Zoek in de site...

Eenzaamheid onder studenten: van werkdruk tot verwachtingsmanagement

De eenzame student. Deel van een groter probleem? | Academic AffairsDe eenzame student. Deel van een groter probleem? | Academic Affairs met gezondheidswetenschapper Maaike Verhagen | Woensdag 23 mei 2018 | 12.45 - 13.30 uur | Hal Erasmusgebouw, Radboud Universiteit | Radboud Reflects i.s.m. Radboud Honours Academy

Podcast | English review - The Lonely Student. Part of a Bigger Problem?

Het klinkt als een paradox: studenten die zich in de bloei van hun leven eenzaam voelen. Toch bleek uit een welzijnsenquête van de Radboud Universiteit dat een opvallend grote groep studenten zich weleens eenzaam voelt. Hoe kan dit? En wat schuilt er achter dit gevoel van eenzaamheid? In een korte lezing lichtte gezondheidswetenschapper Maaike Verhagen toe wat er op de Radboud Universiteit speelt en hoe we eenzaamheid moeten zien. Daarna ging Verhagen onder leiding van filosoof Cees Leijenhorst in gesprek met studentenpsycholoog Marieke van der Burgh en Radboud-student Aggie van Huisseling.

Foto: Ted van Aanholt

Signaalfunctie

“Eenzaamheid hangt vooral samen met een gebrek aan kwalitatief goede relaties en heeft dus niet per se te maken met het aantal relaties dat iemand heeft”, vertelde Verhagen. Paradoxaal als het op het eerste oog lijkt, kan iemand met veel vrienden en kennissen zich dus zeker eenzaam voelen. Maar gevoelens van eenzaamheid hoeven niet meteen ernstig te zijn. “Het heeft een signaalfunctie, zoals een gevoel van honger aangeeft dat je moet eten. Een gevoel van eenzaamheid geeft aan dat er sprake van gebrek is en zet ons aan tot actie. Dit laat zien dat we in de kern sociale wezens zijn. Eenzaamheid wordt pas een probleem als we geen contacten met anderen meer willen aangaan. Dan kan het zelfs leiden tot gezondheidsproblemen, zoals een depressie of hart- en vaatziekten. Eenzaamheid wordt weleens vergeleken met het roken van vijftien sigaretten per dag of obesitas.”

Erkenning

Wat eenzaamheid onder studenten zo lastig maakt, is de onzichtbaarheid van het probleem. “Voorafgaand aan de welzijnsenquête van de Radboud Universiteit was het nog volledig onzichtbaar. Bij tachtigplussers, de groep waar eenzaamheid het meeste voorkomt, is de problematiek vaak veel duidelijker te herkennen. Zij vervallen bijvoorbeeld in eenzaamheid door het wegvallen van partner en beperkte mobiliteit. De studenten gaven echter heel uiteenlopende redenen aan voor hun eenzaamheid, zoals diverse persoonlijke oorzaken, een gebrek aan ontmoetingsplaatsen of sociale druk.” Dat maakt het lastig het probleem onder de radar te krijgen. Gelukkig dus dat dit nu wel het geval is, want volgens Verhagen is een belangrijke eerste stap erkenning van het probleem.

Foto: Ted van Aanholt

Hulpverlening

Leijenhorst vroeg aan Van der Burgh of ze het probleem herkent als studentenpsycholoog. “Het is meestal niet de reden dat studenten naar me toekomen, maar het komt zeker ter sprake. Vaak is dat in relatie tot andere problematiek, zoals stress en werkdruk. Dat laatste ging tot voor kort gepaard met de krappe arbeidsmarkt: studenten moesten zorgen dat ze er tussenuit sprongen. Dat kan natuurlijk niet iedereen doen.” Een bijkomstig probleem van eenzaamheid is volgens Van der Burgh dat de reguliere hulpverlening er niet zoveel mee kan. “Eenzaamheid staat niet in de DSM-5 en is dus niet te diagnosticeren. Daardoor vallen hulpbehoevenden vaak tussen wal en schip. Op de universiteit kunnen studenten gelukkig wel terecht bij de studentenpsycholoog.”

Sociale media

In een tijd waarin iedereen met elkaar verbonden is, lijkt het paradoxaal dat een student zich eenzaam voelt, stelt Leijenhorst. Volgens van Huisseling sluipt dat er soms wel in. “Als je thuis op de bank zit en je ziet dat vrienden gezellig op het terras zitten te drinken en je weet dat dit ook prima is, toch maak je dan de vergelijking. Daarnaast zitten veel studenten tijdens college op hun telefoon te kijken in plaats van met elkaar te praten.” Van der Burgh vult aan: “Ik hoor studenten weleens vertellen over de negatieve effecten van sociale media, maar de effecten ervan zijn nooit echt aangetoond. Desondanks kan ik me goed voorstellen dat het constant onder ogen krijgen van de successen van anderen druk op je legt. Studenten vertellen me vaak dat ze heel veel van zichzelf moeten.” Van Huisseling vertelde dat ze dit ook zo ervaart. “Ik studeer economie net als heel veel andere studenten. Daarom wordt er veel van je gevraagd en moet je breed opgeleid zijn. Je moet jezelf onderscheiden.”

Verwachtingsmanagement

Wat moet er dan gebeuren, naast bewustwording en het doorbreken van het taboe rondom eenzaamheid? Verhagen: “Je moet realistische verwachtingen hebben van wat vriendschap is en hoe sociale media werken. Veel jongeren hebben dat niet. Als je tegenwoordig aan een middelbare scholier vraagt hoeveel vrienden hij of zij heeft, dan is het antwoord ‘zevenhonderd’ in plaats van wat vroeger ‘drie’ was. Van der Burgh bevestigt: “Verwachtingsmanagement is altijd goed. Daarnaast is er een goede sociale structuur op de campus van groot belang. Bij de studentenpsycholoog belanden is eigenlijk al een stap te laat. Het zou beter zijn om sociale ontmoeting op de universiteit meer te stimuleren.”

Door: Dave Willems

Foto: Ted van Aanholt

Podcast:

Aankondiging

Wil je op de hoogte blijven van onze activiteiten? Schrijf je dan in voor de tweewekelijkse nieuwsbrief.