Zoek in de site...

Di 23|05|17 Blij zijn met je baan. Hoe doe je dat? | Filosofieworkshop

A1_RR_Baan_nomarksBlij zijn met je baan. Hoe doe je dat?
Filosofieworkshop met filosoof Stefan Schevelier
23 mei 2017

"De gespreksleider vond ik erg goed. Hij kon alle opmerkingen van de deelnemers in filosofisch perspectief plaatsen." (uit een deelnemersevaluatie)

Stefan Schevelier begint de workshop met een oerverhaal uit de filosofie: Plato’s allegorie van de grot. Iemand zit al zijn hele leven in een grot, vastgeketend aan de wand, en ziet alleen schaduwen en echo’s. Op een gegeven moment wordt hij of zij van zijn ketenen bevrijd, en op zijn weg naar buiten ervaart hij dat wat hij tot op dat moment voor de werkelijkheid hield, slechts een afspiegeling van de waarheid was. Stefan Schevelier concludeert: “Filosofie is het losweken van vastgeroeste ideeën en het ontdekken van steeds diepere waarheden.”

Na het voorstelrondje (“Laten we afspreken dat we níet vertellen welk beroep je hebt”) zet Schevelier twee filosofen tegen elkaar af. Enerzijds Hegel, die vanuit zijn meester-slaaf dialectiek tot de conclusie komt dat arbeid intrinsiek gelukkig maakt. Immers: de slaaf produceert weliswaar voor zijn heer, maar doordat hij zijn arbeid stolt in een product, blijft zijn wil bewaard in dat object. In de arbeid, stelt Hegel, vormt zich het zelfbewustzijn: ik ben niets tot ik mijn aandacht naar buiten richt in de vorm van het scheppen van objecten.

Tegenover Hegel staat Marx, die juist stelt dat arbeid ons van onszelf vervreemdt. Omdat we nooit voor onszelf werken, leggen we altijd de wil van een ander in een product – niet de wil van onszelf. Dat geldt niet alleen voor de slaaf, om in de terminologie van Hegel te blijven, maar ook voor de meester, want ook hij kan alleen laten maken waar vraag naar is. Uiteindelijk gaat het dus om niemands eigen wil, maar puur om de logica van het geld.

Waarom werk je eigenlijk? Uit de inventarisatie die volgt, klinken begrippen als betekenis geven, voldoening, bezig zijn, brood op de plank etc. We ontdekken de spanning die bestaat tussen de begrippen werk en hobby – wat is eigenlijk het verschil? Ook bespreken we hoe je blij wordt van je werk.

Na de pauze begint Schevelier met een citaat van Hannah Arendt waarin ze drie vormen van activiteit onderscheidt: 1) arbeid: kort, cyclisch en repetitief, met het doel te overleven; 2) werk: activiteiten die je voor langere tijd vrijstellen van arbeid; en 3) handelen: activiteiten die erop gericht zijn betekenis toe te kennen aan de wereld.

Bovendien zet Schevelier Aristoteles’ definitie van geluk tegenover die van de stoïcijnen: waar Aristoteles het aanbrengen van veranderingen in je context ziet als voorwaarde voor geluk, leggen de stoïcijnen de nadruk op het veranderen van je innerlijke houding en stellen dat je gelukkig wordt door te stoppen je te verzetten tegen wat zich aandient.

Ter afsluiting keren we terug naar de grot van Plato: nadat de hoofdpersoon namelijk de waarheid heeft leren kennen, keert hij terug naar de grot om de andere geketenden over zijn ontdekkingen te vertellen. Maar die willen zijn verhalen helemaal niet horen, en hij wordt geslagen en bespot.

Tja….

Verslag door Liesbeth Jansen

In de media

Wil je op de hoogte blijven van onze activiteiten? Schrijf je dan in voor de tweewekelijkse nieuwsbrief.