Zoek in de site...

World Without Mind | Lecture by journalist Franklin Foer

Terugblik en index Franklin FoerWorld Without Mind | Lecture by journalist Franklin Foer
Wednesday
 18 October 2017



VideoPodcast |360 Magazine fragment boek Ontzielde wereld - Franklin Foerde Volkskrant - 'We stevenen af op een megahack waarbij we beseffen hoe kwetsbaar we onszelf maken'Aankondiging

Google, Facebook, Amazon en Apple maken ons het leven steeds gemakkelijker. We zijn altijd in contact met elkaar, lezen in de trein het nieuws en weten overal de weg. Volgens Amerikaans journalist en bestsellerschrijver Franklin Foer brengt deze technologische vooruitgang in ons leven echter ook nadelen met zich mee. Niet alleen maken we ons afhankelijk van de techniek, we maken ons ook afhankelijk van de grote bedrijven die achter deze techniek zitten. Kunnen we hier wel op vertrouwen? En hoeveel invloed hebben deze bedrijven nou eigenlijk op ons dagelijks leven? Na afloop van de lezing ging Foer voor een uitverkochte zaal in gesprek met filosofe Lisa Doeland over hoe we het beste om kunnen gaan met de groeiende invloed van de Big Tech-bedrijven.

Zelfstandig nadenken

“De uitvinding van de drukpers heeft de mensheid definitief veranderd”, betoogt Foer. Lang geleden waren boeken nog iets magisch, iets wat alleen door een priester gelezen kon worden. Door de massale opkomst van boeken was men in staat om zelf hierin te lezen en daarmee een eigen mening te vormen. Dit is precies wat de drukpers zo belangrijk maakte: doordat boeken wijd beschikbaar werden, kon iedereen zijn eigen gedachten ontwikkelen. Deze individuele ontwikkeling is nu in gevaar gekomen met de opkomst van nieuwe technologieën, beweert Foer. “De Big Tech-bedrijven bedreigen de individuele gedachtegang die het lezen van boeken ons verschafte. Op diensten als Facebook wordt het zelfstandig denken vervangen door een mentale verslaving aan steeds maar nieuwe informatie. Facebook verzwakt onze intellectuele vermogens.” In plaats van in rust onze eigen mening over dingen te vormen, blijven we eindeloos naar beneden scrollen op onze tijdlijn. “Onze aandacht is een van de meest waardevolle dingen die we bezitten en precies deze aandacht wordt gekaapt door de Big Tech.”

Foto: Ted van Aanholt

Verandering in de media

De verandering in ons vermogen om zelf te reflecteren komt ook naar voren in de media. Deze lijkt steeds minder gericht op originele en uitdagende inhoud en richt zich steeds meer op hapklare artikelen. Deze ontwikkeling heeft Foer persoonlijk meegemaakt: “Tijdens mijn tijd bij The New Republic waren we gericht op het maken van inhoudelijk journalistiek. Dit sloeg echter niet aan bij het grote publiek. We konden de populariteit niet bijbenen van korte, aandachtstrekkende artikelen die gericht waren op een publiek dat in de trein even het nieuws wilde lezen.” Volgens Foer is dit een gevolg van de intellectuele verzwakking: “We zijn zo gewend geraakt aan journalistiek die vermakelijk en makkelijk te begrijpen is, dat we niet meer geïnteresseerd zijn in artikelen die aanzetten tot denken. De media gaan hierin mee. Het gevolg is dat de journalistiek verandert: die richt zich compleet op artikelen die de aandacht trekken.” De verandering van de media geeft een duidelijk voorbeeld dat de invloed van Big Tech op ons dagelijks leven verder gaat dan onze Facebook-tijdlijn.

Afhankelijkheid

We zijn steeds afhankelijker geworden van de nieuwe technologie. Met de nieuwe technologie zelf is echter niets mis, betoogt Foer: “De zoekmachine van Google is een mijlpaal in de menselijke geschiedenis en de iPhone is een bouwkundig meesterwerk. Maar terwijl we deze uitvindingen gebruiken, maken we ons ook afhankelijk van de bedrijven die hierachter zitten. Het probleem is de concentratie van macht in deze bedrijven, die een dominerende controle uitvoert over ons leven.” We vertellen onze telefoon de meest intieme dingen over onszelf die we nooit aan een ander mens zouden toevertrouwen en stellen groot vertrouwen in bedrijven om onze data nergens voor te gebruiken. Dit is echter onterecht: grote namen binnen de technische wereld hebben meerdere malen uitgesproken de mens als een levend algoritme te zien. In de ogen van de grote bedrijven zijn we als het ware cyborgs, menselijke computers voor wie alles is uitgestippeld. Google praat zelfs al lange tijd over de dag dat het in ons brein wordt geïmplementeerd. Dit klinkt misschien als sciencefiction, maar als we blind blijven vertrouwen op de goede bedoelingen van bedrijven kan het zomaar werkelijkheid worden. Dat nieuwe uitvindingen een waardevolle toevoeging aan ons leven blijken, betekent daarom nog niet dat we moeten ophouden hier kritisch naar te kijken.

Foto: Ted van Aanholt

Een nieuwe wetgeving

Tegenwoordig behandelen bedrijven data als hun eigendom. Wie gebruik wil maken van diensten, moet er maar mee akkoord gaan dat de gegevens die je hiermee afgeeft nu van het desbetreffende bedrijf zijn. Het is een alles of niets scenario. “We hebben een nieuw paradigma nodig. Data moeten net als het milieu behandeld worden als een publiekelijk goed. Dit kunnen we doen door politici te dwingen de zaak de aandacht te geven die het verdient.” Foer vergelijkt de situatie met de uitvinding van de auto. Toen deze net was ontdekt waren er nog geen verkeersregels en gebeurden er overal ongelukken. In de vorm van verkeersborden en snelheidslimieten hebben we regels gecreëerd die ervoor gezorgd hebben dat de auto op een verantwoorde manier door de mens gebruikt kan worden. De auto is hierin vergelijkbaar met de opkomst van big data: ook hiervoor zijn geen effectieve wetten. Het is voor bedrijven toegestaan om gegevens van klanten op de markt door te verkopen. Net als bij de auto moeten er daarom regels worden gemaakt om te zorgen dat de nieuwe uitvindingen effectief door de mens gebruikt kunnen worden. Dit zullen we echter samen moeten bereiken, beweert Foer: “Als samenleving moeten we opkomen voor datgene wat we willen beschermen. We moeten niet vergeten dat we als mensen nog steeds een grote macht uitoefenen, die we kunnen gebruiken om de menselijke waarden waar we om geven te beschermen. Door gezamenlijk in opstand te komen, kunnen we bedrijven aanzetten verantwoordelijk met onze gegevens om te gaan.”

Door: David Leeftink

Podcast:

Wil je op de hoogte blijven van onze activiteiten? Schrijf je dan in voor de tweewekelijkse nieuwsbrief.

Do you want to stay up to date about our activities? Please sign in for the English newsletter.