Zoek in de site...

Weg met de witte mannelijke filosoof? | Discussie met Kiki Kolman en Laurens Landeweerd

Weg met de witte mannelijke filosoof?Weg met de witte mannelijke filosoof? | Discussie met Kiki Kolman en Laurens Landeweerd | Radboud Reflects Maand van de Ethiek @ Faculteit FTR | Dinsdag 6 februari 2018 | 16.00 - 17.30 uur | Global Lounge, Radboud Universiteit

Bij de Westerse filosofische canon valt een aantal dingen op: bijna alle filosofen zijn man, de lijst is overheersend wit en alle denkers zijn inmiddels overleden. Kortom: in filosofisch onderwijs en onderzoek op Nederlandse universiteiten ligt, net zoals in de rest van het Westen, de nadruk op witte, dode mannen. Is de filosofische canon toe aan vernieuwing? En moet het filosofie curriculum (op de RU) veranderd worden, willen we echt recht doen aan diversiteit? Political Theory studente Kiki Kolman en filosoof Laurens Landeweerd bogen zich over deze vragen tijdens deze bijeenkomst, die in het kader van de Maand van de Ethiek op de FFTR werd georganiseerd. Filosoof Cees Leijenhorst modereerde het gesprek tussen de sprekers en het aanwezige publiek.

Discussie in Trouw

Op 18 december schreef masterstudent Political Theory Kiki Kolman het artikel Weg met de hegemonie van de witte filosoof in Trouw. Dit genereerde veel commotie. Zo reageerde Sietske Bergsma op The Post Online met een felle kritiek, onder de titel Opnieuw de gifbeker voor Socrates: ‘witte, dode filosofen moeten weg’. En ook filosoof en columnist Ger Groot vroeg zich af wat hij als witte man op leeftijd eigenlijk nog op de Religie en filosofie pagina van Trouw doet, in een klimaat dat volgens hem almaar guurder wordt. Econoom Arjo Klamer en filosoof Laurens Landeweerd reageerden genuanceerd en schreven eveneens in Trouw het stuk Schaf de witte filosoof niet af, maar zoek een dialoog in diversiteit. Aansluitend bij deze lopende polemiek gingen Kolman en Landeweerd in de Global Lounge met elkaar, en met de medewerkers en studenten van de FFTR, in gesprek over deze kwestie. Kolman trapte de bijeenkomst af door te vertellen over haar artikel en de (soms felle) reacties die daarop kwamen. “Velen hebben het geïnterpreteerd als een opiniestuk, maar dat was het eigenlijk niet. Het was veeleer een journalistieke inventarisatie van verschillende geluiden van filosofiestudenten en docenten die mij ter oren kwamen.”

Filosofie als ‘Westers’ fenomeen

Naast filosofiedocent aan de FNWI is Laurens Landeweerd ook de voorzitter van de programmaraad van stichting Filosofie Oost-West. In die hoedanigheid reageerde hij samen met Arjo Klamer op Kolmans stuk. Landeweerd legt tijdens de bijeenkomst uit dat de Westerse filosofie eigenlijk helemaal niet zo (zuiver) Westers is als vaak beweerd wordt. Van meet af aan werd het Griekse denken al beïnvloed door niet-Westerse invloeden en door de eeuwen heen is de canon vervlochten geraakt met allerlei externe exotische denkstromingen. Bovendien kun je je afvragen of het eigenlijk niet een typisch Westers verschijnsel is om overal het label ‘filosofie’ op te willen plakken, om zo meer recht te doen aan diversiteit. Bedoelen we wel hetzelfde wanneer we de term ‘filosofie’ gebruiken als we spreken van Westerse Filosofie, Oosterse Filosofie, Afrikaanse Filosofie, etc.? Kolman en Landeweerd zijn het er over eens dat het kritisch durven bevragen van vooronderstellingen een kernpunt zou moeten zijn van iedere filosofie. En door verschillende (soms ook onbekende of vreemde) perspectieven serieus te nemen raak je geconfronteerd met nieuwe zienswijzen waardoor je eigen blinde vlekken mogelijk aan het licht komen.

Een diverser curriculum?

Is daarom het filosofiecurriculum op de universiteit aan herziening toe? Wellicht. Maar in de praktijk blijkt dit lastig. Het curriculum is momenteel erg gefocust op de traditionele canon. En zelfs docenten die diversiteit toejuichen kiezen er in hun cursussen doorgaans toch voor om de dode witte mannelijke grootheden te behandelen. “De tijd die je tijdens een cursus ter beschikking hebt is beperkt en je kunt niet alles behandelen.” Kunnen Plato, Descartes en Kant niet simpelweg vervangen worden door vrouwelijke of Oosterse denkers? “Dat geeft bij mij in ieder geval een wrang gevoel”, geeft gespreksleider en tevens filosofiedocent Cees Leijenhorst aan. Het is een praktisch probleem. Als we de diversiteit willen vergroten, wie moeten er dan uit het curriculum om plaats te maken voor nieuwe namen? Bovendien is het docentenbestand voornamelijk Westers georiënteerd, waardoor we niet de expertise in huis hebben om allerhande non-conforme denkbewegingen op niveau te kunnen onderwijzen. Vanuit het publiek wordt het idee geopperd om het curriculum minder te baseren op de versteende canon, maar zich meer te laten leiden door thema’s en belangrijke vragen voor vandaag de dag. Wanneer hedendaagse thema’s als duurzaamheid of racisme centraal komen te staan, dan wordt het pallet aan de behandelde auteurs vanzelf diverser. En die diversiteit heeft wellicht ook haar weerslag op de studenteninstroom – die zich in een baaierd van uiteenlopende auteurs wellicht beter gerepresenteerd voelt.

Door: Rob van de Ven

Aankondiging

Wil je op de hoogte blijven van onze activiteiten? Schrijf je dan in voor de tweewekelijkse nieuwsbrief.