veiligheidsraad. Gelijktijdig heeft Trump de hoogste gezaghebber van het leger alsook de directeur van de nationale veiligheidsdiensten de wacht aangezegd. Het was gebruikelijk dat zij elk veiligheidsoverleg bijwoonden, maar Trump heeft ze verwijderd uit het permanente overlegorgaan. Bannon, die nu wél permanent lid is van de raad, heeft volgens Valenta geen ervaring in het leger, geen kennis van intelligence of andere politieke aspecten waarover de raad adviseert. “Hij was bankier bij Goldman Sachs en investeerde in de website Breitbart, een platform dat ruimte biedt aan onder andere antisemitische en anti-islamitische geluiden.” Dat zelfde platform speelde een belangrijke rol bij de opkomst van alt right, een racistische en nationalistische beweging. Bannon vertrekt vanuit de overtuiging dat er een oorlog heerst tussen het Westen en de islam”, benadrukte Valenta.

Populisme

(c) Johannes FiebigWat zijn de gevolgen van deze ontwikkelingen voor de democratie? Knaagt Trump aan de wortels van de democratie? Volgens politiek filosoof Tim Houwen hangt een antwoord op die vraag af van je kijk op democratie. Trump zou zelf betogen dat het volk de grootste autoriteit geniet. Hij ziet het volk als een homogene eenheid en wie de wens van het volk in de weg zit, is een hindernis. Houwen: “Wanneer je ervan overtuigd bent dat er één volk is met één wil, heb je geen redenen om te twisten of beraadslagen. Alle populistische partijen delen de gedachte dat het volk de extreme autoriteit geniet. Dat is een instrumentele visie op politiek: instituties zijn strategische middelen die enkel nuttig zijn als ze wat bijdragen aan een bepaald doel. Werpen ze een barrière op? Dan worden de instituten bestempeld als onwettig.”

Protest

Of Trump het nu leuk vindt of niet: protesten tegen zijn beleid zullen er zijn. Vlak na zijn inauguratie was er een grote Vrouwenmars, die waarschijnlijk meer mensen heeft gemobiliseerd dan de inauguratie van de Amerikaanse president. Ook op vliegvelden protesteerden mensen tegen het uitgevaardigde decreet om immigranten uit bepaalde landen te weren. Volgens Valenta mobiliseren zich op dit moment mensen die tijdens de verkiezing niet in actie kwamen. Van Amerikaanse vrienden vernam Valenta bijvoorbeeld dat mensen die zich eerder niet interesseerden voor politiek nu toch in actie komen. Daar blijft het niet bij: “Er worden rechtszaken tegen Trump gestart – de staat Washington daagt Trump vanwege zijn immigratieban”, aldus Valenta.

Technocratie

Eén van de bezoekers merkte op dat niet alleen Trump het geloof in de media en academia heeft verloren, maar dat ook zijn stemmers geen vertrouwen meer hebben in die instituten. Houwen beaamt dat. “De laatste jaren zagen die mensen steeds politici die claimden actie te ondernemen. Keer op keer konden die politici dat niet of ze lieten het na. Bovendien verschuift de nationale politiek steeds meer naar een supranationaal level – denk aan bestuursnetwerken zoals de Europese Unie en de Wereldhandelsorganisatie. Besluiten worden genomen door technocraten die niet langer zichtbaar zijn voor het publiek.”

Genius of mentaal gestoord?

Valenta voegde nog toe dat de decreten van Trump een grote symbolische kracht hebben. “Trump en Bannon slagen er in om een situatie te creëren waarin totaal geen duidelijkheid bestaat over de feiten en over de impact van de decreten. Hij creëert chaos. Tegelijkertijd triggert hij met de decreten reacties. Sommige mensen stellen dat er een duidelijke strategie schuilt achter wat Trump zegt, anderen vinden hem geen genius maar zeggen dat we te maken hebben met een mentaal gestoorde president die niet weet wat hij doet.”

Door: Karlijn Ligtenberg

Podcast:

Wil je op de hoogte blijven van onze activiteiten? Schrijf je dan in voor de tweewekelijkse nieuwsbrief.

Do you want to stay up to date about our activities? Please sign in for the English newsletter.