Zoek in de site...

Monogaam zijn. Hoe doe je dat? | Filosofische werkplaats met theoloog Liesbeth Jansen

Terugblik en index plaatje monogaam HDJDMonogaam zijn. Hoe doe je dat? | Filosofische werkplaats met theoloog Liesbeth Jansen | Dinsdag 21 augustus 2018 | 19.30 – 21.30 uur l LUX, Nijmegen

We lijken allemaal de magie en betovering te zoeken in onze liefdesrelaties. Tijdens deze filosofische werkplaats dachten de deelnemers onder leiding van theoloog en programmamaker Liesbeth Jansen samen na over wat liefde tussen partners is en hoe je de liefde in stand houdt. Liesbeth Jansen zette de deelnemers aan het denken door verschillende opvattingen van liefde tijdens de avond de revue te laten passeren. De bolletjesmens van Plato, de vader/moeder liefde van Freud, seksuele vrijheid en identiteit van Foucault en de ontmoeting met de Ander van Levinas. Wat zoeken we eigenlijk in de liefde?

Tijdens een Hoe doe je dat denken de deelnemers samen na over de aannames achter de vragen. Liesbeth Jansen begon de avond met de vraag wat de deelnemers verlangen in de liefde. De antwoorden hierop waren divers; aandacht, waardering, verbondenheid, gelijkwaardigheid, autonomie, seksuele aantrekkingskracht, herkenning, respect, verlangen, begeerte, overgave.

Plato

Films en boeken suggereren dat als je de ware vindt dat dan alles goed is. Het idee van een voorbestemde of ware geliefde zag je ook al bij Plato. Hij laat Aristophanes het verhaal van de bolletjesmens vertellen. Eerste hadden mensen vier armen, vier benen, twee gezichten en twee geslachten. Maar de mensen waren toen zo tevreden met zichzelf dat Zeus er genoeg van kreeg en de mensen doormidden hakte. Sindsdien zijn mensen op zoek naar hun wederhelft, om als ze deze vinden zich eraan vast te klampen tot de ander van honger sterft en dan op zoek te gaan naar de volgende.

Afstand

Aan de hand van dit verhaal praten de deelnemers over de vraag of liefde en verliefdheid verstikkend en allesoverheersend kunnen zijn en of dit erg is. Moet je helemaal opgaan in de ander of is een zekere afstand juist aan te raden? Al gauw komt het gesprek op verliefdheid, dan ga je helemaal op in de ander. Verliefdheid is een soort drug en maakt je blind. Je ziet de ander pas echt als de verliefdheid over is. Maar ook juist mensen die heel lang bij elkaar zijn, kunnen de ervaring hebben dat ze een zijn. Hun levens zijn dan zo vervlochten.

Freud

De psychoanalyticus Freud legde een verband tussen de relatie die je met je ouders hebt en die met een geliefde. Beide relaties kennen twee tegengestelde bewegingen. Je wilt je geliefd en geborgen voelen bij je ouders, maar tegelijk is er een proces bezig waarbij je je steeds meer losmaakt van je ouders. In een liefdesrelatie is er ook een strijd gaande tussen verbondenheid en autonomie of vrijheid. Het aangaan van meerdere relaties kan een manier zijn om bij de ene geliefde de verbondenheid te vinden en bij de andere een vrijplaats. De deelnemers merkten op dat je je pas echt kunt verbinden als je vrij bent. Maar met teveel vrijheid kun je juist ook van elkaar wegdrijven. Relaties zijn een constante dans van push and pull.

Foucault

Deze vrijheid speelde ook in het denken van Foucault over seksualiteit een rol. De Franse filosoof Foucault zag de seksuele bevrijding tegelijk als een harnas. Door over seks te praten en mensen in te delen naar seksuele identiteit (hetero, homo, monogaam, polyamoreus etc.) beperk je de vrijheid. Je legt mensen vast in hokjes. We denken dat je moet weten wie je bent om vrij te zijn, maar dit label beperkt juist. In de discussie tussen de deelnemers werd gesteld dat echte vrijheid keuzes maken is. Het is net als met geld op de bank: als je niet kiest, gebruik je het niet, en als je kiest is het op. In een relatie is vrijheid belangrijk, maar de meningen waren verdeeld over waar die vrijheid dan in zit. Is vrijheid elkaar niet wezenlijk nodig hebben, geen regels aan de ander opleggen of altijd regels ter discussie kunnen stellen?

Levinas

Met de Franse filosoof Levinas bracht Liesbeth Jansen de ander als de Ander in het spel. Volgens Levinas confronteert de ander ons met ons anders zijn. Ons verlangen naar eenheid is een poging de ander te reduceren tot jezelf. Maar daarmee ben je uiteindelijk alleen en eenzaam. De ander is juist aantrekkelijk in zijn andersheid. We verlangen dus niet alleen naar eenheid, maar ook naar een zekere weerstand. Naar een geliefde die we herkennen, maar die tegelijk ook anders is. Toen de deelnemers hier op doorpraatten, kwamen ze vooral tot de conclusie dat de ander in de liefde niet verantwoordelijk is voor jouw geluk. Bovendien zijn er evenveel soorten liefdesrelaties als er mensen zijn. Er is geen One-Size-Fits-All in de liefde.

Door Anouta de Groot

Aankondiging

Wil je op de hoogte blijven van onze activiteiten? Schrijf je dan in voor de tweewekelijkse nieuwsbrief.